خبر فرود يك هواپيماي باربري روسي در فرودگاه صنعا يك بار ديگر منطقه را از اقدامات روسيه غافلگير كرد. روز پنج شنبه وزارت حوادث غيرمترقبه روسيه اعلام كرد كه يك هواپيماي باربري اين كشور حامل 23 تن كمكهاي بشردوستانه از جمله غذا و چادر در فرودگاه صنعا، جايي كه به خاطر حملات سعوديها ناامن شده، فرود آمده است. خبرنگاران خبرگزاري فرانسه هم گزارش دادند كه آنها اين هواپيما را در فرودگاه صنعا كه «توسط شورشيان شيعه حوثي» كنترل ميشود، ديدهاند.
اين اولين بار نيست كه طي چند ماه گذشته روسيه كمكهاي انسان دوستانه به يمن ارسال ميكند. روسيه در ماه جولاي نيز از طريق هواپيماهاي باربري حدود 46 تن كمكهاي بشردوستانه به يمن اعزام كرده بود. هر چند روسها اعلام كردهاند اين هواپيماي اخير هم حامل دهها تن كمكهاي بشردوستانه است اما تحليلگران اهداف اين اقدام روسها را فراتر عنوان ميكنند و معتقدند روسيه تصميم گرفته نشان دهد كه سقوط يك هواپيماي مسافربري روس در شرمالشيخ مانع كمك به متحدين جديد منطقهاياش نميشود.
اعزام هواپيماي حامل كمكهاي بشردوستانه روسيه به يمن كمتر از يك هفته پس از آن صورت گرفت كه يك هواپيماي مسافربري روسيه در آسمان مصر سقوط كرد و تمامي 224 مسافر آن كشته شدند. عصر روز جمعه دولت روسيه اعلام كرد كه پروازهاي هواپيماهاي روسي به مصر تا زمان مشخص شدن علت حادثه سقوط هواپيماي روسي در صحراي سينا بايد متوقف شود. يوري برمين عضو شوراي روابط خارجي روسيه ميگويد: «اين نشان ميدهد مسكو به اين نتيجه قطعي رسيده كه سقوط هواپيماي باربري ميتواند يك عمليات تروريستي باشد.»
پيشتر داعش مسئوليت سقوط اين هواپيما را به عهده گرفت اما كارشناسان نسبت به توانايي داعش براي انجام اين عمليات خرابكاري ابراز ترديد كردهاند. در چنين شرايطي اين شايعه در فضاي مجازي پيچيده است كه عربستان در سقوط اين هواپيما دست دارد تا از اين طريق نسبت به اقدامات روسيه در سوريه به مسكو هشدار بدهد.
از سوي ديگر، پس از فرود هواپيماي باربري روسي حواشي زيادي درباره برگشت اين هواپيما ايجاد شد. منابع خبري اواخر پنج شنبه گزارش دادند كه عربستان سعودي هشدار داده است در صورتي كه بدون اجازه رياض اين هواپيما از فرودگاه صنعا برخيزد آن را هدف قرار خواهد داد اما ساعاتي بعد احمد عسير سخنگوي ائتلاف به رهبري عربستان سعودي با رد ممانعت رياض از بازگشت اين هواپيما گفت كه «شبه نظاميان حوثي تحت حمايت ايران باعث تأخير در بازگشت يك هواپيماي روسيه از صنعا شدهاند تا توجه جامعه جهاني را به خود جلب كنند.» وي در ادامه گفت، اين هواپيما قرار است روز جمعه به روسيه بازگردد.
در همين حال بعضي رسانههاي اماراتي گزارش دادند علي عبدالله صالح رئيسجمهور پيشين قصد داشت از طريق هواپيماي روسي از يمن خارج شود كه با هوشياري ائتلاف ناكام ماند. پايگاه خبري امارات 24 به نقل از برخي رسانههاي يمني نوشت: « اين رئيسجمهور بركنار شده (علي عبدالله صالح) تلاش كرد شب پنجشنبه از طريق اين هواپيما (روسي) فرار كند كه نيروهاي ائتلاف مانع از پرواز هواپيما شدند.» ادعاي اين رسانه اماراتي با اظهارات عسيري كه گفته است حوثيها عامل اين تأخير بودند، تناقض دارد.
