در شرايط كنوني در كنار توسعه شبكه خطوط مترو لازم است شبكه اتوبوسراني و تاكسيراني كه ظرفيت بالايي از مسافران درون شهري را جابهجا ميكنند به سمت استفاده از انرژيهاي نو و خودروهاي پاك گام بردارند تا از مشكلات زيستمحيطي كلانشهرها تا حدود بسياري كاسته شود.
شهرهاي بزرگ و كلانشهرها به دليل بافت شهري و جمعيت زيادي كه در خود جاي دادهاند، نيازمند شبكههاي حمل و نقل عمومي هستند كه معابر و مسيرهاي شهري را تحت پوشش قرار داده و با جابهجايي مسافران درونشهري ترافيك شهري را روان سازند.
در اين شبكه به جز مترو، ساير وسايل نقليه عمومي اعم از اتوبوس، مينيبوس و تاكسيها سهم بالايي در جابهجايي ميليوني مسافران بر عهده دارند و از آنجاكه تمامي اين وسايل نقليه عمومي از سوخت فسيلي استفاده ميكنند بالطبع آلودگي و آلايندگي هوا نيز به وجود ميآورند. در حال حاضر در بسياري از كشورهاي توسعهيافته در كنار استفاده از اينگونه وسايل نقليه، استفاده از انرژيهاي نو و خودروهاي پاك سبب شده است تا بخش زيادي از آلودگي و آلايندگي هواي شهرهاي بزرگ و كلانشهرها كاسته شود. در كشور ما هم تا چندي پيش از اتوبوس برقي در برخي خطوط براي جابهجايي مسافران استفاده ميشد كه متأسفانه به دليل مباحث توسعه عمران شهري و ساخت پيادهرو به جاي توسعه و گسترش اينگونه شبكهها، خطوط اتوبوسهاي برقي موجود نيز جمعآوري و حذف شد. هرچند برخي از مسئولان مديريت شهري در حوزه حمل و نقل عمومي وعده استفاده مجدد از اتوبوسهاي برقي را دادهاند و اعلام كردهاند كه قرار است در پايتخت دو خط اتوبوسراني برقي احداث شود، با اين حال بايد منتظر ماند و ديد با توجه به شرايط آلودگي هواي پايتخت اين وعده مسئولان كي و چگونه عملي خواهد شد تا بار ديگر شبكه حمل و نقل عمومي پايتخت، خطوط اتوبوسراني برقي را تجربه كند، هرچند بايد در نظر داشت كه احداث و ايجاد خطوط اتوبوسراني برقي نيازمند زيرساختهاي شهري لازم است كه بايد مديريت شهري براي آن تدابير مورد نياز را در نظر بگيرد.
بيتوجهي به وسايل نقليه عمومي دوگانهسوز و گازسوز
با توجه به آنكه كشور ما از نظر ذخاير سوخت گاز در رتبه بسيار بالايي قرار دارد و اين ذخاير سوختي به وفور در كشور وجود دارد، متأسفانه به دليل عدمتبديل صنايع تبديلي و ايستگاههاي گازرساني و همچنين وسايل نقليه عمومي گازسوز، در كشور به صورت محدود از اين منبع سوخت پاك استفاده ميشود. با اين حال آمار دقيقي از تعداد وسايل نقليه عمومي گازسوز و دوگانهسوز در كشور وجود ندارد ولي همين چندده هزار وسيله نقليه عمومي گازسوز و دوگانهسوز هم با مسائل و مشكلات بسياري مواجه هستند.
كمبود جايگاههاي سوخترساني، بيتوجهي به ايمني وسايل نقليه عمومي در بحث تست مخازن و تردد اين وسايل سبب شده است تا مسئولان به رغم كارايي اين وسايل نقليه عمومي در جابهجايي مسافران درونشهري همواره به هشدار اكتفا كنند. متأسفانه به دليل نبود ساز و كار مناسب و برنامه جامع، استفاده از وسايل نقليه عمومي گازسوز همچون اتوبوس، تاكسي و خودروهاي عمومي در كشور محدود است و تاكنون نتوانستهايم نسبت به توسعه و گسترش اين نوع شبكه حمل و نقل عمومي اقدام اساسي انجام دهيم، لازم است بخشي از شبكه حمل و نقل عمومي درون شهري به اين نوع سوخت پاك مجهز شود تا بخشي از آلودگي هواي كلانشهرها و شهرهاي بزرگ كاسته شود.
زمزمههاي استفاده از تاكسيها و اتوبوسهاي هيبريدي در پايتخت
باز هم مسئولان وعده استفاده از اتوبوسها و تاكسيهاي هيبريدي را ميدهند، اين در حالي است كه استفاده از خودروهاي هيبريدي نيز از ابتدا با مشكلات زيرساختي بسيار روبهرو بوده است.
به واقع بايد دانست كه هيبريد به معني تركيب است، يعني خودروهاي هيبريدي به خودروهايي گفته ميشود كه داراي دو منبع رانش باشد و حداقل يكي از اين منابع قابليت ذخيرهسازي انرژي را داشته باشد.
لازم به ذكر است در اين نوع خودروها توان حركتي از تركيب توان مؤلفههاي مختلف مانند احتراقي و برقي تأمين ميشود كه هدف از استفاده از اين نوع وسايل نقليه، كاهش مصرف سوخت و آلايندگي است.
