سالهاست موضوع آلودگی مزارع سبزی در بسیاری از شهرهای کشور بحث
برانگیز شده و هشدارها در خصوص شیوع آلودگی و بیماری های ویروسی و عفونی در اثر
خوردن سبزیجات آلوده به اوج خود رسیده است. در این میان استان کرمانشاه نیز از این
قائله مستثنی نبوده و پس از گذشت سالها از مطرح شدن موضوع آلودگی بسیاری از مزارع
سبزی این استان و البته معدوم شدن بیش از 70 درصد زمین های آلوده، همچنان اخبار
نگران کننده ای از وضعیت سبزیجات کشت شده در شهرهای مختلف منتشر شده و بر دلهره
مسئولان و ساکنان این استان افزوده است. این سبزیجات که با آبهای آلوده آبیاری میشوند
با ورود به چرخه فروش و رسیدن به دست مردم، انواع بیماری ها را در سطح استان منتشر
کرده و هزینه های فراوانی به ساکنان استان و مسئولان تحمیل می کند. با این حال همچنان
جدال بین مسئولان و کشاورزان بر سر کاشت یا عدم کاشت این محصول در مزارع فعلی
پابرجاست.
//////////
سودآوری کشت سبزی مانع توقف
درآمد مناسب كشت سبزي و آسان بودن شرايط
توليد، نگهداري و عرضه آن از جمله عواملي است كه سبب روي آوردن بسياري از كشاورزان
کرمانشاهی به كشت سبزيجات شده و این مسئله در کنار عدم اطلاع کشاورزان از عواقب
کشت سبزی الوده باعث شده برخی از
آنها بدون توجه به شرایط پیش آمده و
آلودگی منابع آبیاری مزارع، همچنان به تداوم فعالیت خود اصرار ورزند. در این میان
حتی برخی از كشاورزان با وجود داشتن چاه هاي آب، با اين تصور نادرست كه وجود فاضلاب
باعث حاصلخيزي بيشتر مزارع آن ها مي شود با گذاشتن موتورپمپ هاي خود در داخل رودخانه
اي كه فاضلاب ها و پساب ها به آن مي ريزد، از اين منابع آبي آلوده براي آبياري مزارع
سبزي خود استفاده مي كنند.
در این خصوص چندی پیش حجتالاسلام منان
امینی معاون سیاسی فرماندار کرمانشاه با بیان اینکه از کشت سبزیهای آلوده عدهای سود میبرند که نباید اجازه داد تا در این
میان سلامت مردم و شهروندان به خطر بیفتد برخورد قهریه با کشاورزان مذکور را یکی از
راههای مقابله با کاشت سبزیجات آلوده دانست و افزود: این موضوع به یکی از مشکلات عدیده
استان کرمانشاه تبدیل شده و پروندههای برخورد و تخریب اراضی افراد سودجو در سال گذشته
همچنان در دادگستری مفتوح است.
سال گذشته در پی انتشار اخباری مبنی بر آلودگی مزارع سبزی در شهرستان کرمانشاه بیش از 70 درصد زمین های حاشیه رودخانه قره سومعدوم
و کشاورزان خاطی به مراجع قانونی معرفی شدند. از چند سال قبل بیش از 180هکتار از
اراضی شهرستان کرمانشاه به کشت انواع سبزیجات اختصاص داشت اما پس از گزارشات
کارشناسان مرکز بهداشت این شهرستان مبنی بر آلوده بودن آب مورد نیاز برای آبیاری
این مزارع این میزان به 50 هکتار کاهش یافت. بهمن خدادادیان کارشناس مسئول بهداشت
محیط مرکز بهداشت کرمانشاه در این خصوص در گفتگو با "جوان" می گوید: سالهای
گذشته با تحقیقات و آزمایشاتی که انجام دادیم بحث آلوده بودن آب به آلاینده های
شیمیایی و صنعتی محرز شد و در پی آن بالاخره در سال 93دستور توقف کشت در زمین هایی
که با آب آلوده آبیاری می شد صادر و کشاورزان خاطی به دادگاه معرفی شدند. وی می
افزاید: در این بین برخی از مزارع حاشیه رودخانه قره سو که با آبی آبیاری می شدند
که حاوی فاضلاب و مواد آلاینده صنعتی کارخانه و مراکز صنعتی مجاور رودخانه بود به
دلیل آلودگی به انواع مواد خطرناک و بیماری زا در اولویت قرار گرفت و بلافاصله کشت
در این مزارع متوقف شد. با این حال همچنان سبزیجات آلوده به فاضلاب در این شهرستان
و شهرهای اطراف کشت می شود. خدادایان
ادامه می دهد: علاوه براین اقدامات، با همکاری برخی ادارات از جمله بخشداری ، جهاد
کشاورزی، فرمانداری در خصوص عواقب آبیاری مزارع با آب آلوده آموزش های لازم به
کشاورزان ارائه شده است.
