بسيج و بسيجيان داراي يك تفكر، انديشه و فرهنگ با عناصر و مشخصات ويژه هستند. سالگرد تأسيس بسيج، فرصت مناسبي براي بازخواني اين فرهنگ و ارزيابي از موقعيت آن در دهه چهارم انقلاب اسلامي است. حضرت امام (ره)، احياگر اين تفكر و انديشه ناب ديني در عصر حاضر و بنيانگذار تشكل بسيج ميباشند.
تفكر بسيجي ريشه در آموزههاي تمامي اديان آسماني و به ويژه اسلام عزيز دارد و بر اساس همين نگاه به بسيج است كه در وصفش حضرت روحالله فرمودند: «بسيج لشكر مخلص خداست كه دفتر تشكل آن را همه مجاهدان از اولين تا آخرين امضا نمودهاند.»
داشتن روحيه جهادي و اهل جهاد بودن با دشمنان بشريت و كساني كه به دنبال سلطه بر مسلمين و كشورهاي اسلامي هستند، از شاخصههاي اصلي بسيج و بسيجيان است. از اين روي ميتوان گفت، فرهنگ بسيج و بسيجيان، فرهنگ جهاد، ايثار و مقاومت است. فرهنگ بسيج و بسيجيان فرهنگ هوشيار بودن در برابر توطئههاي دشمنان و حضور با صلابت و هميشگي در صحنه براي مقابله و خنثيسازي اين توطئههاست.
بسيج و بسيجيان با چنين فرهنگي، به دنبال عزتبخشي به مسلمين هستند.
عزت و سربلندي از آن خدا، رسول خدا و مومنين است. در يك جامعه ايماني، عيار ايمان را با عزت و سربلندي آن جامعه ميتوان سنجيد. نميتوان ادعاي مسلماني و داشتن ايمان كرد، لكن ذليل و خوار بود و تحت سلطه كفار و اجانب زندگي و براي رفع نيازها و تأمين معيشت به سوي آنان دست دراز كرد. اين سبك زندگي، با عزتي كه خدا براي مومنين خواسته قابل جمع نيست زيرا حضرت حق فرمود: «ولله العزه و لرسوله و للمؤمنين» مومنين براي رسيدن به اين عزت، بايد مجاهدت كنند. عزت در پرتو جهاد به دست ميآيد و راه رسيدن به عزت، حركت در مسيري است كه حضرت علي (ع) براي تمامي انسانها تا روز قيامت، اينگونه ترسيم فرمودند: «كونوا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً». از ويژگيهاي برجسته بسيجيان، حركت كردن در همين مسير است. بسيج و بسيجي، آن نيرويي است كه خالصانه، صادقانه و عاشقانه در راه خدا، با دشمنان خدا با ظالمين و ستمگران ميجنگد و با آنان سازش نميكند و در اين مسير همواره در كنار مظلومان قرار دارد و از مظلوم دفاع ميكند. بسيج و بسيجي آن نيروي راهبردي عدالت گستر زمانه ماست كه بزرگراه اصلي رسيدن به عدالت را در مبارزه با ظالمين و دفاع از مظلومان يافته است زيرا به اين گفته مولا اميرالمؤمنين (ع) ايمان راسخ دارد كه فرمود: احسنالعدل نصره المظلوم». زيباترين عدالت، ياري كردن مظلوم است.» آري بسيجيان واقعي امروز آن مردان بزرگ روزگار هستند كه لحظهاي از مبارزه با ظالمين و ستمگران غافل نشده و همواره در مسير ياري رساندن به مظلومان هستند. چنين نيروهايي بودند كه جنگ تحميلي را به دفاع مقدس تبديل كردند و طي 36 سال گذشته، توطئههاي اصلي دشمنان عليه ملت ايران و انقلاب اسلامي را با شكست مواجه ساختند. احياگر تفكر و فرهنگ بسيجي در عصر ما كه اين بنيان مرصوص را با امر به تشكيل بسيج مستضعفين در پنجم آذرماه سال 1358 عينيت بخشيد، بسيج را در مرزهاي ايران خلاصه نكرد و براي تشكيل بسيج جهان اسلام در ديگر كشورهاي اسلامي، داراي نگاهي روشن بود. حضرت امام (ره) انقلاب اسلامي را مقدمه انقلاب جهاني اسلام و رهايي تمامي مستضعفان از چنگال مستكبران ميديد. بر همين اساس آن نيروي رهاييبخش امت اسلامي از تحت سلطه اجانب و كفار از منظر حضرت روحالله، همان بسيجيها هستند. بر مبناي چنين راهبردي، آن عزيز سفر كرده در پيام سالگرد تشكيل بسيج در دوم آذر 1367 ميفرمايند: «بسيج منحصر به ايران اسلامي نيست، بايد هستههاي مقاومت را در تمامي جهان به وجود آورد و در مقابل شرق و غرب ايستاد.»
