بيش از 60 ميليون تردد و جا به جايي در ايام تعطيلات عيد فطر و ترافيك شديد در مسير جادهها كه از آن به عنوان سونامي عيد فطر ياد شد شايد يكي از بهترين بهانهها براي عملي كردن طرحي باشد كه سازمان ميراث فرهنگي مدتهاست از آن به عنوان طرح ساماندهي تعطيلات و سفر در ايام سال ياد ميكند؛ برنامهاي كه محور مركزي آن تعيين رسمي چند روز از روزهاي تابستان و زمستان هر سال به عنوان تعطيلات تابستانه و زمستانه و در نتيجه پخش كردن
حجم و بار سفر در ايام مختلف سال است.
آلمان صنعتي هم بيشتر از ايران تعطيلي دارداصولاً سفر در ايران با سفر در ساير نقاط دنيا تفاوت قابل اعتنايي دارد؛ مردم ايران از ديرباز طالب سفرهاي دستهجمعي و خانوادگي بودهاند و مسافرت يكي از مهمترين تفريحات مردم كشور ما به شمار ميآيد. اين پديده نيك البته در برخي برهههاي سال باعث به وجود آمدن دردسرهايي براي مردم و مسئولان ميشود. در ايران مجموع تعطيلات مذهبي، ملي و انقلابي 27 روز است كه اگر ۵۲ روز جمعه را نيز به آن اضافه كنيم، مجموع تعطيلات رسمي يا روزهاي قرمز رنگ در تقويم ملي كشورمان 79 روز ميشود. اين در حالي است كه روزهاي پنجشنبه تنها در برخي ادارات و سازمانها جزو تعطيلات آخر هفته محسوب ميشود و با اين حساب از آنجا كه تعطيلات آخر هفته در بسياري از كشورهاي جهان به صورت دو روز تعطيلات رسمي محسوب ميشود، تعداد روزهاي تعطيلات رسمي در ايران از بسياري از كشورهاي جهان كمتر است. تعداد روزهاي تعطيل كشور صنعتي چون آلمان نيز از ايران بيشتر است. آلمانيها در كل 39 روز از تقويم سال 2014 ميلاديشان به روزهاي خاص و بزرگداشتها اختصاص دارد. آنها 9 روز تعطيلي رسمي دارند و مجموع روزهاي تعطيل سالشان به انضمام تعطيلات دو روزه آخر هفته 113 روز ميشود. با اين حال در سالهاي گذشته هميشه بخشي از انتقادات نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به شمار روزهاي تعطيل در تقويم شمسي بوده است. شايد به همين خاطر در سالهاي گذشته شماري از مناسبتهاي مذهبي از جمع روزهاي قرمز رنگ تقويم خارج شدند و به روزهاي عادي و غيرتعطيل سال پيوستند.
تعطيلات يكپارچه و قفل تمركزگرايي سفر در ايرانشمار كم يا زياد روزهاي تعطيل تقويم ملي ما هميشه محل مناقشه دو دستهاي بوده است كه يا مخالف ازدياد تعداد روزهاي تعطيل و كاهش شمار روزهاي كاري و در نتيجه كند شدن سرعت چرخ اقتصادي كشور هستند يا مخالف ترويج سبك زندگي صنعتي غربي و كاهش تعداد ساعات همگرايي خانوادهها اما فارغ از مناقشه اين دو دسته و رأي دادن به حقانيت گفتههاي يكي از آنها، ايراد دردسرساز عدم ساماندهي مناسب تعطيلات در تقويم ايراني است. به غير از تعطيلات نوروز كه معمولاً هر سال با قصه تكراري حجم سنگين ترافيك در مسيرهاي جادهاي كشور عجين ميشود، تعطيلات در تقويم كشورمان معمولاً شكل و شمايل پخش و پراكندهاي دارد؛ پخش و پراكنده به آن معنا كه مردم معمولاً تعطيلات يكي، دو روزه را براي سفر خانوادگي به شهرها و استانهاي دور از محل زندگي خود و اقامت در شهري ديگر مناسب نميبينند و به دنبال تعطيلات به هم چسبيده چند روزه هستند، مگر به غير از موارد استثنايي مربوط به گردش سال كه مناسبتها و تعطيليهاي درون تقويم را به تعطيلات آخر هفته پيوند بزند و فرصت مسافرت چند روزه را براي خانوادههاي ايراني جور كند كه اين تعطيلات در تقويم كشور ما به ندرت يافت ميشود. همين موضوع باعث شده است كه مردم به محض كشف چنين جورچيني برنامه سفر خود را در آن طراحي كنند و به رسم معمول مسافرت ايراني با همراهي اقوام و خويشاوندان خود به سفر گروهي بروند. نتيجه اين قبيل سفرهاي گروهي چيزي نيست جز سفر هزاران خانواده ايراني در يك بازه زماني خاص و ثبت 62 ميليون و 160 هزار تردد در تعطيلات عيد فطر امسال كه باعث شد برخي مسافران براي طي مسيرهاي سه ساعته، 17ساعت در راه باشند.
