حالا اما يكي از چهرههاي فرهنگي كشور پيشنهاد جالب راهاندازي جايزه نوبل جهان اسلام را مطرح كرده است. به گفته حجتالاسلام و المسلمين محمد رضا زائري ما ميتوانيم براي نويسندگان و انديشمندان اديان جايزه نوبل جهان اسلام را در نظر بگيريم تا همگان بدانند كه اقدام آنان ارج نهاده شده و داراي اهميت بسياري است.
تمدن اسلامي در دوراني از تاريخ يكي از تمدنهاي صادركننده علم و فرهنگ به تمام نقاط دنيا بوده است. جهان اسلام روزگار پر شكوهش را در دوراني پشت سر گذاشته كه اروپا و غرب براي فراگيري علم، دانش و هنر اسلامي لاجرم دانش آموختگانشان را به كشورهاي اسلامي ميفرستادند و از اين خوان بزرگ بهره ميگرفتند؛ در داستان فيلمي چون «پزشك» محصول سينماي آلمان نيز شاهد هستيم كه چگونه جواني مسيحي براي فراگيري علم پزشكي كيلومترها راه را طي ميكند تا به ايران برسد، در مدرسهاي ايراني علم بياموزد و نزد بو علي سينا تجارب پزشكي كسب كند. حالا امروز يا ورق به نفع تمدن غرب برگشته است يا حداقل جولان رسانههاي غربي در دنياي اطلاعات چنين چيزي را به ما نشان ميدهد.
صد البته كه دنياي اسلام از آن دوران پر شكوهش فاصله گرفته است اما اين فاصله به حدي نيست كه امروز در شرايطي نارضايتآميز اكثر ادبا، انديشمندان، هنرمندان و حتي جامعه علمي جهان اسلام را سرگردان كسب جوايزي بدانيم كه ريشهشان غربي است. جهان اسلام بايد براي خودش جايزهاي معتبر و جهاني داشته باشد كه به غير از انديشمندان اين دين الهي بتواند ساير هنرمندان، ادبا، علما و انديشمندان شايسته اديان ديگر را نيز زير يك چتر جمع كند. چنين چيزي در حال حاضر وجود ندارد و جايزهاي چون نوبل امروزه آنقدر براي خود اسم و رسم دارد كه بسياري از هنرمندان، فعالان و انديشمندان جهان اسلام و ساير نقاط دنيا را به طرف خودش كشيده و تبديل به كعبه آمال آنها شده است. براي مثال در حوزه فيلم و سينما، سينماي جشنوارهاي در كشورمان را ميتوان حاصل انطباق نگاه فيلمسازان ايراني با معيارهاي جشنوارههاي غربي و ظهور آثاري دانست كه عمدتاً اجتماعي، تلخ و جشنوارهپسند هستند، اين اتفاق عيناً براي فيلمسازان كشورهاي اروپايي نيز رخ داده است. اين همه بيم و اميد براي كسب چنين جوايزي خواسته يا ناخواسته زمينه، كيفيت و سر و شكل فعاليت آنها را تحتتأثير خود قرار ميدهد؛ گاه اين اثرگذاري مثبت بوده اما گاه نيز موجب از دست رفتن اصالت و ماهيت بومي هنر، ادبيات و انديشه اسلامي ميشود. در اين بين براي تمدن بزرگي چون جهان اسلام با آن پيشينه قابلتوجه جاي سؤال است كه چرا حتي نام يكي از جوايز آن در سطح جهان معتبر و قابل اعتنا نيست؟ جايزهاي چون نوبل جهان اسلام كه محمدرضا زائري آن را مطرح كرده است.
به گفته زائري چه بخواهيم و چه نخواهيم براي ارائه تقرير امروزي اسلام در جهان برنامهريزي شده است، ادبيات و هنر ميتواند به تصحيح تصوير ساخته شده از اسلام بسيار كمك كند. تعبير رهبر انقلاب كه اگر انديشهاي با هنر آميخته نشود، ماندگار نخواهد بود، شايد اشاره به اين است كه اگر ميخواهيم در اين حوزه تغييري ايجاد شود، بايد ادبيات ميان ديني را تقويت كنيم. تعبير بيداري اسلامي از آثار امير ريحاني از صد سال گذشته شروع شده و امروز «آنتوان بارا» آن را ادامه ميدهد. زائري به نقل از «معالحيدر» استاد دانشگاه بينالمللي فا يو اس درباره «آنتوان بارا» گفته است: «ما براي اين متفكران مسيحي چه كردهايم؟ يك متفكر مسيحي كه در آن سر دنيا كار ميكند و از خيلي چيزها محروم ميشود، نوعي موضعگيري سياسي دارد. ما نويسندگاني چون آنتوان بارا زياد داريم اما آنگونه كه بايد از آنان ياد و تقدير نميكنيم. در صورتي كه بايد توجه داشته باشيم اينكه يك مسيحي، كليمي و زرتشتي راجع به ارزشها و عظمتهاي مكتب اسلام و تشيع اثري عرضه ميكند، بسيار ارزشمند است. فقط تعريف و رونمايي از انديشمندان اديان، كافي نيست بلكه قدم اول است. ما ميتوانيم براي اين نويسندگان و انديشمندان اينچنيني جايزه نوبل جهان اسلام در نظر بگيريم تا همگان بدانند كه اقدام آنان ارج نهاده شده و داراي اهميت بسياري است.»
البته در سالهاي گذشته در داخل كشورمان تلاشهايي در جهت راهاندازي جوايز جهاني انجام شد كه از جمله آنها راهاندازي جايزه جهاني فردوسي با مجوز و تحت مصوبههاي قانوني سازمان جهاني يونسكو بود كه سازمان اسناد و كتابخانه ملي كشور اين طرح را پيگيري ميكند؛ راهاندازي جايزههاي جهاني فردوسي يا جايزه نوبل جهان اسلام يكي از ضروريات براي تمدن اسلام است؛ جهان بزرگي كه نياز به خودباوري دارد و ميخواهد جهانگير شود.
