در چند دهه اخير گردشگري به عنوان گستردهترين صنعت خدماتي مورد توجه قرارگرفته و در همه كشورها به عنوان عامل مهم اقتصادي و اجتماعي تبديل شده است كه در همه محيطها و مكانها ميتواند جريان داشته باشد و نوعي عدالت اجتماعي را براي ساكنان مناطق مختلف بهوجود آورد و باعث رشد مناطق كمتر توسعه يافته شود. در حال حاضر يكي از جاذبههاي فعال دراين صنعت، شهرها هستند. گردشگري شهرها امروزه به صورت يكي از فعاليتهاي سهم اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي درآمده كه برنامهريزيهاي متنوع، اقدامات اجتماعي و تغييرات فضايي را شكل ميدهد.
از سوي ديگر، گردشگري شهري بخشي از گذران اوقات فراغت شهروندان عصر پسامدرنتيه است. اين نوع صنعت شهري، حد فاصل گذران اوقات فراغت در خانه و خارج از شهر و آبادي ميباشد. رشد چنين صنعتي در نقاط مختلف جهان از جمله كلانشهرهاي بزرگ جامعه ما به ويژه تهرانشهر، به صورت روزانه يا هفتگي، ميتواند بخشي از نيازها و فعاليتهاي فراغتي مستمر شهروندان را رفع كند. بر اساس چنين ويژگي، امروزه گسترش فضاهاي باز جمعي و ايجاد مراكز فراغتي و تفريحي مدرن بايد يكي از اهداف مهم برنامهريزان مديريت كلانشهرهاي جامعه ما باشد. گسترش اين نوع جهانگردي مدرن در سطح توسعه محلي پايدار و در نهايت توسعه ملي علاوه بر تأمين اهداف اقتصادي، زيست محيطي، تعادل بخشي در گذران اوقات فراغت، تأمين سلامت جسمي و رواني را با خود به همراه ميآورد كه نقش بارزي در جذب توريست خارجي و داخلي براي يك سيستم مديريت شهري با برنامهريزي پيچيده و چند وجهي را به همراه دارد. گردشگري شهري با گذران اوقات فراغت، نيازهاي فراغتي در درون شهر و محيط پيرامون شهر به صورت مستمر و پايدار در ارتباط است. از همين رو، اين صنعت در كلانشهر تهران بخش جداييناپذير خدمات شهري چند وجهي مورد نياز بيش از 12 ميليون شهروند دائم و غيردائم تهرانشهري را تشكيل ميدهد و بر اين اساس صنعت گردشگري با رويكرد شهرگردي در حيطه وظيفه برنامهريزي مديريت شهري واقع ميشود. علاوه بر اين گردشگري شهري با ارزشهاي محيطي، ميراث فرهنگي و تاريخي هر شهر ارتباطي تنگاتنگ دارد، كه از اين منظر توجه به استقلال به اين امر در طرحهاي توسعه و عمران شهري ضروري به نظر ميرسد. بايد توجه كرد كه گردشگري شهري و كيفيت و كميت آن يكي از شاخصهاي مهم توسعه و عمران شهري به شمار ميآيد، اما در كل براي تحقق گردشگري شهري در شهرها بايد گردشگاه و مجموعههاي گردشگاهي درون شهري و برون شهري و حومهاي به تناسب بهوجود آيد و تسهيلات گردشگري نيز در يك شهر به تناسب طيف گردشگران فراهم شود.
البته بايد توجه داشت توسعه گردشگري شهري آثار مثبت و منفي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي به دنبال دارد، ايجاد تعادل در اين زمينه، بهگونهاي كه آثار مثبت بيش از آثار منفي باشد، نيازمند اتخاذ سياستهاي مديريتي قوي است. بنابراين پايداري در گردشگري شهري، مستلزم توجه نظاممند به ابعاد فني، فرهنگي، سياسي، اقتصادي، تاريخي و زيست محيطي است تا استفاده از جاذبههاي گردشگري، مطابق با نياز امروز و حفظ و ماندگاري اين منابع براي آيندگان باشد. در همين راستا بايد توجه داشت كه هر چند توسعه عمران شهري و ايجاد خيز در جهت نوسازي بافت فرسوده شهر و حوزه گردشگري شهري، همراه با مشاركت بخش خصوصي و ارائه تسهيلات بسيار مناسب به افراد مشاركتكننده در توسعه اين حوزه پايدار شهري و تأسيس و بازسازي مجموعههاي گردشگري، تفريحي در حوزه شهر و حومه شهر با مشاركت بخش خصوصي و ايجاد زيرساختهاي گردشگري شهري همراه با اجراي طرحهاي بزرگ ممكن است هزينههايي را به مديريت شهري تحميل كند اما بسياري از اين اقدامات در ميان مدت و كوتاهمدت با سوددهي و بازگشت سرمايه مناسب، علاوه بر آنكه زمينه اجراي طرحها و اقدامات بعدي را فراهم ميكند اما از سوي ديگر به افزايش رفاه اجتماعي و ايجاد اشتغال در اين عرصه نيز كمك خواهد كرد. در پايان بايد تأكيد كرد مديريت شهري، نقش مهمي در موفقيت برنامهها و طرحهاي توسعه شهري، به عهده دارد و اين موضوع، به خصوص در ارتباط با توسعه پايدار بيشتر اهميت مييابد زيرا گردشگري پايدار قطعاً زمينهساز پيشرفت و تعالي همه جانبه شهر و شهروندان به صورت همه جانبه و پايدار خواهد بود.
و سخن آخر آنكه، بين مديريت يكپارچه شهري و همكاريهاي متقابل مديران شهري و شهروندان با دستيابي به توسعه پايدار شهرگردي رابطه مثبت و مستقيم وجود دارد، يعني هر مقدار مديريت شهري هماهنگتر باشد و ارتباطات بيشتر بين شهرداري و شهروندان برقرار شود، به هماناندازه امكان دستيابي به توسعه پايدار تهرانگردي بيشتر خواهد شد.
