قسامه و موارد آن

قسامه سوگندي است كه توسط اولياي دم اجرا مي‌شود، هنگامي كه اولياي دم كسي را به عنوان قاتل معرفي كنند ولي دلايل كافي براي اثبات اين قضيه نداشته باشند و دلايل و نشانه‌‌هاي ارائه شده قاضي را دچار ظن و شك نزديك به يقين كند، پرونده از موارد لوث محسوب مي‌شود و در موارد لوث نيز اولياي دم مي‌توانند از قسامه استفاده كرده و قتل عمد را ثابت كنند.

قسامه براي اثبات قتل عمد با 50 قسم اجرا مي‌شود. قسم خورندگان بايد مرد بوده و از خويشان و بستگان نسبي شخص مدعي باشند. مدعي نيز مي‌تواند يكي از قسم‌خورندگان باشد، حتي اگر تعداد قسم خورندگان كمتر از 50 نفر باشد. هر يك از قسم خورندگان مي‌تواند بيشتر از يك قسم بخورد، طوري كه 50 قسم كامل شود و اگر هيچ مردي از خويشان و بستگان نسبي مدعي براي قسامه وجود نداشته باشد يا حاضر به قسم خوردن نباشد، مدعي مي‌تواند خودش 50 قسم بخورد، هر چند زن باشد. بنابراين براي اينكه قسامه كاربرد داشته باشد، ادعاي مدعي بايد داراي دلايل و نشانه‌هايي باشد كه قاضي را دچار شك نزديك به يقين كند و يا دليلي بياورد كه حاكي از صداقت گفته‌هايش باشد كه در زير به نمونه‌هايي از آن اشاره مي‌شود.

- اگر كسي با اسلحه خون آلودي در كنار جسد آغشته به خون ديده شود يا اينكه جسد خون آلودي در خانه‌اي پيدا شود كه جز ساكنان منزل، افراد ديگري به آن خانه رفت و آمد نداشته باشند، پرونده از موارد لوث محسوب شده و قسامه مي‌تواند اجرا شود.

- براي اثبات قتل،‌ شهادت دو مرد عادل لازم است،‌ولي هر گاه يكي از شاهدان، شهادت به قتل به وسيله متهم بدهد شاهد ديگر، شهادت به اقرار متهم به قتل بدهد، قتل ثابت نمي‌شود و اگر قاضي ظن به قاتل بودن متهم پيدا كند، پرونده از موارد لوث محسوب مي‌شود.

- هر گاه شخصي در اثر ازدحام كشته شود يا جسد مقتولي در خيابان پيدا شود و شواهد و نشان‌ها قتل را به شخص يا اشخاص معيني نسبت دهد، مورد از موارد لوث مي‌باشد.

- هر گاه جسد مقتولي را در محلي پيدا كنند ولي مقتول مدعي شود كه شخص معيني از ساكنان آن محله او را كشته است، مورد از موارد لوث است. در اين صورت اگر حضور متهم هنگام قتل در محل واقعه ثابت شود، اولياي دم مي‌توانند با قسامه قتل عمد او را ثابت كنند.

اما اگر دلايل و نشانه‌‌هاي ارائه شده توسط مدعي، همراه با شك باشد، قسامه اجرا نمي‌شود. مثلاً اگر غير از مقتول و متهم،‌حيوان درنده‌اي كه امكان قتل از طرف آن باشد در صحنه حضور داشته باشد يا مردي ديده شود كه پشت كرده و فرار مي‌كند يا اينكه آثار خون در مسيري غير از مسير متهم ريخته شده باشد در تمام اين موارد قسامه اجرا نخواهد شد، چون اين نشانه‌ها اين شك را به وجود مي‌آورد كه ممكن است اشتراك در قتل وجود داشته باشد.