به گزارش نکته آنلاین ،مصرف گرایی و به طبع آن تجمل گرایی به عنوان یک راهبرد در نظام اقتصاد سرمایه داری تعریف شده که به دنبال مصرف بیشتر و در نهایت سود آوری کلان است.
البته باید بین خوب زندگی کردن و تجمل گرایی تفاوت قائل شد و حد میانه را در نظر گرفت، برای تبیین حد و حدود تجمل گرایی، تعاریف و مصادیق متعددی از سوی کارشناسان و علما مشخص شده که توجه به این تعاریف میتواند بسیار راه گشا باشد.
مصرف گرایی از اصول بارز نظام سرمایه داری در غرب است اما باید توجه داشت که این راهکار به صورت هدفمند در کشورهای جهان سوم اجرا میشود و این اتفاق با وابستگی هر چه بیشتر این کشورها به غرب امکان پذیر است.
برای بررسی سیر تاریخی مصرف گرایی و تجمل گرایی در ایران فقط کافیست تا نگاهی به یکی از دهها دلیل انقلاب اسلامی بیاندازیم تا دریابیم که فساد و تجمل گرایی در بین حاکمان وقت، تا چه اندازه باعث سقوط رژیم شاهنشاهی شده است.
حضرت امام خمینی (ره) و مبارزه با تجمل گرایی
بی شک یکی از بزرگترین اهداف حضرت امام(ره) مبارزه با تجمل گرایی شاه و درباریان فاسد او بوده است.
رژیم شاه که شیفته غرب و سرمایه داری بود، به جای آنکه با واردات تکنولوژی در فرایند تولید به دنبال بالا بردن توسعه اقتصادی در داخل باشد، فقط با فروش نفت به واردات کالاهای لوکس و اصطلاحا با کلاس بود.
شاه در سفرهای متعدد به کشورهای اروپایی، محو تماشای زندگی غربیها شده بود غافل از اینکه این زندگی تنها برای درصد اندکی از مردم عادی در غرب فراهم است و مردم عادی نیز در همان غرب هم با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکردند و شاه ایران این مثل قدیمی را که اگر در خارج "یک روز کار نکنی گرسنه میمانی" را به کل فراموش کرده بود.
این نقص بر آمده از نگاه اشرافی شاه داشت و همین موضوع یکی از مهمترین عوامل نارضایتی مردم را فراهم نمود.
مردم ایران که ساده زیستی و صداقت سید روح الله خمینی(ره) را دیدند و از تجمل و فساد شاه و درباریانش به ستود آمده بودند، به سوی حضرت امام(ره) گرایش پیدا کرده و به این شخصیت تاریخی اعتماد نمودند و بساط ظلم و ستم را برچیدند.
آری تجمل گرای در بین مسئولان، مصرف گرایی را در پی خواهد داشت و بعد از آن فساد اقتصادی، سیاسی و اجتماعی به وجود خواهد آورد و ارزشهای اصیل اسلامی را در کل جامعه و در میان آحاد ملت کمرنگ خواهد نمود.
امام خمینی(ره) همواره مردم و مسئولان را به خود داری از اسراف و تجمل گرایی توصیه فرمودند و پس از انقلاب اسلامی با کمال سادگی و به مانند مردم عادی به زندگی خویش ادامه دادند.
امام(ره) در فرازهایی از وصیت نامه عبادی- سیاسی خود چنین فرموده اند: "وارد کردن کالاها از هر قماش و سرگرم کردن بانوان و مردان خصوصاً طبقة جوان، به اقسام اجناس وارداتی از قبیل ابزار آرایش و تزئینات و تجملات و بازیهای کودکانه و به مسابقه کشاندن خانوادهها و مصرفی بار آوردن هر چه بیشتر، که خود داستانهای غمانگیز دارد، و سرگرم کردن و به تباهی کشاندن جوانها که عضو فعال هستند با فراهم آوردن مراکز فحشا و عشرت کدهها، و دهها از این مصائب حساب شده، برای عقب نگه داشتن کشورهاست. "
امام تجمل گرایی و اسراف را عاملی برای تباهی میدانستند و بر لزوم خود داری از این اتفاق بارها توصیه و تاکیداتی داشته اند که نشان از توجه ایشان به مقوله تجمل گرایی دارد.
