از جمله محصولاتي كه با كيفيت بسيار بالا در اين استان توليد مي شود نخود است كه علاوه برمصرف داخلي به كشورهاي ديگر نیز صادر مي شود. در این زمینه نیز 120 هزار هکتار از اراضی لرستان زیر کشت این محصول قرار دارد که به طور میانگین سالانه 84 هزار تن نخود از آن برداشت می شود. لرستان در زمینه تولید محصول نخود پس از استان كرمانشاه جایگاه دوم کشوررا به خود اختصاص داده است. اما با وجود اين ويژگي ها، نبود صنعت بسته بندي و صنايع تبديلي و قيمت پايين باعث شده تا نخود لرستان روزگار خوبي را سپري نكند.
***
سالانه در استان لرستان 167 هزار هکتار از اراضی كشاورزي زیر کشت حبوبات می رود كه از این میزان، بیش از 150 هزار تن محصول تولید و عرضه می شود.
در حالي شهرستان دلفان در استان لرستان بزرگترين توليد كننده نخود در كشور است كه علاوه بر فروش در بازار داخلي مقدار قابل توجهي از محصول توليدي خودرا صادر مي كند. اما برخي از مشكلات باعث شده تا در سالهاي اخير كشاورزان لرستاني مخصوصا نخودكاران دلفاني رغبتي به كاشت این محصول نداشته باشند.
هزينه بالای كاشت و برداشت نخود از ديگر مشكلات است. به طور مثال کشاورزان که در اوایل سال بذر نخود را با قیمت حدود 3000 تومان مي خرند و با احتساب هزینه های بالای نخود در بحث داشت، کاشت و برداشت، هزینه هر کیلو نخود توليدي به حدود 8000 تومان می رسد که وضعیت فعلی قیمت نخود هیچ منفعتی برای کشاورزان نخواهد داشت.
به دلیل سنتی بودن روش کشت نخود در کشور، راندمان تولید آن نیز در ایران بسیار پایین است و برای افزایش آن باید تولید این محصول در هر هکتار به بیش از یک تن افزایش یابد، به همین دلیل هیاتی از محققان کشور ترکیه برای بررسی شرایط کاشت، داشت و برداشت نخود به لرستان سفر کردهاند تا با تبادل تجربیات در این حوزه، زمینهساز گسترش سطح همکاریهای دوجانبه در بخش تولید و مبادلات تجاری این محصول شوند.
اما مشکلات نخود به موارد فوق ختم نمی شود و صادرات هم برای خودش دردیست عظیم.
ارقام نخود استان لرستان شهرت جهانی دارد به طوری که رقم "گریت" به لحاظ دانه درشت بودن، سفیدی، خوش طعمی و پروتئین بالا طالبان زیادی در بازارهای داخلی و خارجی پیدا کرده است اما بر طبق آمار برخي مشكلات باعث شده تا صادرات نخود از 128 هزار تن در سال 81 به 6700 تن در سال 91 کاهش پیدا کرده است.
ناصر مرادي رییس شورای ملی نخود در اين خصوص مي گويد: به دلیل قیمت کم و عدم صرفه اقتصادی در تولید و فروش، هر روز شاهد کاهش میزان کشت و تولید نخود هستیم.
وي ادامه مي دهد: تا چند سال قبل نخودكاران به خاطر قيمت بالا و داشتن صرفه اقتصادي علاقه زيادي به توليد وصادرات محصول خود داشتند اما برخي مشكلات از جمله بالارفتن هزينه هاي توليد و وضع عوارض مالیاتی بسیار سنگین، انگيزه كاشت نخود و حبوبات را از كشاورزان گرفته است. اما نکته مهم این داستان به بحث جلوگیری از صادرات نخود و قرار دادن تعرفه 880 تومانی برای این امر اختصاص می یابد.
از طرفی با توجه به اینکه در بازار پاکستان که به عنوان بزرگترین بازار مصرف نخود کشورمان محسوب می شود، قیمت فعلی نخود با توجه به مشکلات ارزی که دامن گیر کشورمان شده 2200 تومان است، قرار دادن این گمرکی بر روی نخود اوضاع این محصول استراتژیک را بحرانی تر کرده است.
