بعثيها پيش از آنكه آتش جنگ را به شكل علني در شهريور 59 روشن كنند، از فروردين ماه همان سال به طور مرتب شهر مهران و حومه آن را با خمپاره و توپخانه هدف حمله قرار ميدادند. آن سالها شهر مهران و 15 روستاي اطرافش حدود 176 هزار نفر جمعيت داشت، اما پس از شدت گرفتن نسبي حملات دشمن، مردم شهر به تدريج تصميم به ترك خانه و كاشانه خود گرفتند.
به مرور زمان به دليل خالي شدن شهر از سكنه و تجمعات جسته و گريخته دشمن در نقاط مختلف مرز واحدهايي از تيپ اسلامآباد (ارتش) براي حفظ و تأمين منطقه به مهران اعزام شدند و با قطع شدن آتش دشمن مردم مجدداً به شهر بازگشتند. اما ارتش عراق در بيستم شهريور ميمك را اشغال كرد و همزمان شهر مهران را به شدت زير آتش توپخانه خود قرار داد و به تدريج بر شدت حملات خود افزود. به اين ترتيب شهر مهران پيش از آغاز رسمي جنگ وارد درگيري نابرابري با دشمن شد.
اولين اشغال مهران
با شروع رسمي جنگ تحميلي، سرانجام نيروهاي عراق از چند محور به خاك كشور حمله كردند و ضمن درگيري و تصرف پاسگاههاي بهرامآباد و فرخآباد به طرف مهران حركت و نيروهاي نظامي با بهجاي گذاشتن تجهيزات خود عقبنشيني كردند. دشمن در ادامه حملات خود در تاريخ 12/7/59 در حالي كه تعدادي از مردم هنوز در شهر بودند وارد مهران شد و ارتفاعات شمالي (كوه گچ- زالو آب- كولك- زيل)، ارتفاعات جنوبي (قلعه آويزان- حمرين) و ارتفاعات شرقي (چكهموشي- چكهقمر- كرهبور) شهر مهران را تصرف كرد و در آن جا مستقر شد.
بعد از عمليات اليبيتالمقدس و به دنبال عقبنشيني سراسري عراق در خرداد سال 61 دشمن از شهر مهران و ارتفاعات مزبور نيز عقبنشيني كرد و روي ارتفاعات شمالي و جنوبي شهر مهران در داخل خاك ايران مستقر شد.
به اين ترتيب، نخستين اشغال مهران پايان يافت، اما به دليل زير ديد و تير بودن اين منطقه، شهر در وضع عادي نبود و در حالي كه تقريباً به طور مداوم آماج آتش خمپاره دشمن قرار داشت برخي از منازل نيمه ويران آن به عنوان پايگاههاي تداركاتي و پشتيباني و ديگر مقرهاي نظامي مورد استفاده قرار ميگرفت. افزون بر آن، ارتباط نيروهاي خودي از طريق جاده ايلام- دهلران بسيار مشكل انجام ميشد و نقل و انتقالات لازم بين مهران- دهلران و مهران- ايلام نيز با مشكلاتي همراه بود.
سه اشغال ديگر
پس از عمليات والفجر ۸ ارتش عراق در جريان اجراى استراتژى دفاع متحرك (كه از ۱۵ فروردين ۱۳۶۵ آغاز شد) بار ديگر شهر مهران را اشغال كرد. اين اقدام بيشتر با هدف بازسازى روحيه شكست خورده ارتش عراق و همچنين جلوگيرى از اجراى عمليات بعدى ايران به عمل آمد. همچنين تبليغات سياسى براى پيروزى در مهران از نظر تحتالشعاع قرار دادن عمليات فاو در محيط خارجى نيز مورد توجه تصميمگيرندگان حكومت عراق بود. اما رزمندگان توانستند اين شهر را طي عمليات كربلاي يك و در تيرماه 1365 آزاد سازند.
اين پايان كار براي مهران نبود كه اين شهر بار ديگر و در آخرين سال جنگ توسط منافقين به اشغال درآمد. شعار نفاق در آن مقطع امروز مهران و فردا تهران بود. اما منافقين كار چنداني پيش نبردند و به سرعت از شهر خارج شدند. در حالي كه در آخرين روزهاي جنگ تحميلي مهران براي بار چهارم توسط نيروهاي عراقي اشغال شد و دوباره با ايستادگي مردمي و رشادت رزمندگان به آغوش ميهن اسلاميمان بازگشت.
