انتشار كاريكاتوري از حضرت محمد (ص) روي جلد مجله فكاهي «شارلي ابدو» روز گذشته موجي از واكنشهاي مختلف را در ميان جوامع و شخصيتهاي اسلامي در پي داشت و اين واكنشها، لوز، طراح اين تصوير موهن را وادار به دفاع از اين اقدام توهينآميز خود كرد.
واكنشها به شارلي ابدو
عكس روي جلد مجله «شارلي ابدو» در نخستين شمارهاي كه پس از حوادث تروريستي هفته گذشته در فرانسه منتشر ميشود در روز گذشته حاوي تصويري از حضرت محمد (ص) با قطره اشكي در گوشه چشمش و بنري در دستش بود كه جمله معروف كمپين اعتراض فرانسويها در اين روزها را حمل ميكند: «من شارلي هستم». در بالاي اين تصوير نيز اين عبارات نوشته شد: «همه بخشوده ميشوند.»
خبرگزاري CNN امريكا طي گزارشي درباره واكنشهاي جوامع اسلامي به اين اتفاق نوشته است: «بسياري از مسلمانان هر گونه اقدام در جهت نمايش پيامبرشان اعم از تصاوير محترمانه يا غير محترمانه را نشانه سرپيچي از آموزههاي ديني او و شرك ميدانند. برخي مسلمانان به روشهاي مختلفي به جلد اخير شارلي ابدو واكنش نشان دادند.»
برخي واكنشها به اين جلد موهن مثبت بوده و برخي نيز منفي. حسين رشيد، استاد انديشه اسلامي دانشگاه «هافسترا» نيويورك اين كاريكاتور را پاسخ و واكنشي تقريباً كامل به فاجعه اخير قلمداد كرده و گفته است كه اين تصوير ميتواند به كاهش خشم عليه جوامع اسلامي در فرانسه كمك كند.
با اين حال همزمان با انتشار تصوير روي جلد شارلي ابدو در سطح رسانههاي اجتماعي، ساير مسلمانان در ساير نقاط دنيا واكنشهاي متفاوتتري نسبت به اقدام موهن شارلي ابدو داشتهاند؛ يحيي عادل ابراهيم، امام مسجدي در استراليا، 100 هزار مسلمان پيرو خود در صفحه فيسبوكش را دعوت به آرامش كرده و از آنان خواسته است كه راه و طريقت حضرت محمد (ص) را در پيش بگيرند حتي اگر كه با تصاويري توهينآميز مواجه شدند !
وي گفته است: «روشن است كه اين قبيل كاريكاتورها باز هم در حال منتشر شدن هستند و مسلمانان به ناچار باز هم از اين منظر مورد آزار قرار ميگيرند و خشمگين ميشوند اما واكنش ما بايد بازتابي از آموزههاي كسي باشد كه او را دوست داريم و به خاطر او خشمگين ميشويم. تحمل و صبر، مدارا و شكيبايي و رحمت و مهرباني از خصيصههاي شخصيت پيامبر عزيز ما بوده است.»
آيا هجو تلاش كاريكاتوريستها را ميپسنديد؟!
شماري از رهبران اسلامي هم اين كاريكاتور را محكوم كردند. داوود وليد مدير اجرايي بخش ميشيگان شوراي روابط اسلامي - امريكايي گفته است: «اينكه به اصطلاح گفته ميشود اين تصويري خوشخيم است چيزي را درست نخواهد كرد چراكه اين كاريكاتور توهينآميز و عمداً تحريكآميز است.»
CNN نوشته است: «در قرآن كه كتاب اول مسلمانان است چيزي درباره به تصوير كشيدن پيامبر نوشته نشده است اما بر اساس احاديث، حضرت محمد(ص) مسلمانان را از كشيدن تصاوير خود برحذر ميداشت.»
به گفته وليد، جلد جديد شارلي ابدو بسياري از مسلمانان را ميرنجاند. وي به اين موضوع نيز اشاره كرده است كه وقتي تصوير توهينآميز قبلي در اين نشريه منتشر شد 99/999 درصد از جمعيت 5 ميليوني مسلمان فرانسه به شكلي صلحآميز و مسالمتآميز به آن واكنش نشان دادند.»
