نشست بازآفريني معماري ايراني در جامعه مدرن به همت بنياد معماري انقلاب اسلامي برگزار شد. در اين نشست سخنرانان به آسيبشناسي معماري امروز شهرهاي ايران و به خصوص مفهوم معماري ايراني- اسلامي پرداختند.
نشست «بازآفريني معماري ايراني در جامعه مدرن» با حضور معماران صاحب نظر در اين حوزه برگزار شد. در اين نشست دكتر ساناز افتخارزاده معمار و تئوريسين معماري انسانمدار و نويسنده كتاب «از آشوب ادراك تا شناخت معماري» با نگاهي به نقش هويت در معماري گفت: معماري بايد نمايانگر هويت باشد. اگر به آن مانند شاخص آنچه در كوچه و بازار ميبينيم و ميشنويم نگاه كنيم و هويت را از ميان كوچه بازار پيدا كنيم، هويت همين ميشود كه امروز در معماري ميبينيم چراكه هويت، فرهنگ كوچه و بازار نيست بلكه فرهنگ متعالي است كه بايد براي يك جامعه تعريف شود.
تنها با وارد كردن قوسيها معماري اسلامي نميشود
فرهنگ را بايد در شاهنامه و شاخصهاي هنري و ادبيات به جا مانده كه در تمام دنيا به انواع مختلف از آنها بهره ميبرند جويا شد و در اين مسير از بايدها و نبايدها در توليد آثار هنري كمتر كرد تا بتوان فرهنگي مختص ايران ساخت، امروز اتفاقي كه در جامعه فرهنگي ما افتاده درست مقابل اين بحث است چراكه گروههايي مورد حمايت قرار ميگيرند كه نميتوانند توليدكننده علم و فرهنگ باشند و در راستاي آن نميتوان معماري شايسته مردم جامعه را عرضه كرد. وي ادامه داد: اين گروهها با وارد كردن قوسها كه قسمتي از معماري گذشته است ادعا ميكنند كه معماري را اسلامي كردند در حالي كه يك معمار بايد باستانشناس باشد و بافت تاريخي را بشناسد و مفهوم و معنا را از معماري گذشته با ظاهري امروزيتر در جامعه رواج دهد. از سوي ديگر نبايد فراموش كرد كه ارگانهاي ادارهكننده شهر و معماري بايد دندان طمع را بكشند تا بتوان در مسير اصلاح معماري پيش رفت.
اسلامي بودن به باطن معماري است
در ادامه نشست دكتر عاطفه كرباسي، عضو هيئت علمي دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه شهيدبهشتي، مفهوم اسلامي بودن در معماري را متضاد با معماري امروز جامعه دانست وگفت: ما از ظاهر معماري براي اسلامي كردن بهره ميبريم در حالي كه از باطنش غافليم، اسلامي بودن در معماري يعني معماري اخلاقي، معماري كه ناقض عدالت نباشد و از همه مهمتر آنكه تأكيد دارد به ارزش نهادن به طبيعت و تمامي اين موارد در كنار بهروز بودن در اسلام نكاتي است كه در معماري اسلامي بايد به آن توجه شود، در صورتي كه امروز معماري ما تمامي اين موارد را زير پا گذاشته، به عنوان مثال در ضوابط معماري امروز جامعه ما نور محدود شده در نقطه و فضاي خاص حال اگر معماري با خلاقيت قصد داشته باشد نور را وارد بنا كند با قوانين خاصي روبهرو ميشود كه مانع خلاقيت در معماري و رشد معماري بومي ميشود كه زاييده افكار همين سرزمين است.
اين استاد دانشگاه ضعف رسانهها را در معماري قابل توجه دانست و ادامه داد: از سوي ديگر رشد سلايق عمومي مردم جامعه در درجه اول بر عهده رسانههاست كه متأسفانه با كمي دقت ميتوان پي برد كه در اغلب برنامههاي تلويزيوني و حتي فيلمهاي سينمايي از توجه به معماري غافل هستيم در حالي كه اين غفلت يعني ساخت معماري آشفته در اذهان عمومي.
وي در ادامه نگاه به ميراث فرهنگي و توجه ويژه به اين مقوله را به جاي ساخت بناها به شمايل آنها تنها از سوي نهادي به عنوان ميراث فرهنگي كافي ندانست و مشاركت تمامي ارگانها را در حفظ و مرمت اين آثار خواستار شد. در آخر دكتر اميرمحمد خاني مدير نشست و رئيس بنياد معماري انقلاب اسلامي گفت: نگاه آزادانه در معماري كه نقطه اشتراك تمامي دوستان است جاي تأمل دارد ولي نبايد فراموش كرد كه در دورههايي از تاريخ معماري كه بسياري از آثار به جا مانده از آن دوره مورد قبول خاص و عام است محدوديت وجود داشته است همانند ممنوع كردن استفاده از سنگ مرمر در نما كه بعدها ميبينيم كه روانشناسان آن را به عنوان مصلحت مينگرند.
به طور كل در گذشته معماري ما الزاماتي وجود داشته كه عامل رشد معماري وقت خود شده است هر چند كه همين الزامات در معماريهاي امروز ملل ديگر كه رشد كردهاند نيز وجود دارد. در نتيجه نبايد فراموش كرد آزادانه بودن فكر در معماري و از سوي ديگر اقتضائات سنتگرايانه و ميل مردم به حاكميت مقتدر باعث پيچيدگي بين سنت و مدرنيته ميشود كه نبايد فراموش شود. گفتني است دوازدهمين نشست از سلسله نشستهاي بنياد معماري انقلاب اسلامي روز شنبه 6 دي در سالن هراتي حوزه هنري برگزار شد.
