آرد غنيشده با آهن بخوريم يا نخوريم؟ اين سؤالي است كه پس از پخش شايعه ابتلا به آلزايمر با مصرف آرد غني شده با آهن در شبكههاي اجتماعي و البته از طريق چهره به چهره و دهان به دهان از بسياري از افراد ميتوان شنيد. هرچند وزير بهداشت اين شايعه را تكذيب كرد اما همچنان اين نگراني در بخشهايي از جامعه وجود دارد. اين در حالي است كه بنا به تأكيد متخصصان علوم تغذيه هرچند دريافت بيشتر از نياز آهن ميتواند مشكلاتي را براي سلامتي افراد ايجاد كند اما غنيسازي آرد با آهن يكي از بهترين روشها براي تأمين اين ماده معدني در بدن افراد داراي كمبود آهن است كه در همه جاي دنيا انجام ميشود. اگرچه بايد براي اين كار ملاحظاتي را در نظر گرفت.
هرچند حالا ديگر از كثرت پيامهاي شبكههاي اجتماعي بسياري از ما گزينه سكوت را انتخاب ميكنيم اما با رفتن به سراغ گوشي تلفن همراه و باز كردن شبكههاي اجتماعي هجومي از پيامها ذهن را نشانه ميگيرد؛ پيامهايي كه خيلي وقتها پيامآور شايعهاند. از اين دست پيامها در حوزه سلامت هم به وفور توليد و پخش ميشود. گاهي وقتها هم بعضي از همين پيامها راست از آب درآمده درست مانند ماجراي آبهاي معدني آلوده، به همين خاطر اطمينان دادن به مردم درباره شايعه و كذب بودن اين پيامها چندان كار سادهاي نيست و ممكن است حتي مردم درباره تكذيب وزير بهداشت درباره شايعه بودن ابتلا به آلزايمر با افزودن آهن به آرد هم با ترديد نگاه كنند. اما بايد ديد متخصصان تغذيه در اين باره چه ميگويند؟ آيا تجريههاي جهاني روش غنيسازي آرد با آهن براي مقابله با كمخوني را تأييد ميكند يا خير؟
يك تكذيبيه ديگر همين چند روز پيش بود كه وزير بهداشت شايعه ابتلاي مردم به آلزايمر در صورت اضافه كردن آهن به آرد را تكذيب كرد و گفت: تا به حال چنين چيزي ثابت نشده و بر مبناي يك يا دو گزارش نميتوان چنين ادعايي كرد. بنا به تأكيد وي مواد افزودني به آرد را كارشناسان تغذيه صاحب دانش و تجربه و آگاه از آخرين استانداردهاي بينالمللي به وزارت صنعت، معدن و تجارت پيشنهاد ميدهند و تصميمگيريها در اين حوزه خلقالساعه نيست.
سيدحسن قاضي زاده هاشمي افزود: علاوه بر آهن و يد، وزارت بهداشت علاقهمند است كه ويتأمين D نيز به آرد اضافه شود، چراكه طبق تحقيقات علمي با كمبود شديد اين ويتامين در كشور مواجه هستيم و اميدواريم منابع مورد نياز آن تأمين شود.
كم و زيادش موجب مرض استدكتر محمد حسن افتخاري، متخصص تغذيه و رئيس گروه تغذيه دانشگاه شيراز در گفتوگو با «جوان » درباره صحت و سقم ادعاي ابتلا به آلزايمر با مصرف آرد غني شده با آهن ميگويد: به طور كلي آهن از جمله موادي است كه هم كمبود و هم زياده روي در مصرف آن ميتواند خطرناك باشد. بنا به تأكيد اين متخصص كمبود آهن موجب كاهش رشد و كاهش قدرت ادراك ميشود. همچنين افرادي كه اين عنصر در بدنشان از ميزان لازم كمتر است در مقابله با بيماري توانايي كمتري دارند و دچار خستگي و ضعف ميشوند. اين مسئله درباره خانمها كه از نظر فيزيولوژي بدنشان به آهن بيشتري نياز دارد شدت عوارض كمبود آهن اهميت بيشتري مييابد.
افتخاري ميافزايد: در برابر اين اما مصرف بيش از اندازه آهن نيز به خصوص براي كبد فوقالعاده خطرناك است. بنا به تأكيد وي اين مسئله به ويژه در مردان با توجه به اينكه نياز كمتري به آهن دارند در درازمدت موجب بروز بيماريهاي قلبي و عروقي ميشود. بر اين اساس تجويز آهن بايد به احتياط صورت گيرد و تا زماني كه ميزان نياز فرد به آهن با آزمايش مشخص نشده اين تجويز نبايد صورت بگيرد.
بايدها و نبايدهاي غنيسازي آردبه گفته اين استاد تغذيه مسئولان بهداشت جامعه تا زماني كه به نياز عده زيادي از افراد يك منطقه نرسند نبايد دست به تجويز آهن براي آنان بزنند اما در صورتي كه به چنين نتيجهاي دست يابند از بهترين راهكارها براي رساندن آهن به بدن جمعيت هدف بحث غنيسازي آرد با آهن است كه در كشورهاي ديگر دنيا هم همين روش انتخاب ميشود. به گفته دكتر افتخاري در بحث غنيسازي مواد غذايي بايد به مواردي همانند واكنشهايي كه ممكن است بين مواد خوراكي اتفاق بيفتد، همچنين تغيير طعم و مزه ماده غذايي غني شده توجه كرد و اضافه كردن آهن به آرد هيچ مشكلي پيش نميآورد. وي در پاسخ به اين سؤال كه چرا به جاي اين روش از مكملهاي آهن استفاده نميشود، پاسخ ميدهد: مكملياري هزينهبر است و سختيهاي خاص خودش را دارد بنابراين منطقيترين راه براي رفع كمبود آهن در مناطقي كه فقر آهن وجود دارد غنيسازي آرد است.
با تمام اينها اما غنيسازي آرد با آهن ملاحظاتي دارد. دكتر افتخاري در اين باره ميگويد: اگر در جامعهاي درصد افرادي كه با كمبود آهن مواجه نيستند از 20 درصد هم كمتر باشد غنيسازي گزينه مناسبي است با وجود اين اما ميزان آهني كه به آرد اضافه ميشود نباید به گونهاي باشد كه براي افرادي كه مشكل كمبود ندارند ايجاد مشكل كند، همچنان كه افراد داراي فقر آهن نيز تنها بخشي از آهن مورد نياز بدنشان از اين طريق تأمين ميشود. وي در عين حال تأكيد ميكند: در هر منطقهاي كه اين طرح اجرا ميشود بايد پايش مستمر وجود داشته باشد تا با رسيدن آهن افراد به سطح مطلوب غنيسازي آرد متوقف شود.
