دور جديد مذاكرات ايران و 1+5 در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد برگزار خواهد شد و نشست دوشنبه (اول سپتامبر) ميان مسئولان ارشد ظريف- اشتون چارچوبهاي مرتبط با اين دور را تعيين خواهد كرد.
هرچند طرفين انتظار ندارند كه در اين نشست به اتمام نگارش متن و حل تمامي محورهاي اختلافي در توافق جامع دست يابند، اما حضور بالاترين مقامهاي سياسي ايران و گروه 1+5 در اين مجال، احتمالاً قادر است در اين زمينه تسريع ايجاد نمايد. در اين ميان، جمهوري اسلامي ايران نيز براي تأثيرگذاري بر فضاي مذاكرات آتي، تلاشهاي خود را در دو جبهه متمركز نموده است؛ برخورد قاطع نرمافزاري با آژانس براي تصحيح رفتاري و بهسازي روند تعاملات مبتني بر چشمانداز سند «چارچوب همكاري» از يك سو و اعتمادسازي عملي در قبال 1+5 با محوريت بازطراحي رآكتور تحقيقاتي اراك از سوي ديگر.
ايران با درك درهم تنيدگي دو جبهه مذكور و تأثير و تاثر آنها، قصد دارد در هر دو عرصه از تعاملات خود به توليد اعتماد و انگيزه براي عاديسازي مسئله هستهاي هم در شوراي حكام و هم شوراي امنيت و همچنين در سياست غرب دست يازد. بازطراحي رآكتور تحقيقاتي اراك كه جايگزين رآكتور تحقيقاتي تهران محسوب ميشود و همان كاربردها و كاركردهاي اين رآكتور را در تأمين نيازهاي صلحآميز و مهم ايران دارد، ابتكاري است كه في نفسه در رويه ايران و طرفهاي مذاكراتي مورد پذيرش و تأييد قرار گرفته، حتي برخي از اين طرفها نيز به منظور عملي شدن و كم و كيف آن، ايدهها و طرحهايي را با مباني و ويژگيهاي مختلف ارائه كردهاند. در اين زمينه، نوعي رقابت ميان روسيه، چين، اروپا و امريكا نيز ديده ميشود. اما ايران كه مبتكر پيشنهاد بازطراحي بوده است، تلاش كرده تا طرحي را بر اساس پيشنهاد و نگاه كارشناسان صنعت هستهاي كشور ارائه كند و آنچه دكتر صالحي نيز چهارشنبه در شبكه خبر در اين زمينه اعلام كرد، آغاز بازطراحي بر اساس مدلي ايراني است. توافق طرفين بر بازطراحي آن هم بر اساس آنچه در آخرين دور مذاكرات مطرح شده، حافظ ماهيت آب سنگين و ظرفيت 40 مگاواتي آن است كه اساساً تقليل ميزان توليد پلوتونيوم را تعقيب ميكند.
از اين منظر، اقدام به اجرايي كردن اين طرح تأثير زيادي بر تغيير كاركردهاي اين رآكتور نخواهد داشت و ايران خواهد توانست ضمن رفع نگرانيهايي كه غرب به بهانه آن به اعمال فشار و دشمني با ايران و برنامه هستهاي پرداختهاند، نيازهاي تحقيقاتي و تأمين راديوداروها را طبق برنامهاي كه از ابتداي طراحي و ساخت اين رآكتور داشته، تأمين كند. برخي كارشناسان نگرانند كه اين طرح زمانبندي راهاندازي اين رآكتور را افزايش دهد. قرار بود كه اين رآكتور تا دو سال آينده راهاندازي شود و تغيير طراحي ممكن است به افزايش اين زمان منجر شود. از طرف ديگر، برخي كارشناسان نيز طي روزهاي اخير در واكنش به آغاز بازطراحي، آن را نوعي تعجيل شمردهاند. بر اساس اين ديدگاه، تصميم به بازطراحي ميبايست به عنوان بخشي از بسته توافقي در مذاكرات آينده مطرح و بعد از كسب امتيازهاي لازم در مذاكرات بعدي، ايران چنين اقدامي را متقبل ميشد.
بنابراين، مناسبترين زمان براي انجام اين كار، بعد از اتمام توافق جامع و نهايي شدن آن است. به گزارش خبرگزاري تسنيم، واشنگتن پست با تحليل اظهارات رئيس سازمان انرژي اتمي، پيام اين اقدام كشورمان را تلاش «به منظور رسيدن به توافق جامع» تعبير كرده است. به نظر ميرسد كه اشاره هفته گذشته دكتر صالحي به بازطراحي رآكتور اراك عمدتاً ناظر بر روند بررسي و اتخاذ تصميم در اين زمينه است و احتمالاً بازطراحي در قلب رآكتور هنوز به مرحله عملياتي نرسيده است.
