تا چند روز ديگر قرار است نشست نمايندگان مخالفان و دولت سوريه در مسكو پايتخت روسيه برگزار شود. اواخر ماه جاري ژانويه و اوايل بهمن ماه براي اين نشست در نظر گرفته شده است. زماني كه روسيه آمادگي خود را براي ميزباني اين نشست اعلام كرد سيگنالها از هر دو سوي مخالفان و دولت سوريه مثبتتر بوده است. دولت سوريه كه از همان ابتدا خواستار حل سياسي بحران بوده است از اين نشست و طرح مسكو استقبال كرد كما اينكه از نشستهاي قبلي ژنو 1 و 2 و همچنين از ديگر طرحهاي پيشنهادي كه از طرف نمايندگان وقت سازمان ملل از جمله كوفي عنان و اخضر ابراهيمي ارائه شده بود نيز استقبال كرده بود. دمشق همين رويكرد را در قبال طرح آتش بس در حلب نيز كه از سوي استفان دميستورا نماينده كنوني سازمان ملل ارائه شده پذيرفته است و اين در حالي است كه در جبهه حلب ارتش سوريه در برتري مطلق قرار دارد و شهر را كاملاً در محاصره خود دارد و اگر بخواهد ميتواند آن را از طريق نيروي نظامي بازپس بگيرد اما از آنجا كه اين شيوه ميتواند به تخريب بيشتر شهر و كشته شدن ساكنان آن بينجامد از آن صرف نظر كرده و به اجراي طرح استفان دميستورا چشم دوخته است ضمن اينكه مفرهايي را نيز براي خروج نيروهاي مسلح و توريست از شهر بازگذاشته است كه در صورت تمايل به سلامت از آن خارج شوند. بر اين اساس از همان ابتدا كه دولت سوريه آمادگي خود را براي شركت در نشست مسكو اعلام و از طرح پيشنهادي اين كشور استقبال كرد كماكان به مواضع خود در اين زمينه پايبند بوده و هيچ تغيير اصولي در مواضع دولت سوريه بهوجود نيامده است اما در مقابل مواضع مخالفان با فراز و نشيب همراه بوده است.
وقتي روسيه آمادگي خود را براي ميزباني نشست مسكو اعلام كرد هيچ مخالفتي از سوي مخالفان و حاميان خارجي آنها شنيده نشد و همين مسئله موجب شد روسيه در برداشتن گامهاي عملي در اين زمينه مصرتر شود. تنها نكتهاي كه مخالفان و حاميان خارجي آنها از جمله امريكا يا عربستان مورد تأكيد قرار دادند اين بود كه مذاكرات بر اساس مباني نشست ژنو 1 و از نقطهاي كه در ژنو2 متوقف شد، از سر گرفته شود. با توجه به اينكه طرحهاي پيشنهادي هر دوره زماني محصول شرايط ميداني آن دوره بوده لذا با توجه به اينكه وضعيت ميداني در مقايسه با مقطع زماني نشستهاي ژنو1و2 به نفع دولت سوريه رقم خورده است لذا مبنا قرار گرفتن اين طرحها در اصل نوعي دادن امتياز به مخالفان است اما از آنجا كه در اين نشستها فقط درباره اصول كلي دولت انتقالي بحث شده و در جزئيات آن توافق صورت نگرفته لذا تفسير از مفاد اين طرح در وضعيت كنوني ميتواند به موضع سوريه نزديك باشد كه طبق آن هيچ مذاكرهاي با كساني كه سلاح به دست گرفته و در برابر دولت و مردم اين كشور ايستادهاند صورت نميگيرد اما در مقابل با مخالفان به خصوص در داخل كه وابستگي به خارج نداشته و تنها خواهان اصلاحات و نه براندازي هستند گفتوگو و مذاكره صورت ميگيرد. بر اين اساس يكي از تفاوتهاي نشست مسكو با نشستهاي قبلي ژنو1و 2 اين است كه در نشست مسكو مخالفان به لحاظ شخصيت حقيقي و نه وابستگي حزبي و گروهيشان به نشست دعوت شدهاند و از اين طريق براي شركتكنندگان جايگاهي تقريبا برابر و يكسان در نظر گرفته شده كه همين مسئله موجب شده نشست مسكو از سوي برخي از مخالفان به خصوص در داخل سوريه با استقبال و از سوي مخالفان خارجنشين با سردي همراه شود و حتي برخي از آنها به لحاظ اينكه هيچ وزن و جايگاهي براي خود جدا از چارچوب تشكيلاتيشان قائل نيستند تهديد به تحريم نشست مسكو كردهاند. خالد خوجه رئيس جديد ائتلاف به اصطلاح ملي مخالفان و معاذ الخطيب رئيس قبلي اين ائتلاف از جمله اين افراد هستند.