اتوبوسهای هیبریدی با ظرفیت 300 مسافر و آلایندگی در حد صفر
معاون حمل و نقل و ترافیک ورود اتوبوسهای سهکابین هیبریدی را نقطه عطفی در تاریخ اتوبوسرانی پایتخت و کشور عنوان کرده و گفت: این اتوبوسها ظرفیت جابه جایی ۳۰۰ مسافر را دارند و میزان آلایندگی آنها در حد صفر است.
جعفر تشکریهاشمی افزود: این اتوبوسها با استفاده از موتور مکانیکی انرژی الکتریکی تولید میکنند و تنها استارت زدن آنها با سوخت گازوئیل آن هم گازوئیل استاندارد یورو۵ صورت میگیرد، به همین دلیل میزان آلایندگی این اتوبوسها در حد صفر است و حتی از یک موتورسیکلت هم کمتر آلایندگی دارند.
.وی تصریح کرد: اتوبوسهای هیبریدی تقریباً سه برابر سایر اتوبوسها عمر مفید دارند و مصرف انرژیشان نیز ۴۰ درصد کمتر از سایر انواع اتوبوسهاست، همچنین هزینه تعمیر و نگهداری این نوع اتوبوسها بسیار ناچیز است.
وی با تأکید بر اینکه در تمام دنیا به سمت استفاده از وسایل نقلیه پاک و خودروهای هییریدی پیش میروند، گفت: این اتوبوسها نقش بسزایی در حفظ محیط زیست و کاهش آلودگیهای زیستمحیطی دارند و امیدواریم روزی برسد که تمام ناوگان اتوبوسرانی تهران از این اتوبوسهای پاک و بسیار مناسب استفاده كند.
معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران تصریح کرد: این اتوبوسها بدنه صددرصد آلومینیوم دارند و کاملاً مطابق آخرین استانداردهای روز جهانی هستند، همچنین از سیستمهای مناسب تهویه و صندلیها و امکانات رفاهی کامل برخوردارند.
اتوبوسهای هيبریدی چشمانتظار سوخت يورو 5
مدير عامل شركت واحد اتوبوسراني شهر تهران با بيان اينكه ورود اتوبوسهای برقی و هيبريدی در راستاي حفظ محيط زيست و كاهش آلودگي هوا در دستور كار قرار دارد، گفت: مشكل اصلي ورود اتوبوسهاي هيبريدي به ناوگان، تأمين سوخت گازوئيل مطابق با استاندارد يورو 5 است.
پيمان سنندجي خاطر نشان كرد: سال گذشته يك دستگاه اتوبوس هيبريدي وارد ناوگان شد اما متأسفانه به دليل تأمين نشدن سوخت مناسب عملاً اين اتوبوس نتوانست به شهروندان خدماترساني كند. وي افزود: در صورت تأمين سوخت استاندارد روند ورود اتوبوسهاي هيبريدي با سرعت دنبال خواهد شد كه براي تحقق اين مهم نياز به همكاري دستگاههاي ذيربط است. سنندجي گفت: خط 2 اتوبوسهاي تندرو و ساير خطوط پرمسافر كه مسيرشان براي استفاده از اين اتوبوسها مناسب باشد مانند خط امام حسين(ع) - 17 شهريور در اولويت ورود اتوبوسهاي هيبريدي قرار دارند.
با اين حال ميثم مظفر مدير عامل سازمان تاكسيراني تهران با اشاره به آنكه 80 هزار تاكسيران روزانه 5/4 ميليون مسافر را در شهر تهران جابهجا ميكنند، گفت: شبكه تاكسيراني 5/22 درصد سفرهاي درونشهري را برعهده دارد.
وي از مصوبه دولت و موافقت هيأت وزيران با واردات تاكسيهاي هيبريدي به كشور خبر داد و افزود: بر اساس اين مصوبه تاكسيهاي هيبريدي با تعرفه 4درصد وارد كشور شده و در ناوگان تاكسيراني مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
تلاش مشترك مديريت شهري و دولت در زمينه كاهش آلودگي و آلايندگي هواي شهرهاي بزرگ و كلانشهرها ميطلبد تا ورود خودروهاي پاك و استفاده كننده از انرژيهاي نو به كشور در برنامه كلان كشور به عنوان يك اولويت اساسي گنجانده شود. از آنجا كه با ورود اين وسايل نقليه، هم كاهش مصرف سوخت و هم كاهشآلودگي هوا صورت ميگيرد، بايد دولت به عنوان مقوله اصلي، ضمن فراهم ساختن زمينه ورود اين گونه وسايل نقليه، حمايتهاي لازم را در جهت بوميسازي تكنولوژي و توليد آن در كشور فراهم آورد و با تخصيص يارانه زمينه استفاده شهروندان را از اين وسايل نقليه پاك را فراهم سازد. بايد در نظر داشت با توجه به افزايش جمعيت شهرها و نياز به جابهجايي و افزايش سفرهاي درونشهري ضروري است سرمايهگذاري بلندمدت لازم براي توسعه زيرساختها جهت استفاده از اين نوع وسايل نقليه پاك فراهم شود؛ گامي كه ميتواند در ميانمدت و بلندمدت، به عنوان يك الگوي عملياتي مهم از معضلات و خسارتهاي زيست محيطي بكاهد و كشور را در مسير دستيابي به توسعه پايدار شهري ياري رساند.