مشكل ديگر كشاورزان نبود صنايع بسته بندي در لرستان است به طوري كه واسطه ها دسترنج آنها را باقيمت پايين خريداري كرده وبا انتقال به استان كرمانشاه بسته بندي كرده و آن را با قيمت بالاتر در ساير استانها بفروش مي رسانند.
رئيس جهاد كشاورزي لرستان با تاييد اين موضوع مي گويد:استان علاوبر مشكل بسته بندي ازنبود صنايع تبديلي نيزبه شدت رنج مي برد متاسفانه در این زمینه اقدامات خوبي صورت نگرفته به طوریکه در زمینه جانمایی این صنایع در شهرستانها کارشناسی نشده است.
مهرداد غضنفري با بیان اینکه در حال حاضر صنایع تبدیلی در شهرستانهای استان بر اساس ظرفیتهای آن شهرستان ایجاد نشده است ادامه مي دهد: به طور مثال در شهرستانی 10 برابر ظرفیت یک محصول صنایع تبدیلی ایجاد شده و در برخی شهرستانها حتی یک دهم ظرفیتهای حوزه کشاورزی این صنایع ایجاد نشده است.
وی ادامه مي دهد: این امر موجب شده که صنایع تبدیلی در برخی شهرستانهای استان توجیه اقتصادی نداشته باشد.
وعده اي در حد حرف
كيفيت بالاي نخود توليدي در لرستان باعث شد تا وزير سابق بازرگاني از برند سازي اين محصول خبر دهد. میرکاظمی بر ضرورت برند سازی محصولات کشاورزی لرستان تاکید کرده و یکی از برنامه های این وزارتخانه را توسعه خوشه های صادراتی اعلام كرده بود.
میرکاظمی یادآور شده بود وقتی لرستان در تولید نخود دارای رتبه است، می توان با تجمیع کشاورزان تولید کننده این محصول و بسته بندی آن برای نخود لرستان علامت تجاری تعریف کرد.
وی آن زمان با اشاره به اینکه علامت تجاری برای نخود لرستان تصویب شده است، خاطر نشان كرده بود «با تعریف این علامت، نخود این استان هم در بازارهای بین المللی حضور خواهد داشت و هم بخش داخلی کشور را تغذیه می کند.» اما اين موضوع در حد حرف باقي ماند.
اما مشكل ديگر نبود پايانه هاي صادراتي برای محصولات فسادپذير است كه اين مشكل گريبانگير نخود استان لرستان نیز شده و بارها اتفاق افتاده كه محصول توليدي به خاطر نبود این نوع از پايانه ها از بین رفته است. به عقیده کارشناسان ایجاد پایانه های صادراتی می تواند به تشکل ها و خوشه های صادراتی کمک کند تا محصولات خود را در آنجا عرضه کنند.
وزير بازرگاني سابق در اين خصوص گفته بود: این وزارتخانه در زمینه ایجاد پرواز های مستقیم و حمل و نقل می تواند به این پایانه ها یارانه تعلق دهد تا بتوانند محصولات فساد پذیر خود را به سرعت وارد بازارهای بین المللی کنند.
همچنين بخش خصوصی باید با ورود به این عرصه و ایجاد تشکل های صادراتی زمینه کمک های بیشتر وزارت بازرگانی را فراهم کنند.
وزارت بازرگانی از تشکل هایی که با تجمیع، به دنبال ثبت علامت تجاری و حفظ کیفیت آن هستند بايد حمایت کند.با این حال محصول نخود در سالهای گذشته به رغم روند افزایشی قیمت و تورم در کشورمان با سیر نزولی قیمت مواجه بوده تا این موضوع در کنار سختی کاشت، داشت و برداشت این محصول کشاورزان را از تولید بازدارد.
اهمیت این موضوع آنجا روشن می شود که در استانی مانند لرستان با مشکلات موجود برای تامین آب کشاورزی کاشت محصولاتی چون نخود به دلیل مصرف پایین آب و ارزش غذایی بالا باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد که متاسفانه به دلیل کم مهری در حوزه تولید، بسته بندی، صادرات و قرارگیری در سبد مواد غذایی مردم به این محصول شاهد دلسردی کشاورزان نخودکار برای ادامه غعالیت هایشان هستیم.