اما از ديگر تفاوتهايي كه ميتوان براي نشست مسكو در مقايسه با نشستهاي قبلي ژنو1و 2 قائل شد از همگسيختگي بيش از پيش مخالفان و به خصوص حاميان خارجي آنهاست. به گونهاي كه امروزه در صحنه ميداني هيچ اثري از ارتش موسوم به آزادي نيست و كساني كه در روي زمين ميجنگند گروههايي چون داعش و النصره هستند كه به بلاي جان برخي از حاميان غربي و عربي خود از جمله عربستان تبديل شدهاند و اكنون هيچ خطري بيش از داعش موجوديت سياسي اين كشور را تهديد نميكند و اين در حالي است كه عربستان و شخص سعود الفيصل زماني به پرچمدار تسليح مخالفان و تكفيريهاي سوريه در گروه موسوم به دوستان سوريه تبديل شده بود و براي براندازي دولت و نظام سياسي سوريه به هر طريق ممكن تلاش ميكرد. اگر آنگونه كه گفته ميشود حملات مسلحانه اخير در فرانسه كار داعش و القاعده باشد در اين صورت قاعدتاً بايد منتظر تغيير رويكرد فرانسه نيز بود. از اين ديد اگر تغييري در رويكرد فرانسه در برخورد با بحران سوريه انجام نگيرد، در اين صورت مواضع اعلامي اين كشور درخصوص نقش القاعده و داعش در اين حملات زير سؤال خواهد رفت. اما چيزي كه فعلاً از اين ماجرا در ارتباط با بحران سوريه آشكار شده اين است كه حيات بومدين همسر كوليباي كه عامل حمله به فروشگاه يهوديان در شرق پاريس معرفي شد، در آستانه اين حملات وارد تركيه شده و پس از اقامت چند روزه وارد خاك تركيه شده است. در حال حاضر بحث و جدلي درخصوص نقش سرويسهاي اطلاعاتي و امنيتي فرانسه و تركيه در اين ماجرا صورت گرفته است و هر يك سعي ميكنند مسئوليت را به گردن طرف مقابل بيندازند. به هر حال اين موضوع از دو حالت خارج نيست: ورود حيات بومدين با اطلاع دستگاههاي اطلاعاتي فرانسه صورت گرفته باشد در اين صورت اين احتمال قوت ميگيرد كه فرانسه و ديگر كشورهاي اروپايي هر چند امكان دارد در خصوص بازگشت تكفيريها از جنگ سوريه حساس و نگران باشند اما همچنان بستر خروج آنها را از كشورهاي خود فراهم ميكنند. دوم اينكه اگر دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي تركيه درجريان ورود حيات بومدين از اين كشور به سوريه باشند در اين صورت اين نكته به اثبات ميرسد كه مواضع تركيه هنوز در قبال سوريه تغيير نيافته و اين كشور كماكان مخالفان دولت سوريه و حتي ورود تكفيريها را به سوريه حمايت و پشتيباني ميكند. از اين ديد مخالفت خالدخوجه رئيس جديد ائتلاف به اصطلاح ملي مخالفان با طرح و نشست مسكو ميتواند تحت تاثير مواضع تركيه صورت گرفته باشد. اين موارد نشان ميدهد كه هنوز در جبهه مخالفان دولت سوريه در خصوص توقف درگيريها در سوريه و حل سياسي بحران در اين كشوراتفاق نظر وجود ندارد و همين مسئله يكي از موانع عمده سر راه موفقيت نشست مسكو قرار دارد. با اين حال اين نشست صرفنظر از نتايج آن براي روسيه و سوريه نوعي برد سياسي محسوب ميشود چراكه بار ديگر اين واقعيت را به اثبات خواهد رساند كه دولت سوريه و حاميان خارجي آن بهرغم برتريهاي ميداني همچنان از حل سياسي بحران حمايت ميكنند حال آنكه مخالفان بهرغم شكستهاي ميداني و از هم گسيختگي داخلي همچنان بر ادامه رويكرد نظامي و براندازي اصرار ميورزند كه اين مسئوليت ادامه بحران را متوجه آنها ميكند.
