با وخامت روز افزون بحران شرق اوكراين و تشديد منازعه در استانهاي شرقي آن، سران اروپا به چارهانديشي در اين زمينه پرداخته و در اين راستا شاهد سفر غير منتظره آنگلا مركل، صدر اعظم آلمان و فرانسوا اولاند، رئيسجمهور فرانسه به عنوان اولين و دومين قدرت اروپايي به اوكراين و سپس روسيه هستيم. اين دو رهبر اروپايي حامل طرحي براي آتش بس در اوكراين و حل اين بحران هستند. فرانسه و آلمان در حال حاضر اميدوارند بتوانند به يك توافقنامه صلح دست يابند كه هم اوكراين و هم روسيه بر سر مفاد آن با يكديگر توافق داشته باشند. گفته ميشود در طرح پيشنهادي ضمن تأكيد بر اجراي آتش بس، اعطاي خود مختاري به استانهاي شرقي و نيز حفظ تماميت ارضي اوكراين مد نظر قرار دارد. اهميت اين ابتكار صلح از آنجا آشكار ميشود كه اين اولين سفر مركل به روسيه از زمان آغاز درگيريها در اوكراين است.
پرسشي كه در اين زمينه مطرح ميشود دلايل اين اقدام شتاب زده از جانب اروپاييها است. به نظر ميرسد دلايل چندي در اين زمينه قابل طرح است.
1- هر چند تاكنون غربيها و به ويژه اتحاديه اروپا و امريكا به حمايت همه جانبه از دولت كي يف پرداختهاند، اما روند رويدادهاي اخير و تشديد بيسابقه درگيريها و افزايش شمار تلفات انساني نشان ميدهد كه بحران اوكراين به راحل كاملاً خطرناكي رسيده و بيم آن ميرود كه مهار آن به طور كلي رها شده و نه فقط شرق اوكراين بلكه منطقه اروپاي شرقي را تحت تاثير قرار دهد. توجه به اين نكته مهم است كه اكنون بيش از يك ميليون نفر از مردم اوكراين آواره شده و در كنار آن با توجه به زندگي اقليتهاي قابل توجهي از لهستانيها و ديگر اقوام در اوكراين اكنون اين تهديد به صورت جدي وجود دارد كه با تشديد درگيريها بر شمار آوارگان به طور قابل توجهي افزوده شده و بدين ترتيب كشورهاي همسايه اوكراين مانند لهستان، روماني، روسيه و حتي بلاروس در معرض پيامدهاي فاجعهبار آن قرار گيرند. بدين ترتيب علاوه بر ابعاد انساني بايد منتظر ابعاد سياسي و اجتماعي نامطلوبي براي بحران اوكراين باشيم.
2- تاكنون غربيها تصور ميكردند كه با ارائه كمكهاي گسترده مالي و نظامي تسليحاتي به دولت غربگراي كي يف، زمامداران اوكراين به تدريج روند اوضاع را دردست گرفته و با سركوب نظامي جدايي طلبان در شرق و جنوب شرق اوكراين، زمينه همگرايي كامل اقتصادي و امنيتي اوكراين با غرب به ويژه اتحاديه اروپا و ناتو فراهم خواهد شد. اما اكنون اين سناريو كاملاً غلط از كار در آمده است. با وجود كمكهاي مالي گسترده از سوي صندوق بينالمللي پول و اتحاديه اروپا به كي يف، اكنون اوكراين درآستانه ورشكستگي اقتصادي قرار دارد. در عين حال نظاميان اوكرايني در نبرد با جدايي طلبان در چند هفته اخير متحمل شكستهاي زيادي شدهاند واكنون سران جدايي طلبان هشدار دادهاند كه آماده تصرف كامل مناطق شرق اوكراين هستند. بدين ترتيب حتي از بعد نظامي نيز اكنون غربيها اميد چنداني براي پيروزي كي يف بر مخالفان شرق اوكراين ندارند. هر چند امريكا با اعزام جان كري وزير امور خارجه خويش به كي يف در صدد نمايش حمايت خود از پترو پوروشنكو رئيسجمهور اوكراين و حتي ارائه تسليحات كشنده به ارتش اوكراين است. اين مسئله با واكنش شديد مسكو مواجه شده و روسها در باره تبعات چنين اقدامي هشدار دادهاند. در عين حال روسيه به طور قابل توجهي به افزايش كمكهاي لجستيكي و تسليحاتي خود به جداييطلبان پرداخته و با ارسال كاروانهاي امدادي به شرق اوكراين به ارائه كمك به شهروندان اين مناطق پرداخته است. بدين ترتيب روسيه به طور عيني به غرب نشان داده كه در تعقيب اهداف خود در اوكراين كاملاً جديت دارد و به رغم تحريمهاي فزاينده غرب بدون تحقق اهدافش حاضر به تغيير موضع خود در قبال بحران اوكراين نيست.
3- دليل ديگر براي تلاش سراسيمه سران اروپايي به منظور تحقق هر چه سريعتر آتش بس در شرق اوكراين را ميتوان به نگراني شديد آنها از واكنشهاي غير قابل پيش بيني روسيه در قبال اقدامات مداخله گرايانه غرب در اوكراين دانست. طبق گزارشها روسيه اكنون به آماده باش نيروهاي استراتژيك هستهاي خود و نيز فراخوان نيروهاي ذخيره خود در پاسخ به اقدامات غربيها به ويژه اقدامات اخير ناتو در شرق اروپا پرداخته است. لذا اكنون سران اروپايي خواهان آرام ساختن ولاديمير پوتين برآمده و بر اين تصور هستندكه با ارائه طرح صلح براي بحران اوكراين، گامي براي كاهش تنش با روسيه بر خواهند داشت.
