در طی سالهای اخیر بیش از ده هزار و 650 هکتار جنگل دست کاشت در استان خراسان شمالی ایجاد شده است. اگرچه این میزان نسبت به برنامه های تعیین شده از جمله برنامه پنجم توسعه به دلایل گوناگون از جمله کمبود اعتبار روند کندی داشت اما با این حال روند لاک پشتی آن متوقف نشد. قرار بود این استان به عنوان پیش آهنگ مناطق و جنگلهای ایران تورانی که در مجاورت جنگلهای هیرکانی قرار دارد با جنگل کاری و ایجاد جنگل های دست کاشت ظرف چند سال شاهد تحولات چشمگیری در تولید و پیشرفت صنعت چوب در کشور باشد اما با وجود صرف هزینه های بسیار عملا چنین نتیجه ای حاصل نشد. احمد یزدانی کارشناس امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسانشمالی مساحت جنگل های دست کاشت در مناطق بیابانی این استان را 10هزار هکتار عنوان کرده و می گوید: 183هزار هکتار بیابان در این استان وجود دارد و مساحت کانونهای بحرانی در این بیابانها سه هزار و 700هکتار براورده شده است به همین دلیل غرس نهال و ایجاد جنگلهای دست کاشت به عنوان مهمترین اقدام برای مبارزه با بیابان زدایی و افزایش کانونهای بحرانی استان در دستور کار مسئولان استان قرار گرفت. اگرچه اجرای این طرح به خودی خود نه تنها مشکل زا نبود بلکه می توانست سودآور باشد اما عدم برنامه ریزی صحیح و نبود نظارت کافی سبب شد این طرح آنقدر کش دار و کند پیش رود که عملا تمام هزینه ها صرف شده هدر رود و کم کم قاچاقچیان و سود جویان هم از غفلت مسئولان استان استفاده کرده و چوب درختان این جنگل ها را به تاراج ببرند.
بنا به گفته کارشناس امور بیابان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسانشمالی در هر هکتار نهال کاری برای ایجاد جنگلهای دست کاشت 10میلیون ریال هزینه میشود، علاوه بر آن برای نگهداری و آبیاری آنها نیز باید 20میلیون ریال دیگر هزینه شود. این در حالی است که طی سال گذشته پنج هزار هکتار جنگل ارس در استان کاشته شده است. با این حساب می توان گفت هزینه صرف شده برای این طرح در سال گذشته 15 میلیارد تومان بوده است! حالا بماند که سال گذشته هزینهای بالغ بر 950میلیونریال از محل اعتبارات طرح جنگلکاری، توسعه فضای سبز و ساخت و تجهیز پارکهای جنگلی هم برای بحث آبیاری این جنگل ها هزینه شد ه است .مبالغی که می توان گفت به لطف طمع و سودجویی قاچاقچیان به هدر رفته است!
نابودی زودهنگام جنگل های دست کاشت
در حالی که هر سال سرمایه و هزینه بسیاری صرف ایجاد جنگل های دست کاشت خراسان شمالی می شود اما به دلیل نبود نظارت و عدم مراقبت از مساحت زیر کشت درختان جنگلی قاچاقچیان در مناطق بیابانی این استان که جنگلهای دست کاشت، ایجاد شده اقدام به قطع بوتههای طاق برای زغال آنها کردهاند و روز به روز آسیب بیشتری به این جنگل ها وارد می کنند. موضوعی که با وجود اهمیت فراوان اما تاکنون اقدام موثری برای جلوگیری از آن صورت نگرفته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند تقریبا در جنگلهای دست کاشت بعد از عملیات کاشت دخالتی صورت نمی گیرد یا اگر هم کاری انجام می شود به صورت جزئی و مقطعی است. خصوصیات ویژه جنگل های دست کاشت سبب شده است که این جنگل ها از جایگاه مهمی به خصوص در تولید چوب برخوردار باشند اما همین جنگل های دست کاشت به دلیل نداشتن برنامه مدیریتی مشخص مورد توجه و رسیدگی نیستند و حالا هم که به دام قاچاقچیان گرفتار شده اند.
واضح است که مدیریت برای جنگل های دست کاشت باعث جلوگیری از به هدر رفتن سرمایه کلانی می شود که در ایجاد این جنگل ها صرف شده است اما در صورت ادامه شیوه فعلی در دراز مدت مشکلات بسیاری پیش خواهد آمد که نه تنها اجرای طرح های جنگل های دست کاشت را به بن بست می کشاند بلکه سبب تخریب بیش از پیش جنگل های طبیعی نیز می شود.
