در
هفته های گذشته، پس از آنکه منصور عبدربه هادی رئیس جمهوری یمن، و همچنین
نخست وزیر و کابینه در اعتراض به پیشروی شیعیان در پایتخت استعفا دادند و
از اجرای توافقنامه صلح با انصارلله طفره رفتند، خلاء کامل قدرت در یمن شکل
گرفت، انصارالله به لحاظ نظامی بر استان های مختلف کشور و پایتخت مسلط
شدند و کاخ ریاست جمهوری را به محاصره درآوردند.
در پی مجموعه تحولاتی که
به تسلط شیعیان در یمن انجامید انصارالله در یک ضرب العجل سه روزه از همه
گروه ها و احزاب سیاسی یمن دعوت کرد تا برای سر و سامان دادن به اوضاع
آشفته سیاسی کشور تدبیر کنند اما در روزهای گذشته، در پی امتناع نیروهای
مخالف همچون حزب سلفی «الاصلاح» برای مشارکت در مذاکرات، گفتگوها میان گروه
های یمنی منجر به شکست شد.
پس از آن شیعیان انصارلله راسا وارد عمل شدند و
پارلمان یمن تنها نهاد سیاسی بازمانده از نظام گذشته را منحل کرده و کنترل
قدرت در کشور را به دست گرفتند. شیعیان در نخستین اقدامات خود، بیانیه
قانون اساسی جدید را تصویب کردند که بر اساس آن یک دولت انتقالی به مدت دو
سال و تا زمان برگزاری انتخابات، کشور را اداره کند.
تشکیل یک شورای پنج
نفره موسوم به شورای «ریاست جمهوری» یا «شورای انقلاب» به رهبری محمدعلی
الحوثی از دیگر اقدامات انصارلله بود که بر اساس قانون اساسی مصوب آنها
صورت گرفت. در همین راستا، قرار است یک پارلمان انتقالی نیز وظایف پارلمان
منحله را بر عهده بگیرد. انصارالله اعلام کرده که در دوره دوساله انتقالی،
امور کشور بر مبنای توافقنامه صلحی که در تابستان گذشته میان دولت و
معترضان منعقد شد اداره شد. این به آن معنی است که حوثی ها بیشتر از آنچه
که دولت پیشین وعده آن را داده بود نمی خواهند و اقدامات اخیر آنها نتیجه
عدم پایبندی دولت به مطالبات شیعیان است.
انصارالله
همچنین اعلام کرده که راه برای گفتگوهای ملی و مشارکت احزاب در قدرت باز
است و از گروه ها و نیروهای مختلف سیاسی برای پایان دادن به بحران استقبال
میکند. اما مجموعه تلاش های سیاسی انصارلله برای سهیم کردن قبایل و گروه
ها در قدرت مانع از آن نشد که مخالفان آنها در داخل و خارج کشور، اقدامات
اخیر حوثیها را «کودتا» ننامند.
در نخستین واکنش ها در داخل یمن، حزب سلفی
الاصلاح با بیانیه ای مخالفت خود با قانون اساسی جدید را اعلام کرد.
مقامات و مسئولان مناطق جنوبی یمن هم با کودتا خواندن اقدامات حوثی ها، در
مخالفت با تسلط شیعیان در روزهای گذشته دست به اعتراض زده و قبائلی از
استان «مارب» نیز که گروه های القاعده و تکفیری ها را در خود جای داده است
حاکمیت جدید شیعیان را تهدید به مبارزه مسلحانه کردند.
در
سطح منطقه همانطور که انتظارش می رفت، شورای همکاری خلیج فارس نگرانی شدید
خود را با صدور بیانیه ای اعلام کرد و با «کودتا» خواندن اقدام حوثیها،
آن را «خطرناک» توصیف کرد که تحت هیچ شرایطی برای آنها قابل قبول نخواهد
بود. بنا به گفته مقامات آمریکایی، وزرای خارجه عضو شورای همکاری خلیج فارس
در دیدار با وزیرخارجه آمریکا در حاشیه اجلاس مونیخ نسبت به «گسترش نفوذ
ایران» در یمن ابراز نگرانی کرده اند. خبرها همچنین حاکی از آنست که این
کشورها برای فراخواندن سفرای خود از یمن به نشانه قطع رابطه با حاکمان جدید
یمن به توافق رسیده اند.
در
سطح بین المللی، افزون بر اینکه شورای امنیت سازمان ملل مقامات انصارالله
را تهدید به تحریم کرده، آمریکا هم با احتیاط و نگرانی تحولات یمن را دنبال
می کند. یمن که در دولت های گذشته متحد آمریکا در مبارزه علیه تروریسم
القاعده بود اکنون این پتانسیل را دارد که در صورت تثبیت موقعیت شیعیان در
قدرت به یکی از کانون های مخالفت با آمریکا در منطقه و یا متحد واشنگتن
علیه القاعده بدل شود. رویکرد محافظه کارانه آمریکا در قبال حوادث نیز در
همین چهارچوب یمن قابل درک است.
سرنوشت
سیاسی یمن در آینده معلول فعل و انفعالات و کنش های نیروهای داخلی، منطقه
ای و بین المللی خواهد بود. تکثر و تعدد متغیرهای موثر بر تحولات یمن،
امکان خروج این کشور از بحران را به شدت پیچیده کرده است. بر همین اساس،
بعید به نظر می رسد که اقداماتی مانند انحلال پارلمان، تشکیل شورای ریاستی و
دولت انتقالی توسط نیروهای انصار پایانی بر بحران یمن باشد. لذا امکان
تشدید درگیری های داخلی و احتمال مداخله کشورهای عربی و نیز آمریکا و
سازمان ملل در یمن به منظور هدایت تحولات در جهت منافع خود قابل پیش بینی
است.
الوقت
