ظاهراً رشد گردشگري در ايران انگيزههاي مسئولان گردشگري كشور را براي بروز خلاقيت و علميسازي رويه ورود گردشگر خارجي به كشور دو چندان كرده است. در حالي كه صنعت گردشگري ايران تشنه نگاه علمي است، قرار است به زودي در اين راستا قدمي برداشته شود و همه گردشگران خارجي در هنگام ورود به ايران، فرم پليس مهاجرت و سازمان ميراث فرهنگي را كه به صورت مشترك تهيه شده و داراي ۱۲ سؤال است، پر كنند.
مسئولان سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي براي ارزيابي علت و عواملي كه گردشگران خارجي را به ايران ميكشاند دست به كار شدهاند؛ از مذاكرات ژنو كه منجر به توجه ناگهاني رسانههاي دنيا به ايران و جاذبههاي گردشگري آن شد تا جولان ابولا در مقاصد افريقايي و اوضاع نابسامان وضعيت سلامت در اين كشورها و نيز وقوع جنگ و بيثباتي كشورهاي منطقه، ، ايران از سال پيش تا كنون با رشد صعودي ورود گردشگر به كشور رو به رو است؛ اين رشد صعودي در همين چند ماه گذشته منجر به يك ركوردشكني در تاريخ انقلاب اسلامي و فزوني گرفتن آمار ورود گردشگر خارجي به كشور از آمار خروج گردشگران ايراني به ساير كشورهاي دنيا شد.
حالا طبيعي است كه در اين بازار پر رونق، مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور به دنبال يافتن فرمول اصلي باشند تا اين آمار و ارقام جنبه مقطعي نداشته باشد. قرار است كار كمي علميتر شود؛ حالا همه گردشگران خارجي در هنگام ورود به ايران، بايد فرم پليس مهاجرت و سازمان ميراث فرهنگي را كه به صورت مشترك تهيه شده و داراي ۱۲ سؤال است، پر كنند تا اطلاعات آماري درباره گردشگران خارجي بيشتر شود. البته در اين «بايد»اما و اگرهايي وجود دارد؛ چراكه براي مثال نميتوان گردشگر خارجي را به زور در مرز ايران يا در فرودگاه معطل نگه داشت.
محمدرضا پوينده، مدير كل دفتر برنامهريزي گردشگري با اشاره به اهميت كاهش ميزان ماندگاري و معطلي گردشگران در مرزها به «مهر» گفته است: بايد براي پر كردن اين فرمها، زمان زيادي در نظر گرفته شود. به همين علت در حال بررسي اين هستيم كه چه زمان فرمها در اختيار گردشگران قرار گيرد، آيا آنها را هنگام مراجعه به سفارتخانهها تحويل بدهيم يا در فرودگاهها. به گفته او تا پيش از اين هنگام مهر زدن پاسپورت، سؤالات كلي از گردشگران پرسيده ميشد و تمام اطلاعات درباره گردشگران محدود به اطلاعات پاسپورت آنها بود. پيشنهاد ديگر اين است كه در مسافرتهاي هوايي، فرمها در ايرلاينها توزيع شود. در اين صورت بايد با مديران ايرلاينها هماهنگ شود. اما بيشترين ميزان وروديها به ايران از طريق راههاي زميني است كه بايد براي آن راهحل انديشيد.
در مرحله بعدي قرار است پاسخهاي به دست آمده از گردشگران خارجي براي پردازش اطلاعات صنعت گردشگري در اختيار پژوهشگران قرار گيرد. در اين فرمها سؤالاتي از قبيل انگيزه و هدف گردشگران از آمدن به ايران، تعداد، مدت اقامت، ميزان هزينه، مقصد و. . . وجود دارد.
طرح نظرسنجي از گردشگران خارجي هنوز اجرا نشده است اما اجراي آن در گرو موافقت پليس مهاجرت و استخدام نيروي انساني كافي و امكانات لازم براي اجراي آن است. نگاه علمي در صنعت گردشگري، پيشينه و سابقه درازي دارد و بدنه مديريتي بسياري از كشورهاي جهان از نيروي علمي خلاق براي مشاوره نزد خود بهره ميگيرند؛ اينكه كشوري چون مصر با صرف هزينههاي هنگفت، بنرهاي تبليغاتي خود را در كدام كشور علم كند حاصل يك نگاه علمي است كه براي مثال تشخيص داده است كه ميادين بزرگ شهر در نيويورك امريكا و اتوبوسهاي واحد در اين شهر بهترين مكان براي جلب نگاه عمومي گردشگران به گردشگري از رونق افتاده كشور مصر است.
در موردي ديگر نيز مسئولان كشوري چون تايلند كه چند ماه پيش و در پي قتل دو گردشگر انگليسي در سواحل اين كشور با افت شديد ورود گردشگر مواجه شدهاند به مدد مشاوران خود به سراغ استراتژي «متضاد با منطق»رفتهاند تا باري ديگر گردشگران خارجي را به تايلند بازگردانند. ويدئوي آنها «من از تايلند متنفرم»نام دارد و بر پايه نتايج تحقيقاتي ساخته شده است كه نشان ميدهد تبليغات غيررسمي و بدون برند و مارك بيش از تبليغات بازرگاني متعارف علاقه عمومي را به خود جذب ميكند.
ايجاد كمپينهاي گردشگري با تمركز بر گروههاي خاص و فراهم آوردن زيرساختهاي گردشگري در شهرهاي كمترشناخته شده كه به منظور تمركززدايي در بسياري از كشورهاي گردشگرپذير دنيا همچون تركيه در دست انجام است جملگي حاصل نگاههاي علمي به صنعت گردشگري هستند كه به بار نشستهاند.
حالا نوبت ايران است كه روي خوش گردشگري را ببيند؛ هر چند كه آمارها هنوز در حد و اندازه وسعت جاذبهها و داشتههاي غني فرهنگي و طبيعي اين سرزمين نيست اما صنعت گردشگري ايران اكنون خود را در روزهاي اوج ميبيند و مسئولان اين حوزه ميخواهند ايران نيز در صنعت گردشگري به گود حرفهايها وارد شود.
