ميراث فرهنگي ناملموس به جنبههاي غير فيزيكي يك فرهنگ گفته ميشود و اغلب آداب و رسوم جامعه در يك دوره زماني را دربر ميگيرد يا راه و روش رفتار در جامعه كه معمولاً قوانين رسمي عمومي براي كاركرد در يك فضاي فرهنگي خاص هستند. به عبارت دیگر میراث معنوی شامل بخشی از فرهنگ ماست که به شکل شفاهی و سینه به سینه به ما به ارث رسیده است. اين موارد شامل ارزشهاي اجتماعي، سنتها، آداب و رسوم و روشها، باورهاي زيبايي شناسانه و معنوي، بيان هنري، زبان و ديگر جنبههاي كاركردهاي انساني است.
***
ميراث معنوي يا به عبارت ديگر ميراث فرهنگي ناملموس بخش اساسي فرهنگ هر جامعه را تشكيل ميدهد و تمامي آثار به جا مانده از فرهنگهاي مختلف، معرف انديشه و فرهنگ معنوي حاكم بر آن جوامع ميباشد.
در حقيقت معنويات بشر به صورت آثار مادي، فرهنگي و تاريخي تجلي مييابد و جنبه ملموس ميراث فرهنگي معنوي را ايجاد مينمايد.
وقتی صحبت از میراث فرهنگی میشود، همه ذهنها و حواسها به سراغ موارد ملموسی همچون اماکن باستانی و تاریخی رفته و هر کس به اقتضای کار خود، سعی در شناخت میراث فرهنگی ملموس کشورش دارد.
این در حالی است که میراث فرهنگی به کلیه آثار باقیمانده از گذشتگان گفته میشود که دارای ارزش فرهنگی باشد. این آثار میتواند دربرگیرنده آثار ملموس (مانند بناهای باستانی) یا آثار ناملموس (مانند آداب و رسوم یک منطقه) باشد که امروزه در حفظ آن برای آیندگان میکوشند.
اما در این میان آنچه که شاید نیاز به معرفی و شناخت بیشتری دارد، میراث فرهنگی ناملموس است؛ میراثی که به عنوان میراث فرهنگی یک کشور وجود خارجی داشته ولی شاید به میزان لازم برای مردم یک کشور قابل لمس نباشد. لذا معرفی میراث فرهنگی ناملموس میتواند توجهات بیشتری را نسبت به شناخت و حفظ این گونه آثار برانگیزد.
میراث فرهنگی ناملموس همچنین بنا به تعریف کنوانسیون پاسداشت از میراث فرهنگی ناملموس؛ رفتارها، نمادها و آئینهایی ست که یک اجتماع آنها را بخشی از میراث فرهنگی خود میشناسد.
حضور كشورهاي غير از شبكه ICCN
ویژگیهای فرهنگی و شاخصههای فرهنگی دربرگیرنده میراث فرهنگی فیزیکی یا ملموس هستند، مانند بناها و مکانهای تاریخی، آثار باستانی، مجسمهها، کتابها، اسناد، آثار هنری، ماشینها و دیگر ساختههایی که گمان میرود برای آیندگان ارزشمند باشند. این چیزهایی را دربرمیگیرد که برای باستانشناسی، معماری، علم و فناوری یا یک دانش ویژه قابل توجه باشد.
میراث مادی، به نوبه خود، شامل میراث منقول که به آسانی از جایی به جای دیگر قابل انتقال است و میراث غیر منقول که قابل انتقال به جای دیگری نیستند میشود. در گذشته و به ویژه در قوانین ملی کشورها میان میراث منقول و غیر منقول، تفاوت زیادی وجود اشت و ارزش تاریخی بیشتر به یادمانها، اشیای عتیقه و کارهای هنری معطوف بود. لیکن در سدههای اخیر، اهل فن بر کمرنگ کردن مرز میان میراث منقول و غیر منقول و یکپارچهسازی تمام وجوه میراث تمایل بیشتری نشان دادهاند.
دبير اجلاس و جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس در گفت و گو با "جوان" می گوید: ۱۷ مهر ماه امسال آيين افتتاحيه اجلاس و جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس در اصفهان برگزار ميشود.
مسعود حسين ميرزايي با تأكيد بر اينكه مراسم افتتاحيه اين برنامه با حضور سفراي كشورهاي مختلف برگزار ميشود و با توجه به اين موضوع شايد آمار كشورهاي شركتكننده در اين برنامه از ۵۰ كشور نيز بيشتر شود، تصريح می کند: ما به اين سمت رفتيم كه كشورهاي غير از شبكه ICCN را نيز بتوانيم در اين برنامه دعوت كنيم.
وي كشورهايي كه در برنامههاي اصفهان نقشآفريني ميكنند را حدود ۳۰ كشور اعلام و تاکید می کند: آيين اختتاميه اجلاس و جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس نيز با حضور مقامات ارشد كشوري در كاخ موزه چهلستون برگزار ميشود.
دبير اجلاس و جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس معتقد است مردم مخاطبان اصلي جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس هستند و از این رو در اجراي برنامهها نيز از خود مردم كمك گرفته می شود و مجموعههاي مردمنهاد، NGOها و مردم در اين برنامه بينالمللي حضور خواهند داشت.