****
اقدامات آب منطقه ای، راه
نجات مزارع
اگرچه توقف کشت در مزارع
آلوده به فاضلاب اقدام خوبی برای جلوگیری از کاشت و برداشت سبزیجات آلوده است اما باید
در نظر داشت که در پی انجام این اقدامات ، برخی کشاورزان که تنها منبع درآمدشان
ازاین راه تامین می شد بیکار شدند! عده ای نیز که سعی داشتند همچنان به فعالیت خود
ادامه دهند به عنوان فرد خاطی معرفی شدند تا در اسرع وقت جلوی کشت و کار آنها نیز
گرفته شود. این در حالی است که منبع آلودگی آب که کارخانه و مرکز صنعتی حاشیه رودخانه
های استان است و روزانه حجم قابل ملاحظه ای از پسماندها و مواد شیمیایی و صنعتی
خود را در بستر رودخانه رها می کنند همچنان فعال هستند. خدادادیان در این خصوص به
" جوان " می گوید: طرح ایجاد تصفیه خانه فاضلاب برای کارخانه های مذکور
مدتهاست در دستور کار قرار گرفته و قرار بود شرکت آب منطقه ای در این خصوص اقدامات
لازم را انجام دهد اما ظاهرا به دلیل کمبود اعتبار و مشکلات مالی تاکنون این امر
محقق نشده است.
بنا به گفته کارشناس مسئول بهداشت محیط مرکز بهداشت کرمانشاه از
اوایل سال جاری شرکت آب منطقه ای برداشت از رودخانه را ممنوع اعلام کرده و قرار است
تا چند ماه آینده پساب تصفیه خانه از طریق
لوله به مزارع سبزیجات منتقل شود تا کشاورزان برای آبیاری، این پساب را جایگزین آب
آلوده رودخانه کنند. این در حالی است که طبق گزارشات رسیده انجام این اقدام در گرو
تامین هزینه و بودجه زیادی است که باید نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی در
این خصوص وارد گود شوند. با این اوصاف نمی توان انتظار داشتن ظرف چند ماه آینده
این مشکلات برطرف شود.
علاوه بر این چندی پیش رییس مرکز بهداشت
کرمانشاه نیز با اشاره به اینکه با وجود مبارزات و برخوردهای دولت و ارگانهای ذیربط
با کشت سبزیجات در حاشیه رودهای آلوده در استان، ولی باز هم شاهد کاشت اینگونه سبزیجات
هستیم تاکید کرد: سال گذشته موفق شدیم زمینهای زیرکشت سبزیجات آلوده در استان کرمانشاه
را از ۱۸۰ به ۵۰ هکتار کاهش دهیم و این روند کماکان ادامه دارد! سیروس نصیری افزود:
از سوی دیگر برای مبارزه با این امر، نیاز به ایجاد یک تصفیهخانه فاضلاب از سوی امور
آب داریم که این فاضلاب را از چرخه رودخانهها خارج کند.
کشت جایگزین در دست بررسی است
در کنار اقدامات انجام شده و در دست
بررسی برای مقابله با کشت سبزیجات آلوده به فاضلاب در کرمانشاه طرح کشت جایگزین
نیزمطرح شده تا به نوعی از این طریق جلوی
بیکار شدن کشاورزان گرفته شود. با این حال این طرح هم چون راه های دیگر با مخالفت
عده ای از کشاورزان روبرو شده چرا که معتقدند انجام کشت محصولات جایگزین در مزارع
سبزی به دلیل موقعیت و شرایط خاک و آب امکانپذیر نیست. اما از آنجا که بیشتر
سبزیجات کاشته شده در این مزارع همچون انواع سبزی خوردن، کاهو، کلم و گل کلم به صورت خام مصرف می شوند و مصرف سبزيجات غير بهداشتي
خام اثر عفونتزايي بيشتري نسبت به سبزيجات پخته دارند اجرای طرح کشت جایگزین بیش
از پیش ضرورت می یابد.بنابه گفته پزشکان مصرف این سبزیجات
آلوده باعث ابتلا به انگل هاي روده و بيماري هاي عفوني روده اي مثل اسهال ها، حصبه،
شبه حصبه، وبا، التور و ... و بالاخره بروز و اشاعه اپيدمي اين بيماري ها در سطح
گسترده ای می شود که می تواند در دارز مدت اثرات جانی و مالی بسیاری بر جای بگذارد
.
خدادادیان در این خصوص به " جوان" می گوید: متاسفانه بحث
آلودگی منابع آبیاری سبزی کاران فقط به آلودگی میکروبی ختم نمی شود و آلاینده های
شیمیایی و صنعتی بیداد می کند و تداوم کشت این محصولات بسیار خطرناک است به همین
دلیل قرار شده کارگروه ویژه ای در سطح استان و حتی کشور تشکیل شود تا به امکان
سنجی و بررسی تمام جوانب کشت جایگزین بپردازند. کارشناس مرکز بهداشت کرمانشاه ادامه
می دهد: در فروردین ماه امسال آزمایشات جدید و نمونه برداری ها انجام شده و نتایج
برای ارائه به کارگروه ویژه استانداری در حال تهیه است. چرا که با توجه به شرایط
پیش آمده فرماندار و استانداری با جدیت بیشتری در حال پیگیری این مسئله هستند. وی
ادامه می دهد: با آموزش های ارائه شده به کشاورزان به ویژه در نواحی روستایی
بسیاری از آنان متعهد شده اند در این زمینه با مسئولان همکاری کنند.
اب الوده ی مزارعی که سبزیجات الوده را به بازار عرضه میکنند تصفیه شود 