راهحلي كه ميراث فرهنگي پيشنهاد كردسر و سامان نداشتن تعطيلات در تقويم كشورمان هميشه جادههاي كشور را در ايام پيك سفر به صحنه تكراري ترافيك شديد و انزجار مردمي از اين پديده نيك واداشته است. با اين حال هر سال اين ماجرا در جادههاي كشورمان دوباره تكرار ميشود و ستاد تسهيلات سفر متشكل از سازمانها و نهادهاي مسئول چون سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري، صنايعدستي، وزارت راه، نيروي انتظامي و پليس مركز ترافيك راه كشور نيز همچنان از حل اين مشكل قديمي عاجز هستند. در اين ميان سازمان ميراث فرهنگي مدتهاست كه ايده جالب توجهي را براي مرتفع ساختن اين مشكل مطرح ميكند؛ طرحي تحت عنوان تعطيلات زمستاني يا تابستاني كه به گفته رئيس اين سازمان اگر بخواهد مسير پر پيچ و خم مجلس را براي تبديل شدن به طرح و لايحه بگذراند، تحققش زمانبر خواهد بود. اين ايده حتي در روزهاي شلوغ عيد فطر به خواسته رئيس پليس راهور نيز تبديل شده و سردار اسكندر مومني از دولت و مجلس خواسته است كه تعطيلات را هر چه زودتر ساماندهي كنند. پيشتر مسعود سلطانيفر، رئيس سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي از احتمال رسيدن طرح تعطيلات زمستانه به زمستان امسال خبر داده و در فروردين ماه امسال نيز رسماً اعلام كرده بود كه يكي از پيشنهادات براي پراكندگي زمان سفرها، تعطيلات زمستاني هفت يا هشت روزه در نيمه بهمن ماه است.
ساماندهي سفر و تعطيلات در تقويم شمسي كشور يكي از مهمترين مسائلي است كه رسيدگي هر چه زودتر مسئولان و نمايندگان مردم در خانه ملت را ميطلبد آن هم با توجه به اينكه خوشبختانه سنت سفر آن هم سفر داخلي كه برخلاف سفر خارجي، نان و ارز را از خانه خارج نميكند هنوز يكي از مهمترين علايق نزد خانوادههاي ايراني محسوب ميشود؛ سنتي كه تا پابرجا است بهتر است قدرش بهتر از اين دانسته و ادا شود. مسئولان كشورمان خوب ميدانند كه تمركز و حجم بالاي سفر در يك بازه زماني حاصلي جز گراني، افزايش تصادفات جادهاي، كاهش كيفيت و كميت خدمات، آسيبهاي محيطزيست و آسيبديدن فرهنگ سفر ندارد. حالا با تجربه سونامي سفري كه بسياري از مردم و مسافران را در عيد فطر امسال با مشكل مواجه كرد به نظر ميرسد كه تعطيلات تابستانه و زمستانه يك قدم به سوي تحقق نزديكتر شده باشد. البته اگر مسئولان اين بار نيز از كنار مسئوليت مهم مديريت سفر بيتفاوت رد نشوند و اين مشكل را به حال خودش رها نكنند.