بیانات رهبر معظم انقلاب درباره تجمل گرایی
پس از امام خمینی(ره)، حضرت آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری مواضع کاملا روشنی درباره تجمل گرایی و مصرف گرایی داشته اند و در موارد متعدد و مناسبتهای مختلف، مسئولان و مردم را به پرهیز از تجمل گرایی توصیه نموده اند.
بیانات ایشان در این خصوص، چندین وجه را در بر میگیرد و در آن مسئولان دستگاههای اجرایی و قضایی و مردم به ویژه بانوان و...را در بر میگیرد.
در اینجا به برخی از بیانات رهبر معظم انقلاب اشاره میکنیم.
دشمن و تجمل گرای در بانوان
«چه ستم هایی که در حق زن روا داشته شده و اسمش ستم است، و چه ستم هایی که اسمش هم ستم نیست، اما در حقیقت ستم است؛ مثل همین سوق دادن به تجمل و مصرف گرایی و آرایشهای بیهوده و مخارج سنگین و تبدیل شدن به یک وسیلهی مصرف. این، ستم بزرگی بر زن است. شاید بشود گفت که هیچ ظلمی بالاتر از این نیست؛ زیرا که او را بکلی از آرمانها و اهداف تکاملی خودش غافل و منصرف میکند و به چیزهای خیلی کوچک و حقیر سرگرم مینماید. این، کاری بوده که در رژیم ظالم پادشاهی انجام شده، و حالا باید جلوی آن گرفته میشد. البته در اوایل انقلاب، خیلی هم خوب بود؛ لیکن بعدها باز غفلت هایی شده است، که باید نسبت به آن، حسابی برنامهریزی کرد.»
بیانات در دیدار اعضای شورای فرهنگی اجتماعی زنان 1369//16/10
مسابقه اشرافی گری، مانع اقتدار جامعه
«امروز بدون تردید همهی آن صفآرائی هائی که روز اول علیه این انقلاب بود، وجود دارد؛ بعضی شکل عوض کرده، بعضی صفآرائیها هم به مرور زمان اضافه شده است. امروز متأسفانه همان طور که این جوانها گفتند، مصرفگرائی و مسابقهی تجم لپرستی و مسابقه پول درآوردن و تلاش برای پول کردن، یک طبقهی جدیدی درست کرده. نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلکه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یک اصل اسلامی است. اما اینی که آحاد مردم دلشان لک بزند برای مسابقهی اشرافیگری، برای تجمل پرستی، این یک چیز بسیار نامطلوب است؛ این چیزی است که متأسفانه در درون ما هست؛ همانطور که قبلا هم گفتهام: اسراف و مصرفگرائی افراطی.»
سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار مردم شیراز 11/2/1387
نگاه پرهیزگرانه به مصرفگرائی
«... این کاری است که امروز در تبلیغاتِ دشمنان ما، با قدرت و به شکلهای مختلف انجام می گیرد. راه مقابله هم انضباط مالی و صرفه جوئی و نگاه پرهیزگرانه به مصرفگرائی است. من این را می خواهم به مردم عزیزمان تأکید کنم: مصرفگرائی به صورت اسراف یکی از بیماریهای خطرناک هر ملتی است. ما یکخرده به این مصرفگرائیِ افراطی دچار هستیم. یکی از نمونههایش را به مناسبت مشکل کم آبی- که چند استان کشور از جمله استان شما تا کنون مشکل کمآبی داشتهاند که امیدواریم خدای متعال تفضل کند و باران رحمتش را بر شما نازل بکند- عرض بکنم؛ یکی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ نه فقط آبی که مصرف شُرب در خانهها میشود، نوع آبیاری کشاورزی ما هم یک نوع مسرفانه است و آب را هدر میدهیم. وظیفهی مسئولین و دستاندرکاران این بخش است که به این مسئله بهطور ویژه توجه کنند! پس به مسئلهی اسراف- هم در مسئلهی آب و هم در مسائل دیگر- باید با اهمیت نگاه کنند.»