زيرا بر اساس توافق ژنو و توافق جديد وين، ايران متعهد شده است در دوره زماني اجراي اين گام، از توسعه فعاليتها در رآكتور تحقيقاتي اراك خودداري كند و نوعي تعليق را در اين رابطه به عمل آورد. بنابراين، بازطراحي موردنظر ايران ميبايست در مرحله مطالعات و نهايي كردن الگوي مربوط بوده بدون اينكه به مرحله عمليات وارد شده باشد. در صورتي كه چنين برداشتي درست باشد و مقوله مذكور بر آمادگي ايران براي عملياتي كردن بازطراحي قلب رآكتور باشد، استنباط كاركرد تأثيرگذارنده از اظهارات دكتر صالحي بر چشمانداز مذاكرات هستهاي قوت ميگيرد. اين اقدام احتمالاً حامل پيامي براي غرب است كه ايران نسبت به رفع نگراني در مورد توليد حجمي از پلوتونيوم در اين رآكتور كه نسبتي معنادار با كاربردهاي غيرصلحآميز داشته باشد، عزم جدي دارد. هرچند ميشد كه اين پيام را در اتاق مذاكرات نيز منتقل كرد اما قبلاً ايران چنين موضعي را در فضاي رسمي مذاكرات منتقل كرده، طرح عمومي آن عمدتاً براي تأثيرگذاري بر افكار عمومي و تصميم سازيها و نوعي كارسازي در روند ديپلماسي عمومي بوده است. اين تأثيرها، ممكن است حاشيههاي چالش اخير با آژانس در مورد بستن برخي محورهاي اتهامات موسوم به پي. ام. دي را كه برخي منابع غربي بزرگنمايي كردهاند نيز تقليل ميدهد. در كل، حتي اگر طرح ايران در همين مرحله طرح باقي بماند نيز بازهم ايران ميتواند بدين طريق با جلب افكار عمومي و برجسته كردن عزم خود براي حصول توافق، اتهامات خريد زمان يا ناكاميها را از خود دور كند.
علي ايحال، در صورت مبنا شدن اين طرح در مذاكرات آتي، تسهيل توافق بر سر اين مقوله در ميان چهارمحور اصلي باقيمانده در توافق جامع را ميتوان انتظار داشت. بدين ترتيب، فرصت بيشتري براي تمركز بر سه محور ديگر (ظرفيت غنيسازي، دوره زماني اجراي توافق جامع، لغو تحريمها) و تسريع در دستيابي به اتمام اين روند پديد خواهد آمد. در مقابل، چالشهاي فرارو را نيز بايد درنظر داشت. هنوز احتمال مخالفت 1+5 با ايده ايران براي بازطراحي وجود دارد. زيرا با وجود نزديكي ديدگاه برخي از اعضاي 1+5 با طرح ايران، انتخاب يكي از ايدههاي پنجگانه در اين زمينه به مذاكرات آتي محول شده است.
ایران نباید گول 1+5 نایب صهیونیست را بخورد !!و باید ریشه مشکلات اقتصادی را از درون کشور چاره جویی نماید ! و وقت طلایی خود را با مذاکرات ( حنا بندان !!!) بیهوده با 1+5 تلف نماید ! راهبرد بلند مدت غرب اشغال نظامی خاک 1- ایلام ، 2- خوزستان ، 3- بوشهر و 4- هرمزگان است (به گواه نقشه های واگرایانه چاپ M I 6 انگلیس خبیث ) بعنوان تنها مایه بقای تمدن صنعتی غرب ! و چون قدرت ... بودن ایران مانع سختی سر راه چیرگی نظامی غرب است اولاً سعی دارند ایران را از... رویین تنی و حیطه مصونیت محروم نمایند ! تا سر بزنگاه تهاجم بتوانند حریف ایران شوند ! روشن است ایران باید زودتر ... حفاظت کند ، گرنه با اینهمه دشمنان ضد بشر با زرادخانه های انباشته از جنگ افزار اتمی و هیدروژنی و نیتروژنی و نوترونی و .... . از بابت امنیت خود به اطمینان رسید !! و ناخواسته با حملات اتمی تهدید هم خواهیم شد تا تسلیم اراده زورگویانه غربی ها شویم !! غرب می خواهد دست ایران از اکسیر مواد راهبردی خالی باشد ... 
