شلوغي مطبها و معاينه دهها مريض در مدت زمان دو سه ساعت موضوعي است كه موجب افزايش خطاهاي پزشكي و كاهش قدرت تشخيص بيماري ميشود و وابستگي پزشك به خدمات پاراكلينيكي و آزمايشات را نيز افزايش ميدهد كه اين مسئله هم خود به معناي افزايش هزينههاي درمان براي بيمار و نظام سلامت است.
اين مسئله تا جايي پيش رفته كه بنا به تأكيد قائم مقام وزير بهداشت و درمان آموزش پزشكي، پزشكان متخصص بايد در هر ساعت، هشت بيمار را ويزيت كنند و براي اجراي درست اين مهم، رؤساي دانشگاهها بايد به صورت مرتب بررسي و نظارت كامل بر اجراي آن داشته باشند.
وقتي پس از ساعتها انتظار نوبت به ويزيت شما ميرسد با پزشك خستهاي روبهرو ميشويد كه سلامتتان را با حركت نامحسوس سر پاسخ ميدهد و هنوز روي صندلي ننشسته، دفترچه بيمه را از دستتان ميگيرد و در صفحاتش چندين آزمايش و خدمت پاراكلينيكي تجويز ميكند و دوباره دفترچه را به دستتان داده و ميگويد از خانم منشي كارت مراكزي را كه بايد آزمايشهايت انجام بدهيد، بگيريد و اين به معناي آن است كه وقت شما تمام شد و بايد برويد.
خلاصه اينكه در برابر پرداخت ويزيت حداقل 35 هزار توماني گاهي پزشك متخصص كمتر از 5 دقيقه زمان براي شما خرج ميكند. حالا اما ايرج حريرچي، قائم مقام وزير بهداشت و درمان، استاندارد زمان معاينه بيمار توسط پزشكان متخصص را به ازاي هر ساعت هشت بيمار عنوان كرده است كه با اين حساب سهم هر بيمار از ديدار پزشك متخصص ميشود 7 دقيقه و 30 ثانيه و بعيد به نظر ميرسد در چنين زماني بيمار فرصت داشته باشد تا شرح حال بيماري و سوابقش را به پزشك بگويد و يقيناً زماني براي معاينه هم باقي نميماند.
سرقت از بيماران در مطب پزشكان قصه دزدي وقت بيمار از سوي برخي پزشكان سر دراز دارد. اين مسئله در درمانگاههاي تأمين اجتماعي و بخش دولتي به دليل مراجعات زياد بيماران تا حدي جدي است كه گاهي وقتها به منظور صرفهجويي در زمان بدون توجه به كرامت و حريم خصوصي بيمار، چند بيمار هم زمان با هم وارد مطب ميشوند و دانشجويان يا دستياران پزشك از بيماران شرح حال ميگيرند و كار ويزيت را انجام ميدهند. در واقع به جاي خود پزشك مهر وي مشغول كار است! در مطبهاي خصوصي نيز بهرغم ويزيت قابل توجهي كه از بيمار دريافت ميشود اما همين حكايت كم گذاشتن پزشك براي بيمار و استفاده از دستيار براي معاينه وجود دارد به گونهاي كه در برخي تخصصها همچون چشم پزشكي شما ويزيت پزشك متخصص را پرداخت ميكنيد اما توسط اپتومتريست ويزيت ميشود و در صورت تشخيص بيماري از سوي وي، پزشك هم شما را معاينه ميكند.
خطاي پزشكي بيشتر در ميان پزشكاني كه سرشان شلوغ استبه گفته سرتيپ دوم، دكتر سيد محمدرضا احمديان معاون بهداشت، امداد و درمان ناجا، پزشكاني كه فرسودگي شغلي بالايي دارند، بيشتر مرتكب خطاهاي پزشكي ميشوند پس نميتوان از مطبهاي بسيار شلوغ و پزشكاني كه وقت كمي براي بيمار ميگذارند، انتظار تشخيص و درمان خوبي داشت. دكتر سيد مسعود خاتمي، عضو هيئت علمي بيمارستان بقيهالله در گفتوگو با «جوان» درباره استاندارد زمان معاينه بيماران ميگويد: اين موضوع درباره رشتههاي مختلف و همچنين به تناسب بيمار فرق ميكند. بنا به تأكيد خاتمي يك روانپزشك يا يك پزشك عمومي بايد زماني بالغ بر 20 دقيقه تا نيم ساعت براي بيمارش وقت بگذارد تا بتواند با وي ارتباط برقرار كرده و شرح حالش را بگيرد اما درباره برخي تخصصها يا مثلاً وقتي كه بيماري عمل شده و پزشك فقط ميخواهد وضعيت پانسمانش را بررسي كند، خب طبيعتاً زمان كمتري لازم است.
80درصد تشخيص بيماري با معاينه و شرح حال گرفتن مطبهاي بسيار شلوغ پزشكان متخصص از رسوخ يك فرهنگ و طرز تفكر نادرست در ميان مردم هم حكايت دارد؛اينكه مردم ما عادت كردهاند در برابر هر مشكل كوچكي به پزشك متخصص مراجعه كنند و همين مسئله موجب شلوغي غير عادي مطب اين پزشكان و وقتهاي طولاني آنها ميشود هر چند برخي پزشكان هم براي ژست حاذق بودن نوبتهاي طولاني ميدهند و براي شلوغي مطبشان برنامهريزي ميكنند. خاتمي نيز با اشاره به نظام ارجاع تأكيد ميكند: بسياري از بيماريها با مراجعه به يك پزشك عمومي و با درماني ساده رفع ميشوند اما مردم ما عادت كردهاند تا هميشه آخرين مرحله درمان يعني مراجعه به متخصص را در اولين مرحله انجام دهند. علاوه بر اين، متأسفانه نظارت مناسبي هم روي كار پزشكان وجود ندارد.
اين متخصص جراحي عمومي با تأكيد بر اينكه معاينات باليني و كلينيكي و پرسيدن شرح حال مريض ميتواند تا 80 درصد به تشخيص بيماري كمك كند، ميگويد: تنها 20 درصد بيماري براي تشخيص نيازمند استفاده از پاراكلينيك است اما متأسفانه با آمدن دستگاههاي مختلف انگار براي برخي پزشكان پرستيژ شده كه اين خدمات را تجويز كنند و بيمهها هم نظارت مناسبي ندارند. وي در عين حال به ارتباطات مالي پنهاني برخي پزشكان با مراكز پاراكلينيكي اشاره ميكند كه اخلاقي نيست اما در مواردي وجود دارد و هزينههاي زيادي را به نظام سلامت و جيب بيمار تحميل ميكند.