بیانات در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاههای شیراز، 14/2/1387
توصیه به مسئولان صدا و سیما
«... در کنار دامن زدن به دغدغهی عدالت اجتماعی و رسیدگی به فقرا، زندگی اشرافی و تجملاتىِ پوچ و بیهوده را هم تخریب کنید؛ این زندگی واقعاً در خور تخریب است. زندگی تجملاتی نباید به هیچوجه ترویج شود؛ بلکه باید تخریب شود و نقطهی منفی به حساب بیاید. چرا بیخود تجملگرایی رواج پیدا کند؟ اگر یک نفر دلش میخواهد متجمل باشد، ما چرا باید آن را ترویج کنیم؟ توجه کنید که ما به فقیر باید عزتنفس و حس مناعت بدهیم و به غنی باید کمک به فقیر را بیاموزیم. بههرحال در کل زندگی جامعه، باید از زندگی اشرافی و تجملاتی الگوسازی نکنیم.»
«...سالها قبل بعضی از سریال هایی که از سیما پخش میشد، هرچند کیفیت آنها مثل سریالهای الان نبود - عقبتر بود - لیکن فضای زندگی در آنها، متواضعانه و در یک خانهی معمولی بود؛ آنطوری خوب است. زندگی را لزوماً نباید اعیانی و اشرافی و متجملانه معرفی کرد. فضای تبلیغی صدا و سیما اینطوری باشد. البته گاهی در این خصوص هم به ما تذکر میدهند و مطالبی میگویند. تبلیغات رسانهیی و گاهی تبلیغهای خیلی پُررنگ که مردم را به طرف مصرفگرایی سوق میدهد، با برنامهیی که فرضاً شما ساختهاید تا مصرفگرایی را تقبیح کنید، عملاً در تناقض است؛ با هم هماهنگ نیست.»
بیانات در دیدار با مدیران صدا و سیما 11/09/1383
تجمل گرایی، یک بیماری غربی
«این بیماری غربی چگونه در جامعهی ما نفوذ کرده است؟ تجملگرائی چیست؟ بد است؟ خوب است؟ چقدرش بد است؟ چقدرش خوب است؟ چه کار کنیم که از حد خوب فراتر نرود، به حد بد نرسد؟ اینها بخشهای گوناگونی از مسائل سبک زندگی است، و دهها مسئله از این قبیل وجود دارد؛ که بعضی از اینهائی که من گفتم، مهمتر است. این یک فهرستی است از آن چیزهائی که متن تمدن را تشکیل میدهد. قضاوت دربارهی یک تمدن، مبتنی بر اینهاست.»
بیانات در دیدار جوانان استان خراسان شمالی 23/07/1391
سرمایه گذاری در تقابل با اسراف و تجمل گرایی
«در مصارف گوناگون شخصی و خانوادگی، اسرافِ فردی صورت میگیرد. تجملگرائی ها، چشم و همچشمی ها، هوسرانی افراد خانواده، مرد خانواده، زن خانواده، جوان خانواده، چیزهای غیر لازم خریدن؛ اینها از موارد اسراف است. وسائل تجملات، وسائل آرایش، مبلمان خانه، تزئینات داخل خانه؛ اینها چیزهائی است که ما برای آنها پول صرف میکنیم. پولی که میتواند در تولید مصرف شود، سرمایهگذاری شود، کشور را پیش ببرد، به فقرا کمک کند، ثروت عمومی کشور را زیاد کند.»
بیانات در دیدار زائران و مجاوران بارگاه حضرت علیبنموسی الرضا 01/01/1388
کلام آخر
همانطور که مشاهده کردیم هم حضرت امام خمینی(ره) و هم مقام معظم رهبری، بار و بارها بر پرهیز از اسراف و تجمل گرایی تاکید نموده اند.
این تاکیدات موارد و موضوعات مختلفی را در بر میگیرد و شاخههای مختلفی داشته که باید به هر یک از آنها توجه ویژه ای شود.
در این تاکیدات هم مردم و هم مسئولان مورد خطاب قرار گرفته و برای تک تک اقشار جامعه توصیه هایی شده است.
آنچه که روشن است این بوده که جامعه مصرفی و تجمل گرا، هرگز روی توسعه و سلامت اجتماعی را نخواهد دید و لازم است تا مسئولان امور فرهنگی و اقتصادی برای جلوگیری از تجمل گرایی برنامه ریزی مدونی انجام دهند و از حالت شعار زدگی خارج شوند.
مردم نیز اگر به مسئولان خود اعتماد کنند روند بهتری را در پیش خواهند گرفت.
سایت محترم"داشتن پول به انداره کافی "
