خراسان جنوبي مانند برخی استانهای دیگر کشور از جمله مناطقي بود كه از سه سال قبل تر از پيش بيني ها، دچار خشكسالي شديد شد. اين پديده در خراسان جنوبي موجب از بين رفتن بستراشتغال و فعاليت روزمره مردم اغلب روستاهاي اين منطقه شد وبالاترين خسارت را به روستاييان شهرستانهاي نهبندان، سربيشه، بشرويه، بيرجند و قاين وارد كرد،چرا كه اقتصاد اين مناطق برپايه كشاورزي ودامپروري بود و خشكسالي هاي اخير باعث شده تا روز به روزاين دو فعاليت اقتصادي كمرنگ تر وبي رونق ترشوند.
****
16 سال پيش بود كه بارش نزولات آسماني دركشور به ویژه در برخی استانها از جمله خراسان جنوبی به شدت كاهش پيداكرد.آن زمان مسئولان سازمان هواشناسي در خصوص آغاز پديده خشكسالي هشدار داده واز همه خواستند با صرفه جويي در مصرف ذخاير آبي مشكلات خشكسالي را به حداقل برسانند تا با گذر از اين دوره ده ساله از اين بحران عبور كنيم اما پيش بيني ها اشتباه درآمد وخشكسالي ادامه پيدا كرد به طوري كه كم كم علاوه بر كشاورزي، دامپروري نيز به كما رفت و خيلي از روستاها دچار بي آبي مفرط شدندو خسارت بسياري به كشاورزان ودامداران منطقه وارد شد.
نماینده مردم طبس، فردوس، سرایان و بشرویه در مجلس شورای اسلامی، با تاييد مشكلات پيش آمده در خصوص خشكسالي در خراسان جنوبي مي گويد: خشكسالي در خيلي از مناطق كشور روي داده اما اين پديده در خراسان جنوبي شدت بيشتري دارد. متأسفانه دامداران و عشایر استان خراسان جنوبی پس از سالها مقاومت در مقابل خشکسالی به دلیل کمبود شدید اب و عدم پرداخت خسارات دامهای خود را با قیمت بسیار پایین به فروش رسانده اند.خراسان جنوبي با دارابودن بيش از 170 روستا نقش مهمي در توليدات محصولات كشاورزي ودامپروري دارد و طبق آمار در پی خشکسالی های 16 ساله و بی آبی شدید در خراسان جنوبی،اکثر این روستاها بدون آب هستند و 50 روستای استان شبکه آبرسانی راکد دارند .
تحمیل خسارت های میلیاردی و تخلیه روستاها
طبق برآوردها دراين چند سال بیش از 619 میلیارد تومان به بخش کشاورزی استان خسارت واردشده است.از طرفي خشکسالی و کاهش میزان برداشت محصولات کشاورزی کار را به جایی رسانده که دیگر کشاورزان قادر به پرداخت اقساط تسهیلات خود و هزینه های سرسامآور تولید از قبیل بذر، کود، تراکتور و... نیستند. رئیس اداره اطلاعات و آمار سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی باتاييد اين موضوع در خصوص ميزان خسارتهاي وارده مي گويد: میزان خسارت خشکسالی در بخش زراعی را 165 میلیارد تومان است.
محمود کهن پور با اشاره به اینکه در این سال زراعی همچنین 15 هزار و 268 هکتار از اراضی باغی استان از اثرات خشکسالی متاثر شده است می افزاید:خشكسالي همچنین 299 میلیارد و 600 میلیون تومان به بخش دام و طیور استان خسارت وارد کرده است.علاوه بر این دامداران و عشایر استان خراسان جنوبی پس از سالها مقاومت در مقابل خشکسالی به دلیل کمبود شدید اب و عدم پرداخت خسارات خشکسالی و گرانی علوفه حاضر شده اند تا دامهای خود را با چکهای وعده دو ساله بفروشندتا حداقل از تلف شدن آنها جلوگيري كنند.
دبیر اجرایی نظام صنفی کارهای کشاورزی طبس، با تاييد اين موضوع وضعیت کشاورزی و دامپروری این شهرستان را بسیار حاد و بحرانی دانسته وبراي حل اين مشكلات خواستار تأمین علوفه یارانهدار برای دامهای متأثر از خشکسالی است. مسعودرضا بندگی همچنين خرید دام مازاد دامداران؛ آبرسانی رایگان به دامداریهای عشایر و مرتعی؛ تمدید بدون کارمزد تسهیلات دامداران و کشاورزان بحرانزده را از دیگر راهکارهایی دانسته که می تواند به کشاورزان و دامداران این شهرستان کمک کند.کم آبی و در پی آن بی رونقی کشاورزی و دامداری در روستاها آثار حیات در این مناطق را به حداقل ممکن رساندو اهالی مجبور به ترك روستاهاي خود شدند.
در حالي كه طبق پيش بيني ها احتمال به پايان رسيدن خشكسالي ها مي رفت اما گفته هاي رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی اين پيش بيني هارا كمرنگ كرد.ولی پور با اشاره به متوسط بارندگی 107 میلی متری در سال جاری مي گويد: میزان بارندگی در استان در سال گذشته 167 میلی متر بوده است.
اعتبارات نرسید
در حالي كه در پي وقوع خشكسالي هاي اخيردر خراسان جنوبي قراربود اعتبار تعيين شده براي مقابله با خشكسالي پرداخت شود اما تاکنون اين موضوع اجرايي نشده است .استاندار خراسان جنوبی دراين خصوص مي گويد: ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای رفع آثار سوء خشکسالی به استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی اختصاص یافته است که تاکنون هیچ میزان از آن تخصیص نیافته است.وجهالله خدمتگزار با اشاره به اینکه اعتبارات مدیریت بحران کشور هماکنون در اختیار معاونت راهبردی ریاست جمهوری قرار دارد اعلام مي كند: اگر اين اعتبارات در اختیار وزرات کشور قرار گیرد می توانیم در کوتاهترین زمان ممکن امکانات را توزیع کنیم.در چنین شرایطی مردم و مسئولان خراسان جنوبی برای برون رفت از مشکلات بی آبی و خشکسالی باید روش هایی را در پیش بگیرند که بتوانند با این مشکلات مقابله کنند زیرا پیش بینی نمی شود کمبود بارندگی ها به این زودی جبران و خشکسالی از این استان رخت بربندد.
استان خراسان جنوبي داراي شش هزار و 234 رشته قنات است که 40درصد قنوات استان خشک شده و70 درصد ديگر آن در معرض خشکی شدید قرار دارند.معاون مدیریت آب و خاک و امور فنی و مهندسی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با بیان اینکه از ابتدای تاسیس استان تا کنون دو هزار و 55 رشته قنات احیا و مرمت شده اند می گوید:از محل اعتبارات فنی 650 میلیون و از اعتبارات بسیج سازندگی 480 میلیون تومان تا کنون برای مرمت قنوات استان هزینه شده است.