وي گروه هدف در نظر گرفته شده براي جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس را از خردسال تا كهنسال می داند و اضافه می کند: هيچ محدوديتي براي شركت مردم در اين جشنواره وجود ندارد، گفت: هيچ كارت ورود و بليتي براي حضور مردم در اين جشنواره تعريف نشده است.
حسین میرزایی با اشاره به اينكه اين جشنواره يك رخداد بينالمللي فرهنگي در سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملي و مديريت جهادي محسوب ميشود، اظهار می کند: عموم مردم اصفهان و سراسر كشور ميتوانند به راحتي از اين برنامه استفاده كنند و به نوعي تمام تلاش ما اين است كه يك تلنگري در مردم ايجاد كنيم كه نسبت به حفاظت از ميراث فرهنگي ناملموس خود علاقه بيشتري پيدا كنند.
به گفته وی ، بسياري از مردم در جريان زندگي روزمره خود فراموش كردهاند كه نقشي در پاسداري از ميراث فرهنگي ناملموس دارند، ین در حالی است که ما اگر به فكر حفظ مواريث فرهنگي ناملموس خود نباشيم، ميراثي براي انتقال به نسلهاي آتي در اختيار خود نخواهيم داشت.
دبير اجلاس و جشنواره بينالمللي ميراث فرهنگي معنوي ناملموس انتقال مواريث فرهنگي ناملموس به نسلهاي آتي را به عنوان يكي از رسالتهاي اصلي مردم می داند و می گوید: احياء و حفظ ميراث فرهنگي ناملموس بايد دغدغه تمام مردم شود.
وی با اشاره به اينكه رهبر معظم انقلاب بارها به اصلاح سبك زندگي تأكيد كردهاند، تصریح می کند: به نظر ميرسد كه كه اين نمايشگاه، جشنوارهها و مجموعه برنامههايي كه اجرا ميشود، ميتواند اين دغدغه را در مردم ايجاد كند كه جايگاه بازيهاي بومي، محلي در زندگي ما كجاست.
حسین میرزایی نبود فضاهايي براي انجام بازيهاي بومي، محلي در شهرها را يكي از نقاط ضعف در جامعه دانسته و تأكيد می کند: وجود چنين فضاهايي بايد به عنوان يك مطالبه از سوي مردم مطرح شود تا مسوولان در راستاي ايجاد فضاهايي براي انجام بازيهاي بومي، محلي تلاش كنند.
وی با بيان اينكه رهبر معظم انقلاب به موضوع معرفي بازيهاي بومي، محلي به مردم تأكيد كردهاند، ادامه می دهد: بازيهاي بومي، محلي به عنوان ميراث فرهنگي ناملموس بايد به نسل جديد و نسلهاي آينده شناسانده شود ، براي صادر كردن ميراث فرهنگي ناملموس خود بايد از ذخاير اين شهر آگاه شويم و سپس اين مواريث را به تمام دنيا صادر كنيم.
اجلاس میراث ناملموس اقدامی ارزنده
اصفهان مناسبترین شهر ایران برای برگزاری چنین اجلاسی خواهد بود زیرا میراث ماندگار ایران همه در اصفهان گردهم آمده است و امیدواریم که میزبان خوبی برای این اجلاس جهانی باشد.
اجلاس میراث فرهنگی ناملموس که امسال درشهر اصفهان برگزار می شود می تواند ایران و مخصوصاً اصفهان را از قاب رسانه ها خارج کند و نمایشی زنده از زیبایی های ایران به جهان را عرضه کند؛ نماینده هر کشوری که به ایران سفر می کند بعد از بازگشت به کشورش سفیر جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان از حضور ۱۰ گروه موسیقی و ۱۲ گروه نمایش اصیل، سنتی و ایرانی در اجلاس و جشنواره بین المللی میراث فرهنگی ناملموس ICCN خبر داده و معتقد است برگزاری اجلاس و جشنواره بین المللی میراث فرهنگی ناملموس ICCN در اصفهان یکی از ارزنده ترین اقدامات در حوزه فرهنگی اصفهان است.
حجت الاسلام محمد قطبی با اشاره به اهمیت برگزاری اجلاس و جشنواره بین المللی میراث فرهنگی ناملموس ICCN در شهر اصفهان، می گوید: این اجلاس می تواند میراث فرهنگی ناملموس مان را به صورت پر رنگ تر مورد توجه قرار داده و در احیای آنها کمک بزرگی کند ، ضمن اینکه می تواند فرصت مناسبی برای معرفی میراث فرهنگی فرهنگی ناملموس کشور ایران به ویژه شهر اصفهان به مردم دنیا باشد.
وی ادامه می دهد: در حوزه نمایش آیینی تعزیه نیز گروه هایی برای حضور در اجلاس دعوت شده اند و با توجه به این که اصفهان یکی از پایگاه های تعزیه است، لذا نقش پررنگ تری در این بخش خواهد داشته و از ظرفیت آن بیشتر استفاده شده است.
در پایان باید این نکته را یادآور شد که ميراث فرهنگي، حقيقت فرهنگي هر ملت است و ركن اساسي آن به شمار ميرود واز اين نظر حائز اهميت است كه در مقابل يكسانسازي فرهنگي در جهان مقاومت نموده و با حمايت از تنوع فرهنگي و توجه به آن،علاوه بر ايستادگي در برابر جهاني سازي، از هويت فرهنگي پاسداري مي نمايد.
