كتابخانه ملي ايران در دوره جديد مديريت خود سلسله جلساتي را با مضمون نقد آرا و انديشههاي افراد متفكر راهاندازي ميكند و از آن با عنوان كرسيهاي آزادانديشي نيز نام ميبرد. افرادي نيز چون مصطفي مليكان، مهدي غبرايي، شهابالدين عادل، كامران فاني، آزاد ارمكي و ناصر مهدوي در اين جلسات دعوت ميشوند و ديدگاههاي خود را بيان ميكنند. روز گذشته نيز «انديشگاه فرهنگي» اين سازمان با حضور سيدحسن خميني نوه امام راحل(ره) و سيدرضا صالحياميري رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي افتتاح شد.
غلامحسين شعباني، دبير انديشگاه فرهنگي درباره اين انديشگاه گفت: «بعد از تأكيدات مقام معظم رهبري مبني بر نامگذاري ايشان به سال فرهنگ و ايجاد كرسيهاي آزادانديشي اين انديشگاه راهاندازي شد. يكي از اولويتهاي مقام معظم رهبري بحث مقوله فرهنگ است به همين منظور كتابخانه ملي ايران به عنوان نهادي كه ميتواند متولي اين كار باشد، انديشگاه فرهنگي را براي گفتوگوي متقابل و حل مسائل فرهنگي راهاندازي كرد.»
تركيب افراد مدعو جلسه نشان ميدهد توجه به علوم انساني از جمله رويكردهاي مهم اين انديشگاه است:«در اين انديشگاه علاوه بر مسائل فرهنگي به مسائل اجتماعي هم توجه ميشود به گونهاي كه در انديشگاه فرهنگي جلسات نقد كتاب در حوزههاي علوم انساني برگزار خواهد شد. در جلسات اين انديشگاه مباحثي ديگر نظير خانواده در اسلام و جايگاه خانواده در ايران مطرح شده و مورد بررسي قرار گرفته است تا بتوانيم در اين كتابخانه با موجهايي كه غربيها درباره خانواده ايجاد كردهاند، مقابله كنيم و به جايگاه زندگي و اصالت خانوادههاي ايراني - اسلامي بپردازيم.»
صالحياميري: هنوز با شناخت واقعي انديشههاي بلند حضرت امام(ره) فاصله زيادي داريم
سيدرضا صالحياميري، رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملي ايران بيان داشت: طبق مطالعاتي كه انجام دادهام، فرهنگ داراي چهار اصل است كه نكته اول انسجامبخشي، به مفهوم حركت كردن همه اجزاي يك سيستم با يك هدف مشخص است. انسجامبخشي شامل دو بخش نظير انسجام مكانيكي و انسجام ارگانيكي است كه نظام و انسجام ارگانيكي ناشي از اقتدار است يعني آن چيزي كه در جامعه ايراني پس از انقلاب در عرصه فرهنگي اتفاق افتاد، انسجام ارگانيكي بود كه ما نيز آن را مديون امام راحل هستيم اما قبل از انقلاب، انسجام مكانيكي بوده است آن هم برخلاف اخلاق و معنويت. وي عنوان كرد: ما هنوز با شناخت واقعي انديشههاي بلند حضرت امام(ره) فاصله زيادي داريم، چراكه در انديشههاي فرهنگي امام تقدم بر فرهنگ در ساير حوزهها بود، حتي ايشان بر ساخت انسان فرهنگي و اخلاق فرهنگي تأكيدات بسياري داشتند و در سخنان ايشان نيز عدالت فرهنگي مشاهده ميشود. صالحياميري با اشاره به اين مطلب كه فرهنگ هر جامعه نشانه هويت هر جامعه است، گفت: امام(ره) ابعاد فرهنگ را فرهنگ اسلامي، قرآني، الهي، حق و سالم ذكر ميكنند به همين منظور معتقدم ما نيازمند بازانديشي و بازشناسي انديشههاي فرهنگي امام خميني(ره) هستيم. اگر امروز ما به مصيبت عظيمي گرفتار شدهايم و جامعه به چالشهاي بزرگي دچار شده است و اگر امروز كلام بزرگان، نخبگان و صاحبان انديشه در جامعه نافذ نيست و به نوعي ديگر اگر باورها و اعتقادات قلبي كمرنگ شده و تزوير و تقلب و تظاهر در جامعه هر روز بيشتر از گذشته افزونتر ميشود، همه اينها ناشي از فاصله گرفتن از انديشههاي بلند امام راحل است.
مهدوي: برخيها تازيانه ميزنند
تا صداي حقيقت بلند نشود
اين جلسه چند سخنران ديگر نيز داشت. فريبرز خسروي، معاون پژوهش سازمان اسناد و كتابخانه ملي و محمد رجبي، رئيس كتابخانه مجلس نيز در اين برنامه سخنراني كردند اما آنچه اين برنامه را حاشيهساز كرد، سخنان ناصر مهدوي بود كه اخيراً جلسات شرح مثنوي را در كتابخانه ملي ايران برگزار ميكند و مشاور رئيس كتابخانه ملي ايران نيز هست. وي در سخنان خود به صراحت از فتنهگران سال 88 دفاع كرد و با تجليل ويژه از حجتالاسلام هاشمي رفسنجاني و سيدحسن خميني گفت: از آقاي خميني تشكر ميكنم كه در جمع بچههاي كتابخانه ملي كه قشر بزرگ، فرهيخته، فرزانه و در عين حال مظلوم هستند، حضور يافتهاند. زماني كه آقاي هاشمي رفسنجاني نيز به اين كتابخانه آمده بودند در حضورشان گفتم كه حضور شما در اين كتابخانه يعني تجليل از خرد و عقل جمعي و به نوعي احترام گذاشتن به اهل انديشه است.
