درسهايي براي زندگي
يكي از ويژگيهاي بارز الگوي زندگي عروسكهاي بيبي اتكا به خود در تأمين نيازهاي مادي و معيشتي است. دست دوزهاي بيبي حاضر غناي احساسي و تربيتي، آرامش، جلوگيري از پرخاشگري، وابستگي به هويت و اعتماد به نفس، نحوه لباس پوشيدن، مشاغل اجتماعي، شيوه معماري و سكونت و حالات رواني سازنده را به نمايش ميگذارند. بنابراين بيبي قصهها بدون اينكه بداند يك نظريهپرداز مسائل تربيتي است. نوه بيبي معتقد است مطالعه داستان زندگي خيلي از عروسكهاي بيبي براي زندگي امروز ما مفيد است. قهرمانان داستانهاي بيبي مثل خيلي از ملودرامهاي موجود، آدمهاي قدرتمند و ثروتمندي نيستند، اما در مسيري قرار ميگيرند كه عشق، انتخاب راه و بيراه و صداقت برايشان مهم ميشود. آدمهايي كه ياد ميگيرند در عين صداقت ساده و زودباور نباشند، با مطالعه ريسك كنند، با حفظ حرمتها چارچوبهاي محدودكننده را از بين ببرند و صبور و عاشق باشند. حرفهايي كه بچههاي ما بيش از خشونت و سردي كه از بازيهاي رايانهاي فرا ميگيرند به آنها نياز دارند. عروسكهاي بيبي حاضر فراتر از بوي پارچهها و بافتهايي كه با آنها كلاژ شدهاند، بوي ايران، انسانيت و فرهنگ ميدهند و اين را بچهها زودتر از بزرگترها ميفهمند.
انتقال پيام فرهنگ ايراني
گوشه نمايشگاه بيبي حاضر برگهاي A4 قيمت تعدادي از عروسكهاي بيبي را نشان ميدهد. جز قيمتهاي بالاي آنها كه به دليل نمونه فروشي در نوع خود طبيعي است، فروش دست جمعي و خانوادگي شخصيتهاي عروسكي داستانهاي بيبي جلب توجه ميكند. انگار اين عروسكها تكتك كه بروند دلشان براي هم تنگ ميشود، پس مشتريها يا همه يا هيچ كدام را بايد انتخاب كنند.
نمايشگاه قبلي بيبي حاضر مشتري از منهتن هم داشته است. اين مشتري معلم بچههاي ايراني در امريكا بوده كه براي پيوند بچههاي ايراني دور از وطن با اصالت و هويتشان عروسكهاي بيبي را مناسب ديده است. اين معلم در گفتوگو با عباسپور گلايه كرده كه كشورمان هيچ عروسك معروفي به عنوان عروسك ملي ندارد و اين كار انتقال پيامها و ريشههاي فرهنگي مليمان به بچهها را سخت ميكند. عروسكهاي ملي و بومي ما در كشور خودمان هم شناخته شده نيستند چه برسد به دنيا!
نوع و رنگ لباسهاي عروسكهاي بيبي حاضر نكته ديگري است كه توجه بازديدكنندگان را به خود جلب ميكند. مدل پوشش و رنگ لباسهاي عروسكهاي بيبي بومي منطقه كازرون است. مثلاً اطراف ما قشقايي و بختياري زياد است. به همين دليل بخش قابل توجهي از عروسكهاي بيبي پوششي نزديك به پوشش اين اقوام را دارند. دامنهاي چين دار بلند و رنگارنگ و روسريهاي گل گلي.
بيبيحاضر روي حجاب شخصيتهاي داستانهايش هم تأكيد دارد. پارسال يكي از بازديدكنندگان از بيبي پرسيد چرا همه عروسكهاي خانم شما حجاب دارند؟ جواب داد عروسكهاي من همان چيزي هستند كه بايد باشند. مگر زن ايراني بدون حجاب هم ميشود؟
اين مادربزرگ خوش ذوق در انتخاب نوع، جنس و رنگ لباس عروسكهايش اصول نانوشتهاي دارد كه اتفاقاً با بسياري از مباني روانشناختي و جامعهشناختي تطابق دارد. مثلاً آنهايي كه لباس تيره و سنگين دارند، آدمهاي باشخصيت و متيني هستند يا عروسكهايي كه پيراهنهاي رنگارنگ دارند خيلي جدي نيستند و شخصيت محكمي ندارند.
خانمي در نمايشگاه از بيبي سؤال كرد چرا همه عروسكهاي شما شادند اما يكي از آنها اخمو است؟ بيبي جواب داد چون روز ساخت آن، خودم هم اخمو و ناراحت بودم. در واقع بيبي با ذهني پويا و فعال و زمينه ذهني قوي از گذشته، اين عروسكها را ميسازد و مدام به عروسكهايش تنوع ميدهد. تعداد عروسكهايي كه بيبي درست كرده زيادند اما هيچ يك از عروسكهايش شبيه هم نيستند. حتي عروسك شخصيتهاي يكسان هم مثل هم نيستند.
بيبي به تازگي نقاشي داستانهايش را ميكشد و از روي نقاشي عروسك ميسازد. تا به حال نشده بيبي عروسك توليد كند و بعد قصهاش را بسازد. اما عروسكهايي ميسازد و به شخصيتهاي داستانهايش اضافه ميكند. نوههاي بيبي حاضر اميدواري تصميم گرفتهاند مجموعه داستانهاي بومي بيبي را كه تا به حال به 30 داستان رسيده به صورت يك كتاب منتشر كنند.
قصههاي بدون مرز بيبي
منطقه كازرون به لحاظ فرهنگي و ادبيات عامي دادوستد زيادي با شهرها و استانهاي اطراف خود دارد. مثلاً بين كازرون، بوشهر و شيراز اشتراكات فرهنگي بيشتر است. بنابراين مرز جغرافيايي براي قصههاي بيبي وجود ندارد. قصهها مشتركند اما با ورود به هر حوزه ادبياتي، با تأثير گرفتن از فرهنگ آن منطقه، متعلق به آن منطقه ميشوند. هنر شفاهي كشورمان ممكن است ذخيرهاي از تعداد بيشتري بيبي حاضر داشته باشد كه هنوز يا كشف نشدهاند يا در سطح گسترده معرفي نشدهاند. در عين حال يكي از ويژگي قصهها و قصهدوزيهاي بيبي حاضر و بيبي حاضرهاي ميهن ما بكري ايدهها و درونيات آنهاست. نوههاي بيبي حاضر با دادن جهت و ايده به فعاليتهاي هنري بيبي، مایل به دستكاري آنها نيستند.
در بهرهمندي از ظرفيت نقالي داستانهاي كهن كشورمان توسط پدربزرگها و مادربزرگها و شخصيتپردازي آدمهاي قصههاي آنها و انتقال پيامها و آموزههايشان در حوزه سبك زندگي، صنعت انيميشنسازي، اسباببازي سازي، دستگاههاي برنامهريز، سياستگذار و مجري فرهنگي و اجتماعي ميتوانند ورود كنند. تلفيق ورود برنامهمند به اين حوزه به اضافه نگاه انتزاعي بچهها به داستانها و عروسكهايي كه از اين داستانها بيرون ميآيند كمك بزرگي در رفع دغدغههاي تربيتي و فرهنگي و واكسينه كردن كودكان و نوجوانان سرزمينمان دارد. هرچند اين عروسكها دنبال بازاري شدن و بازار رفتن نيستند؛ مگر دستگاه دولتي بخواهد و سر رشته كار را از دستهاي نحيف بيبي تحويل بگيرد.
