حالات مختلف در قتل

اكراه از نظر حقوقي عبارت است از عملياتي كه عليه يك نفر بدون رضايت او اعمال مي‌شود چنانچه اعمال ارتكابي با آزار و صدمه بدني همراه باشد، اكراه مادي و اگر با ترساندن و تهديد همراه باشد، اكراه معنوي است. هر گاه كسي بر اثر اجبار يا اكراه كه معمولاً قابل تحمل نمي‌باشد، مرتكب جرمي شود، مجازات نخواهد شد و خود شخص اجباركننده به جاي فاعل جرم مجازات مي‌شود، چون فرد اكراه شونده راضي به انجام جرم نيست و فقط مانند يك وسيله به كار گرفته شده است و شخص اجبار كننده او را مجبور به ارتكاب جرم كرده است. بنابراين اكراه كننده مجرم محسوب مي‌شود و بايد به مجازات برسد چون هم داراي قصد و انگيزه است و هم آگاهانه ديگري را مجبور به انجام جرم كرده است. اما در مورد قتل اكراه مصداق ندارد. برطبق قانون اكراه مجوز قتل نيست. بنابراين اگر كسي را وادار به قتل كنند، نبايد مرتكب شود و اگر مرتكب شد، قصاص مي‌شود و اكراه كننده نيز به حبس ابد محكوم مي‌شود. حال اگر اكراه شونده شخص ديوانه يا طفل غيرمميز باشد كه نتواند خوب و بد را از هم تشخيص دهد، فقط اكراه‌كننده محكوم به قصاص مي‌شود و اگر اكراه‌ شونده طفل مميز باشد كه بتواند خوب و بد را از هم تشخيص دهد، عاقله او كه شامل بستگان مذكر نسبي پدري و مادري مي‌شوند به طور مساوي مسئول پرداخت ديه مي‌شوند و اكراه كننده نيز به حبس ابد محكوم مي‌شود.

حال اگر كسي اقدام به قتل شخصي كند در صورتي كه شخص مقابل چند دقيقه قبل به دليل سكته فوت كرده باشد، شخص به اتهام شروع به قتل مجازات مي‌شود نه به اتهام قتل.

همچنين اگر كسي جراحاتي بر شخص وارد كند و مجروح را در حكم مرده قرار دهد به طوري كه جراحت به حدي شديد باشد كه به تنهايي موجب مرگ شود و فقط آخرين رمق حيات در او باقي باشد در اين حال فرد ديگري كاري كند كه زندگي او به پايان برسد، فردي كه در ابتدا او را مجروح كرده قصاص مي‌شود و دومي فقط ديه جنايت بر مرده را مي‌پردازد.

ولي اگر چند نفر جراحت‌هايي به شخصي وارد كنند كه هر يك به تنهايي كشنده نباشد، لكن در اثر تأثير مجموع جراحت‌ها شخص فوت شود، همه آن اشخاص قصاص مي‌شوند و مساوي بودن ضربات وارده لازم نيست و در صورت اخذ ديه، از همه به طور مساوي ديه گرفته مي‌شود.

گاهي پيش مي‌آيد كه چند نفر ضرباتي به شخص وارد مي‌كنند و ضربات برخي از آنها منجر به مرگ شخص مي‌شود، در اينجا اگر نتيجه بررسي مشخص كند كه ضربه منتهي به مرگ را چه كسي وارد كرده، قاتل همان شخص است كه ضربه كارساز را زده است و افراد ديگر يا بايد قصاص عضو شوند يا ديه جراحت وارده به مقتول را بپردازند.

حالت ديگر اينكه اگر دو نفر متهم به قتل باشند و هر كدام ادعا كنند كه ديگري كشته است و علم اجمالي بر وقوع قتل توسط يكي از آن دو نفر باشد و قاتل بودن يكي از آنها اثبات نشود، حكم به پرداخت ديه داده مي‌شود و در اين گونه موارد با قيد قرعه ديه از يكي از آن دو نفر گرفته مي‌شود.

در بعضي موارد ممكن است حيواني باعث كشتن انساني شود، مانند آنكه كسي ديگري را به قفس حيوان درنده‌اي پرت كند يا زنجير از پاي حيوان درنده‌اي باز كند، در اين صورت مسئوليت متوجه آن شخص خواهد بود. چون صاحب حيوان كه خطر حمله او را مي‌داند بايد از حيوان محافظت كند و در صورت سهل‌انگاري نيز مسئول است. ولي اگر شخص از حال حيوان كه خطر حمله و زيان رساندن در آن هست، آگاه نباشد يا آنكه آگاه باشد ولي توانايي كنترل آن را نداشته باشد و در نگهداري او كوتاهي نكند، مسئول خسارتش نمي‌باشد.