تهران اين روزها و در هفته وحدت ميزبان دانشمندان جهان اسلام است. بهانه اين گردهمايي بينالمللي كه پذيراي دانشمندان 28 كشور دنياست، اعطاي بزرگترين جايزه علمي جهان اسلام است كه به نام پيامبر نور و رحمت محمدمصطفي(ص) متبرك است.
اين جايزه جمعه شب گذشته به دانشمندان مسلماني از دانشگاههاي بركلي امريكا و مؤسسه نانوفناوري و مهندسي زيستي سنگاپور تعلق گرفت. دانشمندان حاضر در مراسم اعطاي جايزه علم و فناوري مصطفي(ص)، آن را پرچم نهضت احياي تمدن اسلامي دانستند.
جمعه شب گذشته و بعد از دو سال بررسي و داوري سوابق علمي دانشمندان جهان اسلام، نخستين جايزه علم و فناوري مصطفي(ص) به دو تن از دانشمندان مسلمان اعطا شد. خانم پروفسور جكي يينگ، مديرعامل و عضو هيئت علمي مؤسسه نانو فناوري و مهندسي زيستي از سنگاپور و آقاي پروفسور عمرياغي از كشور اردن، رئيس مؤسسه علوم نانو انرژي كاولي و عضو هيئت علمي دانشگاه بركلي امريكا، به ترتيب در حوزههاي اثر برتر در علم و فناوري نانو زيستي و علوم و فناوري نانو تقدير و نخستين دوره جايزه مصطفي(ص) به آنها اعطا شد.
بنا به گفته حسن ظهور، رئيس كارگروه علمي جايزه مصطفي(ص) در هر دوره چهار جايزه به چهار دانشمند جهان اسلام اعطا ميشود كه اين جوايز شامل علوم و فناوري ارتباطات و اطلاعات، علوم و فناوري زيستي و پزشكي، علوم و فناوري زيستي و حوزه عمومي است.
همچنين افرادي كه حائز شرايط دريافت اين جايزه ميشوند، بايد تابعيت يكي از 57 كشور اسلامي را داشته باشند. اين در حالي است كه جايزه مصطفي(ص) محدوديتي در زمينه جنسيت، مذهب و سن ندارد ولي اگر فردي در يكي از اين 57 كشور مقيم نيست، بايد رابطه مستمر با يكي از اين كشورها داشته باشند. علاوه بر اين جايزه مصطفي(ص) در حوزه عمومي نيز به يك طرح برتر دانشمندان جهان اسلام اهدا ميشود، مشروط بر آنكه فرد در يكي از كشورهاي اسلامي ساكن و مسلمان باشد.
طبق مصوبات شوراي سياستگذاري جايزه علمي مصطفي(ص) كه رياست آن را معاون علمي و فناوري رياست جمهوري برعهده دارد، افراد نميتوانند شخصاً خود را در اين جايزه نامزد كنند و افراد واجد شرايط بايد از سوي مؤسسات علمي يا از سوي ساير دانشمندان به دبيرخانه اين جايزه معرفي شوند.
بر اين اساس و طبق گزارش ارائه شده از سوي ظهور، 200 مؤسسه علمي در معرفي دانشمندان با دبيرخانه جايزه مصطفي(ص) همكاري داشتند و در اين دوره از جايزه 100 پرونده در دبيرخانه اين جايزه مورد بررسي قرار گرفت. ظهور، دارا بودن زندگينامه علمي بالا، مؤثر بودن طرح و فعاليت علمي در مرزهاي دانش در دنيا و نفوذپذيري بالا و دارا بودن كاربردهاي مؤثر را از جمله ضوابط بررسي پروندهها برشمرد. به گفته وي، در فرآيند داوري بيش از 60 نفر داور و مشاور و پنج سازمان ملي و بينالمللي همكاري داشتند.
پرچم تجديد تمدن اسلامي ايجاد شبكهاي از ظرفيتهاي علمي قابل بازتوليد جهان اسلام، يعني ظرفيتهاي انساني در توسعه دانش و فناوري در جهان اسلام يك راهبرد است كه موازي با ساير راهبردهاي سياسي و ديپلماتيك بايد دنبال شود. اين در حالي است كه برد مؤثر فرآيند علمي و فناورانه در زمينههاي اقتصادي و فرهنگي بسيار بيشتر از فعاليتهاي ديپلماتيك و سياسي است. بر اين اساس غفلت از آن دادن يك امتياز ويژه به رقيب است؛ رقيبي كه حتي توانسته از ميان كشورهاي مسلمان نيز براي خود متحداني دست و پا كند.