ياسر قدهي، روحاني امريكايي كه شمار زيادي از مسلمانان اين كشور پيرو او هستند نيز در واكنش به اين جلد شارلي ابدو گفته است كه به هيچ وجه با هرگونه نمايش و به تصوير كشيده شدن حضرت محمد (ص) موافق نيست اما اين بار برخلاف دفعات قبل، مشخص است كه شارلي ابدو قصد مسخره كردن مسلمانان را نداشته است.
او يادآور شده است در حالي كه به حق آزادي بيان احترام ميگذارد اما اقدام (شك برانگيز) جوامع غربي و مجله شارلي ابدو در انتخاب سوژههاي مناسب براي مسخره كردن را نميپسندد. قدهي همچنين اين سؤال معنادار را مطرح كرده است: «آيا خوب است كه كاريكاتورهايي منتشر شود و در آن مرگ كارتونيستها به سخره گرفته شده يا كار و تلاششان هجو شود؟»
واكنش الازهر به جلد شارلي ابدو
اميد صافي، رئيس مركز مطالعات اسلامي دانشگاه دوك نيز با انتقاد از اقدام اخير مجله شارلي ابدو اين مجله فرانسوي را به خاطر سوژههايي كه هدف تمسخر قرار ميدهد محكوم كرد. صافي گفته است: «به نظرم يكي از اهداف هميشگي طنزها، تمسخر قدرتهايي است كه بدون زحمت صاحب امتيازات گسترده شدهاند. ما در اين طنز با كدام قدرت ميخواهيم صحبت كنيم؟ مطمئناً با تروريستهاي خشن اما چرا روي صحبت ما با ساير عوامل خشونت نباشد؟ از جمله با آنهايي كه تحت حمايتهاي دولتي هستند؟ به همين خاطر در نظر من طنزي كه شارلي ابدو منتشر كرده طنز خوبي نيست!»
همچنين علماي الازهر مصر هم به اقدام موهن شارلي ابدو واكنش نشان دادند؛ الازهر كه معتبرترين مركز تسنن آموزههاي اسلامي است هشدار داده است كه كارتونهاي شارلي ابدو مروج كلام نفرت است و در راستاي همزيستي مسالمتآميز ميان مردم قرار نميگيرد. دارالافتا، مقام ديني مورد حمايت دولت مصر نيز با محكوم كردن شارلي ابدو، انتشار اين كاريكاتور را اقدامي تحريكآميز و غيرموجه عليه احساسات 5/1 ميليارد مسلمان قلمداد كرده است. عنجم كداري، واعظ برجسته انگليس هم انتشار اين كاريكاتور موهن را «اقدام جنگي» و «تحريك آشكار» توصيف كرده است.
لوز: «متأسفيم»!
واكنش جهاني جوامع و شخصيتهاي اسلامي به كاريكاتور موهن شارلي ابدو در عين حال واكنش لوز، كاريكاتوريست طراح تصوير روي جلد اين مجله را در پي داشت. لوز گفته است: «متأسفم كه دوباره تصويرش (تصوير حضرت محمد(ص)) را كشيديم اما محمدي كه اين بار كشيدهايم تنها يك آدم كوچك است كه دارد گريه ميكند. او خيلي از آن حضرت محمدي كه آن مردان مسلح پيروش هستند بهتر است.»
روز گذشته شمار زيادي از روزنامهها در سرتاسر دنيا و نيز شبكههاي تلويزيوني و وبسايتها تصوير روي جلد شارلي ابدو را منتشر كردند ؛ برخي با صراحت و به منظور نشان دادن حمايت خود از آزادي مطبوعات و برخي ديگر هم به منظور به تصوير كشيدن اين موضوع بحث برانگيز. حتي در كشور مسلماني چون تركيه، روزنامه سكولار «جمهوريت» در تلاش براي بازنشر شماري از نسخههاي فرانسوي شارلي ابدو براي خوانندگان خود است اما رسانههاي بزرگ در بسياري از كشورهاي عربي و برخي كشورهاي آفريقايي و آسيايي اين تصوير را منتشر نكردند.
بر اساس اين گزارش، در سال 2006 ميلادي هنگامي كه انتشار كاريكاتورهايي از حضرت محمد (ص) در روزنامهاي دانماركي، موجب جوشش خشم و اعتراضات خشونتآميز در مصر و ساير كشورهاي اسلامي شده بود شارلي ابدو هم اقدام به باز نشر اين كاريكاتورها كرده بود.
