در حال حاضر يك ميليون و ۴۰۰هزار دانشآموز لازمالتعليم تحت پوشش فعاليتهاي سوادآموزي قرار گرفتهاند، كه آموزش سربازان، كشاورزان، زندانيان و كودكان در معرض آسيب از اولويتهاي سوادآموزي است. اين در شرايطي است كه مسئولان سازمان نهضت سوادآموزي معتقدند با اجراي طرح فرد به فرد، طرح خودآموزي و ارائه آموزش افراد خانواده به بيسوادان، برونسپاري فعاليتها، استفاده از تشكلهاي مردم نهاد براي تحقق سوادآموزي و مشاركت ديگر ادارات، نهادها و دستگاهها ميتوان به ايجاد فرصتهاي شغلي به ويژه براي دارندگان مدارك تحصيلي رسيد.
ايران از نظر ميزان باسوادي در دنيا در رتبه خوبي قرار دارد، به نحوي كه نرخ باسوادي در بين افراد 10 تا 49 سال كشور بالاي 95 درصد است و نرخ باسوادي در بين افراد 10 تا 24 سال كشور بيش از 97 درصد است.
بر اساس گزارش وزارت آموزش و پرورش، باسوادترين استانهاي كشور تهران، مازندران، سمنان، البرز و اصفهان هستند و استانهاي سيستان و بلوچستان، آذربايجان غربي، كردستان، كرمان و لرستان كمترين افراد باسواد را در سطح كشور دارند.
دو سوم بيسوادان زن هستند
براساس مصوبات، بيسواد كسي است كه توانايي خواندن و نوشتن به زبان ساده فارسي يا هر زبان ديگري را ندارد يا نميتواند حساب كردن چهار عمل رياضي را انجام دهد.
از سال 85 تاكنون تعداد باسوادها در كشور افزايش داشته ولي تعداد بيسوادها ثابت مانده است. همچنين زنان روستايي بالاترين درصد بيسوادي را در كشور دارند و از مجموعه بيسوادان در كشور، دو سوم زنان هستند و ميزان بيسوادان در شهرها و روستاها نصف است.
موضوعي كه بحث بيسوادي در كشور را كمي حساس نموده، اين است كه دو سوم بيسوادان در ايران زنان هستند، به همين دليل آموزش اولياي بيسواد دانشآموزان از جمله مهمترين اولويتهاي سازمان نهضت سوادآموزي به شمار ميرود زيرا 940 هزار ولي دانشآموز زير 50 سال در سطح كشور وجود دارند كه خواندن و نوشتن نميدانند.
در همين رابطه علي باقرزاده، رئيس سازمان نهضت سوادآموزي ضمن تعريف سواد گفت: «سواد يعني مجموعهاي از تواناييها كه انسان را كمك ميكند تا بتواند آگاهانه و با اختيار در امور جامعه شركت كرده و زندگي خود را مديريت كند و آن چيزي كه ما بر آن متمركز هستيم حداقل سواد است كه شامل توانايي خواندن و نوشتن، توانايي روخواني قرآن و توانايي حساب كردن است.»
بيسوادان در معرض صدمات اجتماعي
گزارشها حكايت از آن دارند كه درصد باسوادي كشور در سال 55 حدود 52 درصد بوده كه هم اكنون به 95 درصد رسيده است. اما جالب است بدانيم بيش از 3 هزار و 600 نفر هم شناسايي شدهاند كه از بيسوادي مطلق به تحصيل در دوره كارشناسي رسيدهاند.
رئيس سازمان نهضت سوادآموزي در ارتباط با تحت آموزش قرارگرفتن بيسوادان، با اعلام اينكه در سالهاي گذشته يك ميليون و 400 هزار دانشآموز لازمالتعليم تحت پوشش فعاليتهاي سوادآموزي قرار گرفتهاند، گفت: «هم اكنون حدود يك ميليون و 800 هزار بيسواد در گروه سني 10 تا 49 سال قرار دارند. در اين گروه سني بيش از 95 درصد جمعيت كشور باسوادند و باسوادي شهرها و روستاها تقريباً برابر است.»
باقرزاده با اشاره به آمار اتباع خارجي كه از خواندن و نوشتن محروم هستند نيز با اعلام اينكه در طول 20 سال ميزان باسوادي اتباع خارجي از 6 درصد به 60 درصد رسيده است، ادامه داد: «جامعترين برنامه براي باسواد كردن افراد جامعه در برنامه جامع ريشهكني بيسوادي آمده است. در اجراي اين برنامه 35 هزار مدير مدرسه در كشور آموزشهاي لازم را در زمينه شناسايي و جذب افراد بيسواد فرا گرفتهاند.»
به عقيده كارشناسان سالهاي تحصيل، با اميد به زندگي و سالهاي عمر رابطه مستقيم دارد. بر اساس آمارها 5 درصد عوامل و دلايل سرطان جنبه ژنتيكي دارد و 95 درصد آن به سبك زندگي مربوط است به همين دليل سواد ميتواند در ساختن سبك زندگي صحيح مؤثر باشد.
رئيس سازمان نهضت سوادآموزي با بيان اينكه انضباط اجتماعي يكي ديگر از فوايد سواد است، گفت: «طبق آمار 91 درصد از موتورسواران و 75درصد از عابران پيادهاي كه با تصادف فوت ميكنند از بيسوادان هستند.
همچنين بيشتر والدين دانشآموزاني كه در تيزهوشان درس ميخوانند داراي مدرك بالاي ديپلم و بيشتر والدين دانشآموزاني كه در كارودانش درس ميخوانند داراي مدرك زير ديپلم هستند.»
معاون وزير آموزش و پرورش درباره نحوه شمارش افراد بيسواد در كشور نيز تصريح كرد: «در ايران از دو روش استفاده از آمارهاي ثبتي و سرشماري براي شمارش افراد بيسواد استفاده ميشود؛ از سويي سرشماري بر اساس خوداظهاري است به همين دليل شايد افراد اطلاعات غلط بدهند اما ما تاكنون از روش سرشماري استفاده كردهايم كه آخرين نتايج هم مربوط به سرشماري در سال 90 است.»
