جوان آنلاین: رسول خدا (ص) بهترین اسوه و پیشوای مسلمانان است که رفتارها و عادات ایشان ظهور و بروز جلوهای از انسان کامل است. ما مسلمانان متأسفانه کمتر از کردار و گفتار پیامبر خویش که رحمت للعالمین است، آگاهیم و همین است که امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: «رسول خدا (ص) ازجمله کسانی بود که از خوبیهای وی قدردانی نشد.» (علل الشرایع؛ ج۲؛ ص ۲۴۷) کتاب «سنن النبی (ص)» اثر علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (ره)، صاحب تفسیر المیزان که به همت جناب محمدهادی فقهی به فارسی بازگردانده شده است، تلاشی برای گردآوری مستند سنن رسول خدا (ص) در ابعاد مختلف زندگی است. در گزارش پیشرو تلاش شده است تا خصلتهایی کاربردی به شکلی تیتروار از دل این کتاب احصا شود تا گامی به پیروی و تبعیت حقیقی از حضرت رسول (ص) نزدیک شویم. مرور این سنن به شکل ذیل در واقع ازآنرو است که به شکلی کاربردی و روشن از رفتار، گفتار، پندار و خصائص اخلاقی رسول خاتم تصویری ایجاد شود تا آنگاه تلاش شود شبیه به این قله کمال بشریت صحبت کنیم، رفتار کنیم، فکر کنیم و در یک جمله «زندگی کنیم.»
خداوند سبحان در قرآن کریم میفرماید: «لَقَدْ کانَ لَکمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» (آیه ۲۱ سوره احزاب)؛ همانا برای شما در روش و زندگی رسول خدا سرمشقی نیکوست. علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (ره) ذیل این آیه مینویسند: «بدون تردید، هدف نهایی اصلی هنگامی حاصل میشود که آدمی در جمیع حرکات و سکنات خود از آن حضرت پیروی کند و به ظاهر و باطن آدابش آراسته گردد. آری، خیر دنیا و آخرت با این کار حاصل میشود.» گام نخست این پیروی، شناخت روش و زندگی رسول خداست. در ادامه ۵۰ خصلت از رسول گرامی اسلام ذکر شده است:
رفتار و کردار حضرت (ص)
۱) دلنازک و به همه مسلمانان مهربان بود.
۲) به هر کس مىرسید، سلام مىکرد؛ چه توانگر، چه درویش و چه کوچک و چه بزرگ.
۳) با غنى و فقیر یکسان مصافحه مىکرد و دست خود را نمىکشید تا طرف دست خود را بکشد.
۴) با مردم انس میگرفت و آنان را از خود دور نمیکرد.
۵) نشد کسى با آن جناب سر صحبت باز کند و او پیش از طرف سکوت کند.
۶) دیده نشد پیش روى کسى پاى خود را دراز کند.
۷) با هر کس که مینشست، به قدری صبر میکرد تا خود آن شخص برخیزد.
۸) خشن، درشتخو، سبکسر، فحاش و عیبجو نبود.
۹) داراى طبع بزرگ و خوشمعاشرت و خوشرو بود.
۱۰) از همه مردم دیرتر به غضب میآمد و از همه زودتر راضی میشد.
۱۱) غضب خود را بیش از دیگران فرو مینشاند و گذشتش بهتر از دیگران بود.
۱۲) در حال رضا و غضب بیش از دیگران رعایت انصاف و عدالت مینمود.
۱۳) هرگز کسی را سرزنش نمیکرد و از او عیب نمیگرفت.
۱۴) لغزشها و عیبهای مردم را جستوجو نمیکرد.
۱۵) نگاه کردنش کوتاه بود و به کسی خیره نمیشد.
۱۶) در مجالس جای مخصوصی برای خود انتخاب نمیکرد.
۱۷)، چون وارد مجلسی میشدند، در نزدیکترین جا به محل ورود که خالی بود، مینشست.
۱۸) اگر سه روز یکی از اصحاب خود را نمیدید، از حال وی جویا میشد. اگر در مسافرت بود، در حقش دعا میکرد و اگر در خانه بود، به دیدارش میرفت و اگر مریض بود، به عیادتش تشریف میبرد.
