پراكندگي عشاير در كشور نشان مي دهد
كه اين قشر در 29استان كشور زندگي مي كنند.
دراين بين استان فارس بیشترین تعداد جمعیت
عشایر کشور را به خود اختصاص داده است وپس از آن استان های کرمان، سیستان و بلوچستان
و خوزستان بیشترین قرار دارند.
همچنين استان های قزوین و قم نیز کمترین ميزان از جمعیت عشایری کشور را به خود
اختصاص دادند.
کرمعلی قندالی، رئیس سازمان امور عشایرایران در خصوص وضعيت عشاير كشور مي
گويد: عشایر در قالب 220 هزار خانوار در سطح کشور پراکنده اند.
وي با اشاره به نقش عشایر در اقتصاد کشور، مي افزايد : اين قشر از جامعه، 28 درصد
دام سبک و 4 درصد دام سنگین کشور را كه حدود 24 میلیون راس مي شود را در اختیار دارند و 20 درصد گوشت قرمز
کشور را تولید می کنند.
رئیس سازمان امور عشایرایران مي افزايد : همچنین حدود 750 هکتار اراضی زراعی و
باغی کشور در اختیار عشایر است که 5 درصد از محصولات کشاورزی کشور را تولید می کنند.
همچنين يك سوم توليدات صنايع دستي و متعلق به اين قشر مي باشد.
كه در مجموع مي توان گفت كه اين قشر جزء بزرگترين توليدكنندگان دامي وكشاورزي
به شمار مي روند
مشكلات عشاير در كشور
درحالي كه عشاير كشور نقش مهمي را در توليد گوشت ومواد لبني كشور دارند اما
شرايط ويژه زندگي اكثر آنها سبب شده تا با
مشكلات بسياري دست وپنجه نرم كنند.
يكي از مشكلاتي كه در سالهاي اخير حرفه
وزندگيآنان را تحت تاثير قرار داده خشكسالي است .
در سالهاي قبل به علت بارندگي هاي خوب وجود مراتع سرسبز در اكثر مناطق كشور،
عشاير براي تهيه خوراك دامهاي خود مشكلي نداشتند وفقط در فصل زمستان مجبور به ذخيره
سازي ويا خريد علوفه بودند اما اكنون با توجه به خشك سالي هاي به وجود آمده عشاير
مجبور به هزينه كردن بسيار براي تامين غذاي مورد نياز دامهاي خود هستند .
البته اين تمام ماجرا نيست چراكه پيامدهاي خشكسالي در برخي از مناطق كشور ماننداستان
خراسان جنوبي سبب شده تا سوء تغذیه دامها باعث افزایش بیماری های واگیردار، مرگ و میر ، کاهش آبستنی
، افزایش سقط جنین و مرده زایی شود.
محمد ابراهیم ابراهیمی مدیر کل امور عشایری خراسان جنوبی دراين خصوص مي گويد:
وجود خشكسالي هاي اخير عشاير منطقه را مجبور كرده برای نجات زندگی دامهایشان
علوفه موردنياز را كه شامل
سبوس، جو، گندم دامی مي باشدرا به چند برار قيمت بازار خريداري كنند.
البته مشكل بي آبي ونبود آب بهداشتي ، هزينهديگري را نيز برخانواده عشاير تحميل كرده است.
هرچه مسئولان امر عشاير در اين خصوص اقداماتي را از جمله تهيه علوفه براي
دامها وآبرساني انجام داده اند اما اين
كمك ها موقتي بوده ونتوانسته مشكلات را حل كند .
ازمعضلاتي كه عشاير كشور با آن مواجهند دور بودن از مراكز درماني است .
هرچند شرايط زندگي وتجربه به آنها
آموخته تا با استفاده از برخي گياهان دارويي مشكلات خودرا حل كنند اما در صورت حاد
بودن ، بيماري مجبورند براي درمان خود يا خانواده هايشان كيلومترها راه طي كنند.
كرمعلي قندالي رییس سازمان امور عشایر با تاييد اين موضوع مي گويد: با توجه به
سبک زندگی عشایر، وضعیت و کیفیت بهداشتی خانوار عشایری مطلوب نیست و تنها 50 درصد آنها
به خانه بهداشت دسترسی دارند .
اين مسئول ادامه مي دهد:براي حل اين مسئله
با استفاده از اکیپهای بهداشتی و مراکز
سیار تا حدودی مشکلات را حل کرد وبرنامه هاي ديگري براي بالابردن ميزان سلامت
عشاير در دستور كار داريم.
همانطور كه گفته شد عشاير كشور نقش
مهمي در توليد گوشت ولبنيات ودر كنار آن در توليد محصولات كشاورزي وصنايع دستي نقش مهمي
دارند اما خريد ارزان اين محصولات از سوي واسطه ها وافراد سودجوباعث شده تا فروش اين محصولات برايشان حداقل صرفه
اقتصادي را داشته باشد.