وي افزود: از آقاي سيدحسن خميني سپاسگزارم كه در كنار مردم ايستادند و كساني كه دلشان شكست و به آنهايي كه بياحترامي و حقوقشان پايمال شد و صدايشان واقعا شنيده نشد، اين بزرگمرد دردمندانه كنار آنها ايستاد و نوازششان كرد، در صورتي كه جاي ديگر بانگ حقيقت به گوش نميرسيد و سنگ حقيقت در چاه افتاده بود اما بنده خبر داشتم آقاي سيدحسن خميني آنها را نوازش و از آنها دلجويي كردند. برخي اوقات به اين بزرگوار جسارت و بياحترامي ميشود. در همين مراسم يكي از مردم نازنين استانهاي كشور اشك در چشمهايش جمع شده و ميگفت وقتي پشت تريبون ميرويد بگوييد كه آنهايي كه به ايشان بياحترامي كردند مردم خرمآباد، بروجرد، خوزستان و آذربايجان نبودند. در واقع همه كساني كه كنار مردم هستند و از حقيقت دفاع ميكنند يعني شجاعانه از عزت و بزرگي دفاع ميكنند قابل احترام هستند اما برخيها آدمهايي هستند كه چشم ديدن حقيقت را ندارند يعني در واقع خواب بيمعنا خزان/ تا زند پهلوي خود با دل ستان.
وي اضافه كرد: خداوند شايد به برخي از انسانها، جاه، ثروت و مقام دهد اما شايد درد عاشقي و درد حقيقتطلبي را به آنها ارزاني نكند. درد سخن گفتن از حقيقت و رنج كشيدن بر گسترش فرهنگ نقش بازي كردن براي عدالت است. به گفته مهدوي، آنهايي كه تازيانه ميخورند نبايد به حالشان گريست يعني آنهايي كه ممكن است به خاطر گفتن حقيقت در زندان و حبس به سر ببرند را نبايد به حالشان گريست. در واقع بايد به حال كساني گريست كه متأسفانه تازيانه ميزنند تا صداي حقيقت بلند نشود.
وي افزود: روح انقلاب اين بود، خلأهايي را كه در دوران پهلوي به وجود آمد، برطرف كند، يعني اشتباه بزرگي كه شاه مرتكب شد اين بود كه تصور ميكرد با درافتادن با مذهب و بستن راه خرد ميتواند زندگي را از طريق گسترده كردن سطح معيشت به سامان برساند. مهدوي ادامه داد: زمان شاه به ياد دارم كه آزادي به ويژه آزادي مدني بسيار زياد بود و فراواني اقتصادي به وفور مشاهده ميشد اما شاه تصور ميكرد اگر مردم خردمندانه زندگي كنند، تهديدي براي حاكميت خواهد بود. اين سخنران مراسم رونمايي انديشگاه فرهنگي گفت: وقتي در جامعهاي اخلاق ضعيف ميشود اين جامعه به هر ايدهاي متصل خواهد شد يعني براي اينكه پول، وام و امكانات به مردم دهند از خداوند دم ميزنند و خودشان را خليفه و نماينده خدا جا ميزنند اما ما معتقديم حضور و گسترش اخلاق به خرد وابسته است يعني اگر امكان انديشيدن را به هر دليلي از آدمها بگيرند، در آن زمان مراقبت از صاحبان دولت بعيد ميشود.
اين استاد دانشگاه گفت: كتاب خدا بسيار راحت، ارزان، روان و درخشان است يعني به سهولت ميتوان صحبت خداوند را فهميد. در قرآن گاهي اوقات پيامبران خطا ميكنند و از ظلمي كه كردهاند، ناله دارند و دست خويشتن را به عنوان خطاهايي كه كردهاند بالا ميبرند و هيچ كسي در امان نيست. به همين منظور ممكن است همه ما در بند نفس اسير باشيم. وقتي انقلاب شد قرار نبود حريم خصوصي افراد اينقدر آسيبپذير شود. قرار نبود مسئولان به مردم آمارهاي دروغين بگويند و همه اينها به خاطر اين است كه وقتي خرد بميرد ما جلوي نقد را ميگيريم. در جامعهاي كه آزادي بيان باشد ولي آزادي بعد از بيان نباشد، معلوم نيست چه بلايي سر چنين جامعهاي خواهد آمد.
وي با مورد توجه قرار دادن جايگاه حجتالاسلام و المسلمين سيدحسن خميني اظهار كرد: خود اين بزرگوار بايد به نقد انقلاب بپردازد و كاستيهاي آن را بررسي كند. بايد به اين موضوع پرداخت كه چرا فضايي كه در آن با آوردن يك اسم هزاران جوان به جبههها ميرفتند، امروز به يك فضاي كاسبكارانه تبديل شده است.
با توجه به طيف فكري كه هماينك در كتابخانه ملي استقرار پيدا كردهاند بايد نگران روند فكري اين انديشگاه بود، چراكه تاكنون يك كرسي آزادانديشي به معناي واقعي در اين كتابخانه برگزار نشده و آنچه شاهد بوديم ايجاد پاتوقي براي شبهروشنفكران غربگراست كه در حوز علوم انساني مروج انديشههاي غربي هستند و اعتقادي به علوم انساني اسلامي ندارند.