اكنون با نگاهي اجمالي به جهان و خصوصاً به كشورهاي اسلامي و به خصوص به كشورهاي منطقه راهبردي غرب آسيا و شمال آفريقا، شكلگيري هستههاي مقاومت بر اساس تفكر، انديشه و فرهنگ بسيجي در جاي جاي اين كشورها ديده ميشود. اولين تشكل بسيجي در جهان اسلام كه از انقلاب اسلامي سرچشمه گرفت و از جبهههاي نبرد ملت ايران درسها آموخت، حزبالله لبنان بود. حزبالله لبنان با برخورداري از انسانهاي پاك و صادقي كه در پرتو ايمانشان و فقط براي حق و عزت و اعتلاي مسلمين مبارزه ميكند، توانست هيمنه رژيم صهيونيستي را فرو ريزد و به ديگران در جهان اسلام و در جهان عرب بياموزد چگونه ميتوان با تكيه بر قدرت ايمان و نيروهاي بسيجي، طي 33 روز نبرد همهجانبه، صهيونيستها را شكست داد. كارآمدي تفكر مقاومت و فرهنگ بسيجي در لبنان، زمينههاي شكلگيري اين تفكر و فرهنگ مقاومت اسلامي در برابر رژيم صهيونيستي را در سرزمينهاي اشغالي پديد آورد. نبردهاي 33 روزه، 8 روزه و 51 روزه مقاومت اسلامي در نوار غزه، نشان داد كه هيچ نيرو و قدرت مادي، نميتواند جريان مقاومت را كه عناصر اصلياش بر پايه تفكر بسيجي و قدرت ايمان پا به عرصه مبارزه نهادهاند از پاي درآورد. دكتر رمضان عبدالله، دبيركل جنبش جهاد اسلامي، پس از جنگ 51 روزه غزه، در كلامي از سرچشمه اين قدرت و فرهنگ مقاومت رونمايي كرد. ايشان در ديدار با رهبر فرزانه انقلاب اسلامي با صراحت گفت، اگر سياستها، حمايتها و هدايتهاي راهبردي جمهوري اسلامي و شما نبود، امروز خبري از مقاومت در منطقه و اين پيروزيها عليه رژيم صهيونيستي نبود. اكنون جلوههاي ديگري از كار آمدي نيروهاي مردمي با تفكر بسيجي در صحنههاي نبرد سوريه و عراق به خوبي قابل مطالعه و مشاهده است. سوريها نجات كشورشان از شر توطئههاي خارجي و مزدوران داخلي را مرهون حمايتها و هدايتهاي راهبردي جمهوري اسلامي ايران ميدانند. از كارهاي بزرگ جمهوري اسلامي در عرصه تحولات سوريه، احياي تفكر بسيجي و شكل و سازمان دادن به نيروهاي مردمي در اين كشور، بر اساس تجربيات بسيج در ايران اسلامي بود. اين نيروهاي كارآمد، اكنون در كنار ارتش سوريه، نقشي بسيار مهم، مؤثر و تعيينكننده در حفظ مناطق و مراكز راهبردي سوريه از يك طرف و مبارزه با گروههاي تروريستي داعش و آزادسازي و پاكسازي مناطق آلوده از طرف ديگر دارند. برخي از صاحبنظران بر اين اعتقادند كه اگر در سوريه، نيروهاي مردمي با تفكر و فرهنگ بسيجي پا به عرصه مبارزه با گروهكهاي تروريستي برخوردار از حمايت خارجي نميگذاشتند، امروز سوريه از محور مقاومت خارج شده و غربيها با كمك مزدورانشان بر اين كشور چنگ انداخته بودند.
همين نقشآفريني هستههاي مقاومت و نيروهاي مردمي با تفكر بسيجي را در كشور عراق ميتوان به خوبي مورد مطالعه قرار داد.
تروريستها و جريانهاي تكفيري- بعثي، تصور ميكردند با حمايت جبهه غربي- عربي- عبري و تركي، ميتوانند با تسلط بر بغداد و شهرهاي مذهبي عراق و تخريب اماكن مقدس نجف، كربلا، سامرا و كاظمين، جنگ شيعه و سني را به صورت جدي كليد زده و حمامهاي خون به راه اندازند؛ اما با فتواي مرجعيت صدها هزار نيروي مردمي پا به ميدان نهاد و در كوتاهترين زمان با بهرهگيري از الگوي سازمان بسيج ايران، سازمان يافت و توطئه بزرگ امريكا و متحدانش عليه دولت و ملت عراق را در هم شكست. بررسي عملياتهاي بزرگ عليه داعش در ماههاي اخير مانند عمليات آزادسازي «آمرلي»، عمليات «العظيم» عمليات «عاشورا» در منطقه جوفالصخر و عمليات آزادسازي شهر بيجي، نشان ميدهد كه اين نيروهاي مردمي با روحيه و تفكر بسيجي، نقش اصلي را در اين عملياتها و پيروزيهاي ملت عراق داشتهاند. بر همين اساس ميتوان هستههاي شكل گرفته مقاومت با همان مختصات مورد نظر حضرت امام(ره) را در ديگر كشورها مورد مطالعه قرار داد كه به دليل پرهيز از طولاني شدن اين مطلب از ورود به آن پرهيز ميشود. فقط به عنوان نمونه اشاره ميشود كه انصارالله يمن، بيشترين شباهتها را به حزبالله لبنان دارد و عناصر آن داراي تفكر و روحيه بسيجي هستند.