در اين ميان مي توان از عشاير اصفهان نام برد
علي اكبر نجفي مدیر امور عشایر استان اصفهان دراين رابطه مي گويد:
گوشت تولیدی عشایر توسط دلالان با قیمت بسیار پایین خریداری میشود.
وی افزود: 75 درصد اقتصاد خانوارهای عشایر به دام آنها وابسته است و این در حالی
است که آنها باید دام خود را در سه ماه نخست سال عرضه کنند و به دلیل عرضه یک مرتبه
دام ، قیمتها به شدت کاهش مییابد و دلالها
از فرصت استفاده کرده ودسترنج آنها را به پايين ترين قيمت خريداري مي كنند.
وي با اشاره به نقش شرکت پشتیبانی اموردام در خريد گوشت از عشاير وبا اظهار گله
مندي از آنها مي افزايد:اين شركت باید خرید
تضمینی گوشت عشایر را انجام دهد اما حدود سه سال است هیچ حضوری در میان عشایر ندارد
و محصولات تولیدی عشایر را خریداری نمیکند كه بايد دراين خصوص چاره انديشي شود.
هرچند در سالهاي اخير براي حل مشكل واسطه ها در برخي از استانها به منظور
حمايت از توليدات عشاير فروشگاه هاي عرضه محصولات توليدي براي آنها ايجاد شده است اما
اين اقدام ها كافي نبوده ولازم است اين امكانات
در همه استانها ايجاد شود.
از آنجايي كه عشاير براي كوچ نياز به راه مناسب دارند اما نبود راه مناسب سبب شده تا آنها
مجبورشوند از جادههای ماشین رو برای کوچ استفاده کنند.
در اين خصوص مي توان از عشاير استان همدان كه با اين مشكل روبرو هستند نام برد
چرا كه این موضوع باعث شده تا به علت تردد زياد خودروها ، هنگام
كوچ دچار تلفات جانی و مالی فراوانی شوند.
از ديگر نيازهايي كه براي عشاير بايد مورد توجه قرار بگيرد توجه به تامين سوخت
است.
درسالهاي گذشته چوب وبوته هاي خشك ، مهمترين تامين كننده سوخت آنها بود اما امروزه
با توجه به حفظ مراتع وجنگلها ،استفاده از سوختهاي فسيلي از جايگاه ويژه اي برخوردار است
دراين بين سوخت رساني به عشاير مناطقي كه آب وهواي سردي دارند از اهميت
ويژه اي برخوردار است .
علی اشرف آزادی مدیر کل امور عشایری استان کرمانشاه با اشاره به مشكلات چند
ساله عشاير اين منطقه در خصوص تامين سوخت آنها مي گويد: تا سال گذشته در تامين
سوخت مشكل داشتيم اما امسال 70 میلیون اعتبار برای این منظور اختصاص ، وا ز آغاز فصل ییلاق تا کنون بیش از ۵۰ هزار سیلندر گاز در بین عشایر مناطق مختلف
استان توزیع شده است.
از آنجايي كه عشاير كوچ رو مرتب در حال تردددر مناطق يلاقي وقشلاقي هستند
لذافرزندان آنها نمي توانند به صورت رسمي در سركلاسها حاضر شوند وبه همين منظور
نياز به معلماني دارند كه كوچ رو بوده
وكلاسهاي درس را دركنار خانواده اين دانش آموزان برپا كنند
اما كمبود نيروهاي انساني ونبود برخي امكانات تشويقي سبب شده تا كمتر معلمي
حاضر شود در كنار عشاير باشداز طرفي نبود مدارس مناسب برمشكلات تحصيلي فرزندان
عشاير سايه افكنده است.
حميد قنبري رئیس آموزش و پرورش
عشایر خوزستان درخصوص مشكلات پيشروي تحصيل فرزندان عشاير مي گويد: آموزش و پرورش عشایر خوزستان دارای ۷۹ فضای آموزشی فرسوده، ۶۸ کانکسی، ۴۱ سنگی و کپری، ۱۵۶ چادری، ۳۸ استیجاری و ۱۲۰ مدرسه بدون برق است.
از طرفي ضعف بهداشت، تحصیل در
زیر سقفهای لرزان و مخالفت والدین برای ادامه تحصیل، کمبود نیروی انسانی و نبود انگیزه
کافی برای تدریس معلمان در مناطق عشایری نیز تحصیل را برای دانشآموزان این مناطق با
مشکل مواجه ساخته است.
وي ادامه مي دهد :هرچند در سالهاي اخير كار هايي دراين رابطه انجام
شده است اما اين اقدام ها كافي نيست