گفتار و کلام حضرت (ص)
۱۹) زبان خود را از سخنان غیرلازم بازمیداشت.
۲۰) کلامش روشن بود، بهطوری که هر شنوندهای آن را میفهمید.
۲۱) سخنانش همه کوتاه و جامع و خالی از فضول و واقی به تمام مقصود بود.
۲۲) کلمات گفتارش به یکدیگر پیوستگی داشت.
۲۳) کلماتش را بهطوری شمرده بیان میکرد که شنونده آن را به خوبی به حافظه میسپرد.
۲۴) جوهر صدایش بلند و آهنگ صدایش از همه مردم زیباتر بود.
۲۵) خطبهاش از همه خطبهها کوتاهتر و از بیهودهگویی برکنار بود.
۲۶) خود را از سه چیز دور میداشت: جدال، پرحرفی و گفتن مطالب بیفایده.
۲۷) کسی را زیاد مدح نمیکرد.
۲۸) هرگز ثنای کسی را نمیپذیرفت.
۲۹) کلام احدی را نمیبرید، مگر آنکه از حد مشروع تجاوز کند.
۳۰) اگر کسی با ایشان صحبت میکرد، همه ساکت میشدند تا سخنش پایان یابد و تکلمشان در محضر آن جناب، به نوبت بود.
۳۱) با مردم شوخی میکرد و منظورش این بود که مسرورشان سازد.
۳۲) بر اسائه ادب شخص غریب در پرسش و گفتار صبر میکرد تا جایی که اصحاب درصدد جلب شخص مزاحم برمیآمدند.
آداب خوراک و نوشاک حضرت (ص)
۳۳) آشامیدنی را با سه نفس میآشامید.
۳۴) هرگز از روى سیرى باد گلو نزد.
۳۵) تا زنده بود در حال تکیه دادن، غذا میل نفرمود.
۳۶) اگر به خوردن چیزى دعوت مىشد، آن را کوچک نمىشمرد؛ هرچند خرمایى پوسیده باشد.
۳۷) بدون اینکه خجالت بکشد، ما یحتاج خانهاش را از بازار تهیه مىکرد و به سوى خانه حمل مىفرمود.
آراستگی ظاهری حضرت (ص)
۳۸) بدون اینکه بخندد، همیشه تبسمى بر لب داشت.
۳۹) برای هر نماز مسواک میکرد.
۴۰) اشخاص آن جناب را به بوی خوشی که از وی به مشام میرسید، میشناختند.
۴۱) به آیینه نگاه مىکرد و موى سرش را صاف مىکرد و شانه مىزد؛ و چه بسا این کار را در برابر آب انجام مىداد و موى سر خود را درست مىکرد.
پندار و اخلاق حضرت (ص)
۴۲) در همه امور میانهرو بود، گاهی تفریط و گاهی افراط نمیکرد.
۴۳) هرگز بین دو امر مخیر نشد، مگر اینکه دشوارترین آن دو را اختیار فرمود.
۴۴) چیزى از آن حضرت درخواست نشد که پاسخ رد بدهد؛ و هرگز حاجت سائلی را رد نکرد تا جایی که ممکن بود، حاجت او را برمیآورد وگرنه به زبان نرم و شیرینی او را راضی میساخت.
۴۵) بدون اینکه اسراف بورزد، سخى بود و از آنچه خدا روزیاش میکرد، بیش از آذوقه یک سال برنمیداشت و مابقی را در راه خدا صرف میکرد.
۴۶) بدون اینکه از خود ذلتى نشان دهد، همواره متواضع بود.
۴۷) هرگز دست طمع به سوى چیزى دراز نفرمود.
۴۸) هرگز نشد که با کسى در حاجتى همکارى کند و آن حضرت پیش از طرف از آن کار منصرف شود.
۴۹) ساعتی از عمر خود را بیهوده نمیگذرانید.
۵۰) هر کار نیکی را تحسین و تقویت میکرد و هر کار زشتی را تقبیح کرده و کوچک میشمرد.
سند تمامی آنچه آمد در کتاب «سنن النبی (ص)» اثر علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (ره) موجود است.