كشور ما نيز يكي دو سالي است حساب ويژهاي براي علم و فناوري و بهرهمندي از ظرفيتهاي جهان اسلام در اين راستا و در جهت تمدنسازي نوين اسلامي باز كرده است، به طوري كه از سال 91 و با تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي، فرآيند راهاندازي دبيرخانه جايزه مصطفي(ص) و شناسايي دانشمندان برتر جهان اسلام آغاز شد و روز گذشته با برگزاري نخستين دوره آن پا در مسيري نهاده است كه صاحبنظران افق بلندي را براي آن متصور شدهاند.
جايزه مصطفي(ص)، جايزه عالي علم و فناوري است كه هر دو سال يكبار به دانشمندان و پژوهشگران برتر جهان اسلام اعطا ميشود. برگزيدگان در هر رشته علاوه بر دريافت لوح و مدال مخصوص جايزه، مبلغ ۵۰۰ هزار دلار جايزه ويژه نيز دريافت ميكنند كه مبلغ آن از محل موقوفات جايزه تأمين ميشود. شوراي سياستگذاري متشكل از دانشگاهها و مراكز علمي بزرگ ايران و جهان اسلام بر روند اعطاي اين جايزه نظارت ميكند. اين جايزه به طرحهايي تعلق ميگيرد كه زمينهساز بهبود زندگي بشر بوده و در آنها محققان دست به نوآوريهاي مشهود در مرزهاي دانش و فناوري زده باشند.
سورنا ستاري، معاون علمي و فناوري رئيسجمهور در مراسم اعطاي اين جايزه با تأكيد بر اينكه اكنون با رشد تفكر علمي و عقلي نوبت احياي تمدن اسلامي است، گفت: ممكن است ظرفيتسازي علم و فناوري در كشورهاي اسلامي به طور عمومي پيشرفت ملموسي داشته باشد ولي خط مشيهاي توسعه علم و فناوري كه از اهداف اين جايزه است، در بسياري از كشورهاي اسلامي جامعيت لازم را نشان نميدهد. از اين رو برنامههاي جامع در ارتباط با پيشرفت علم و فناوري و خط مشيهاي خاص متمركز بر فناوري و نشر نوآوري و موقعيتهاي مهم ابتكاري بايد در كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي توسعه يابد.
معاون علمي و فناوري رئيسجمهور با اشاره به پيشرفتهاي فلاسفه مسلمان و دانشمندان دنياي اسلامي در حوزههاي پزشكي و آناتومي و تأثيرگذاري اين دانشمندان در علم اروپايي گفت: در حال حاضر 41 كشور مسلمان دنيا با دارا بودن حدود 20 درصد كل جمعيت جهان كمتر از 5 درصد علم جهان را توليد ميكنند كه بر همين اساس برخي به گزاف اسلام را مانع علوم نوين ميپندارند. در حالي كه اسلام مانع پيشرفت نيست، بلكه سطح پايين همكاريها در كشورهاي اسلامي و كاهش ارائه دستاوردها دليل عدم رشد ما است.
رسول مكرم اسلام(ص) در 90 كشور دنيا خادم علمي دارد از سوي ديگر مهدي صفارينيا، دبير شوراي سياستگذاري جايزه مصطفي (ص) گفت: نشان جايزه مصطفي (ص) در اداره كل مالكيت صنعتي ثبت شده و در حال حاضر در حال ثبت نشان خادمالمصطفي (نشان ويژه واقفان جايزه مصطفي(ص) )در 90 كشور دنيا هستيم.
وي با بيان اينكه در اين جايزه بيش از 270 فرد حقيقي و حقوقي مشاركت داشتهاند، يادآور شد: به خيرين مشارككننده در اين جايزه نشان خادم المصطفي (ص) اعطا شد و خادميني كه موفق به دريافت اين نشان شدند الزاماً مسلمان نيستند.
دانشمندان شركتكننده در نخستين دوره جايزه مصطفي(ص)، در بيستمين اجلاس سالانه آكادمي علوم جهان اسلام كه تا 8 دي ماه ادامه دارد نيز حضور خواهند داشت. شعار اين دوره از اجلاس مذكور «علم، فناوري و نوآوري؛ ايجاد آينده مشترك بشريت» است.
بر اساس اين گزارش، پروژههاي مشاركت بانك توسعه اسلامي در احداث ساختمان وقفي و نيز مشاركت خيرين براي اختصاص زميني وقفي در تهران به صندوق موقوفات جايزه مصطفي(ص) و پذيرهنويسي عمومي براي صندوق وقف اين جايزه در حاشيه اين جايزه دنبال ميشود.
