كتاب «دختران آفتاب» تأليف دكتر اميرحسين بانكي، بهزاد دانشگر و محمدرضا رضايتمند، تحقيقي روانشناختي و جامعهشناختي، فرهنگي و ديني درباره زنان است كه سال 83 منتشر شد. اين كتاب اولين كتابي خارج از حوزه ادبيات دفاع مقدس و پايداري است كه تقريظ مقام معظم رهبري روي آن منتشر شده است. بنابر آنچه دكتر بانكي به ما گفت، رهبر انقلاب اين كتاب را سال 87 مطالعه كردهاند و روي آن تقريظ نوشتهاند اما به دليل سنت عدم انتشار تقريظهاي ايشان بر كتابهايي خارج از گستره ادبيات پايداري و دفاع مقدس تا به حال منتشر نشده است. بنابر تصميم ايشان و دفتر حفظ و نشر آثارشان به منظور انتشار تقريظ ايشان بر كتب ديگر حوزههاي ادبيات، رمان «دختران آفتاب» اولين كتابي است كه مفتخر به اين موهبت ميگردد. به مناسبت حضور اين كتاب به عنوان يكي از منابع مسابقه كتابخواني «كتاب و زندگي» گفت و شنود كوتاهي را با دكتر اميرحسين بانكي به عنوان صاحب ايدهپرداز اصلي «دختران آفتاب» انجام دادهايم كه در ادامه ميخوانيد.
آقاي دكتر! با توجه به حضورتان در برخي برنامههاي خانواده محور تلويزيون و فرصت كافي كه براي طرح مسائلي در رابطه با مشكلات خانوادهها داشتيد چطور شد كه به فكر تأليف كتاب «دختران آفتاب» افتاديد؟من تدريس را سال ۷۵ از دانشگاه اميركبير شروع كردم. اولين سؤالاتي كه دانشجوها از من ميكردند، در رابطه با مسائل زنان بود. جلسات اختصاصي در اين مسائل برگزار ميشد و كتابهاي بزرگان را به دانشجويان معرفي ميكردم. منتها پاسخ بعضي از سؤالات بچهها در آن كتابها نبود يا شيوه پاسخ دادن با مرام آنها نميساخت. اين بود كه تصميم گرفتم كل سؤالات و شبهاتي كه دانشجوها از من ميكردند و جواب متناسب آنها را به رشته تحرير درآورم و در خلال اين كار، به ذهنم رسيد كه يك قالب داستاني به آن بدهم كه گفتوگومحور جلو برود و فضاي داستان را يك اردوي دانشجويي انتخاب كردم.
حالا چرا فضاي يك اردوي دانشجويي؟دليلش هم اردوهاي زيادي بود كه با بچهها ميرفتم و به نظرم تجربياتي كه از اردوها به دست ميآوردم، براي اين منظور مناسب بود. موضوع كتاب را درباره شخصيت زن و بهطور دقيقتر، دفاع از شخصيت زن مسلمان ايراني نوشتهايم. كتاب بدون اينكه مستقيماً به عفاف پرداخته باشد، بهسمت عفاف حركت ميكند. اگر كسي بخواهد عفاف را بهعنوان مسئلهاي تام حل كند، حتماً به خطا ميرود. در اين كتاب، عفاف بهعنوان مسئلهاي در كنار همه مسائل زن بررسي و حل ميشود.
چطور شد كه تم كتاب را روايتگرانه و بر اساس قصه گويي طرحريزي كرديد؟زماني كه كار اين كتاب را انجام ميدادم، به دانشجوها گفتم كتابهاي حوزه زنان را بياورند. سبك كتابها را شناسايي كردم. بعد با خودم گفتم اگر كتابي مشابه اين كتابها بنويسم، در ميان باقي كتابها گم ميشود و خواننده بهسراغش نخواهد رفت. به ذهنم رسيد كه «زبان داستان» را انتخاب كنم تا اين اثر، كتابي متفاوت باشد. نكته دوم اينكه ميخواستم مباحث ملموستر و عينيتر بيان شوند و انتزاعي نباشند. داستان را هم طوري طراحي كردم كه هر خوانندهاي بتواند خودش را با يكي از شخصيتهاي داستان انطباق دهد و صحبتهايي كه در خلال كتاب به ذهنش ميرسد يا نقدهايي كه به صحبتهاي كتاب دارد از زبان آن شخصيت در داستان بيان كردهام. حدود چهار سال طول كشيد تا اين كتاب كامل شود. هر فصلي كه مينوشتم، در محيطهاي دانشجويي ميبردم، تكثير ميكردم و به اين ترتيب كمبودهايش پيدا ميشد و نقدهاي مطرحشده را در داستان اعمال ميكردم. صحبتهايي كه ميبينيد بين اين افراد اتفاق ميافتد، تخيلات ذهني من نيست. اينها واقعياتي بود كه بچهها در اردوها يا كلاسها بيان ميكردند.
رويكردتان در اين كتاب صرفاً پاسخ به سؤالات متداول در رابطه با حجاب و عفاف است يا اينكه به نظرات و پرسشهاي افرادي كه منتقد و حتي مخالف حجاب هستند هم پاسخ گفتهايد؟ما در كتاب ضعيف و مخالفكشي نكردهايم، يعني به نظرات مخالف هم فرصت دادهايم و بهنحو احسن هم نظرات مخالف گفته شده است. البته اين روش را ما از شهيد مطهري ياد گرفتهايم. شهيد مطهري وقتي صحبت از ماركسيسم ميكرد، ماركسيستهاي دانشگاه تحسين ميكردند؛ يعني ميگفتند ايشان خيلي خوب ماركس را درس ميدهد. ما هم سعي كرديم با سبك ايشان اين كار را انجام دهيم. حقيقتاً ما كتاب را بهطور خاص روي موضوع عفاف متمركز نكردهايم، بلكه آن را درباره شخصيت زن و بهطور دقيقتر، دفاع از شخصيت زن مسلمان ايراني نوشتهايم. كتاب بدون اينكه مستقيماً به عفاف پرداخته باشد، بهسمت عفاف حركت ميكند.