رسانهها همچنين گزارش دادند كه عربستان به هواپيماي روسي دستور داده است براي بازرسي بايد به فرودگاهي در جنوب عربستان منتقل شود اما خلبان اين دستور سعوديها را رد كرده است. يوري برمين عضو شوراي روابط خارجي روسيه و تحليلگر استراتژيهاي اين كشور در خاورميانه در پاسخ به اين حواشي در صفحه توئيتر خود با زبان كنايه نوشت: «عربستان سعودي يك هواپيماي روسي را در صنعا هدف قرار نخواهد داد، مگر اينكه تلاش كند نشان دهد به جز سوريه، آماده رويارويي با مسكو در يمن است.» اين هواپيماي روسي سرانجام روز گذشته با 50سرنشين به روسيه بازگشت.
هرچند سعوديها اعلام كردند روسيه براي فرود هواپيماي خود در فرودگاه صنعا «اجازه ائتلاف عربي را گرفته بود» اما مقامات روسي اين ادعاي روسيه را تأييد نكردند. تحليلگران معتقدند اگر روسها بدون هماهنگي سعوديها كمكهاي بشر دوستانه را به يمن اعزام كرده باشند، نشان دهنده اين است كه مسكو به صورت جدي تصميم گرفته است علاوه بر سوريه، نقش خود را در يمن نيز افزايش دهد يا دستكم با اعمال فشار بر عربستان سعودي در يمن مانع از اقدامات خرابكارانه رياض در سوريه شوند.
همزمان با فرود هواپيماي روسيه در صنعا، ولاديمير پوتين رئيسجمهور آن كشور طي اظهارات مهم بر حمايت از منافع روسيه تأكيد كرد. پوتين در پنجمين كنگره جهاني همميهنان (كنگره جهاني اتباع روسيه) گفت: «فرزندان ميهن كه در خارج از كشور به سر ميبرند بايد كاملاً اطمينان داشته باشند كه ما از منافعشان دفاع ميكنيم، به ويژه هنگامي كه در شرايطي دشوار و پيچيده مانند شرايط ليبي، سوريه و يمن گرفتار ميشوند.» در شرايطي كه عربستان سعودي نزديك به هشت ماه است يمن را در محاصره خود قرار داده است اشاره مستقيم پوتين به يمن از سوي فعالان يمني با اهميت نشان داده شد.
اما اظهارات مقامات ديپلماتيك روسيه بيش از هر چيزي حاكي از تحركات و مواضع جدي مسكو درباره بحران يمن است كه شباهت زيادي با موضع روسيه درباره بحران سوريه دارد. ولاديمير ديدوشكين سفير روسيه در صنعا روز گذشته گفت: «جنگندههاي سعودي ميگويند پايگاههاي نظامي و مواضع جنبش انصار الله را هدف ميگيرند اما متأسفانه اغلب به مناطق مسكوني به ويژه خانههاي شهروندان حامي جنبش انصار الله يا هواداران علي عبدالله صالح رئيسجمهوري سابق يمن حمله ميكنند.» وي در ادامه توپ را به زمين عربستان انداخت و گفت كه پايان بحران يمن هم اكنون به تصميم رياض وابسته است.
اما مهمترين بخشصحبتهاي سفير روسيه حمايت وي از نقش انصارالله در مبارزه با گروهتروريستي القاعده در جنوب شبه جزيره عرب است. وي كه با ريانويستي گفتوگو ميكرد، اظهار داشت: « هم اكنون تنها انصارالله است كه با القاعده مبارزه ميكند و همزمان تهاجم ائتلاف و ارتش عبدربه هادي را تحمل ميكنند.» وي در ادامه هشدار داد: « يك خطر جدي وجود دارد اگر انصارالله از مواضع خود عقب نشيني كند [يمن] توسط تروريستها اشغال ميشود.»
اين موضع سفير روسيه شباهت زيادي به منطقي دارد كه روسيه بر اساس آن به صورت نظامي وارد سوريه شده است. مقامات روسيهگفتهاند اگر به دولت سوريه كمك نكنند، ممكن است اين كشور به كنترل گروههاي تروريستي همچون داعش درآيد. تحليلگران اين مواضع سفير روسيه را نشان دهنده آمادگي مسكو براي اتحاد با انصارالله جهت مقابله با القاعده عنوان كردند. در همين حال معاون وزير خارجه روسيه با همتاي ايراني خود، براي گفتوگو درباره بحران يمن تماس گرفت. هر چند جزئيات بيشتري از گفتوگوي اين دو مقام روسي منتشر نشد اما تماس روسيه با مهمترين متحد انصارالله احتمالاً ميتواند حاكي از شكلگيري ائتلاف جديد براي مبارزه با شاخه القاعده در شبهجزيره عرب باشد كه بنابر گفته مقامات امريكايي خطرناكترين سازمان تروريستي در جهان محسوب ميشود.
جای پرواز بشر دوستانه ایران خالی! 
