هفته گذشته توقيف نمايش «تانگوي تخممرغ داغ» تلنگري به مديريت فرهنگي بود تا نسبت به شرايط تئاتر كشور حساسيت بيشتري داشته باشد. ورود مستقيم قوهقضائيه و توقيف يك نمايش، اتفاقي نادر در تئاتر كشور بود. با آنكه «تانگوي تخممرغ داغ» بعد از چند روز از توقيف خارج شد اما اين عمل نشانه آن است كه اگرچه در مديريت فرهنگي نسبت به وضعيت تئاتر با اغماض برخورد شده است اما نهادهاي نظارتي بنا به وظيفه ذاتي خود نميتوانند در برابر برخي از مسائل از سياست تساهل و تسامح وزارت ارشاد پيروي كنند. اتفاقي كه براي اين نمايش افتاد عملاً بحث نظارتي ارشاد را زير سؤال برد. حال سؤال اينجاست كه آيا نظارت و ارزشيابي به درستي به وظايف خود عمل كرده است؟ اگر پاسخ را مثبت در نظر بگيريم پس ديگر نيازي نبود كه قوه قضائيه مستقيماً به اين گونه موارد ورود داشته باشد. در ضمن چرا بايد در زمان توقيف اين نمايش كه از سوي شوراي نظارت و ارزشيابي به آن مجوز اجرا داده شده است، هنرمندان براي پاسخگويي به دادگاه بروند و نهاد مسئولي به نام شوراي نظارت از مسئوليت خود شانه خالي كند! بيانيه خانه تئاتر درباره اتفاقي كه براي نمايش «تانگوي تخممرغ داغ» افتاد به همين موضوع اشاره دارد.
توقيف نمايش «تانگوي تخممرغ داغ» درست سه روز بعد از آن اتفاق افتاد كه وزير ارشاد معاون هنري خود را به خاطر اوضاع تئاتر كشور فراخواند و با وي جلسه گذاشت. اعتراضات به ميزان دستمزدها و ناديده گرفتن حقوق هنرمندان تئاتري دليل اين اقدام عنوان شده بود و مسلماً نتيجهاي كه از اين ديدار بر ميآمد، اين بود كه بعد از آن بايد روند اتفاقات به سمت ساماندهي و بهبود شرايط تئاتر پيش برود كه با توقيف يك نمايش تازه ابعاد ديگري از وضعيت بحراني تئاتر كشور نمايان شد.
اينكه تئاتر به دليل مخاطبان محدود و خاص خود نسبت به ديگر هنرها از جمله سينما، بازتابهاي خبري كمتري دارد باعث شده كه بسياري از مشكلات و معضلاتي كه در عرصه نمايش وجود دارد كمتر ديده شوند يا بعضي از آنها اصلاً به چشم مديران فرهنگي نيايند. اين غفلت از تئاتر باعث ميشود كه مدير ناگهان با وضعيت فوقالعادهاي مانند توقيف يك نمايش از سوي قوه قضائيه روبهرو شود. آن وقت است كه همه به تكاپو ميافتند تا شرايط را تغيير دهند. آيا نميشد با كمي نظارت بيشتر بر اوضاع تئاتر از ورود يك نهاد نظارتي خارج از مجموعه وزارت ارشاد براي تذكر يا توقيف يك فعاليت نمايشي پيشگيري كرد؟
براي اينكه به اين نقطه برسيم كه ديگر اوضاع هنر نمايش در كشورمان به سطحي از سلامت و انسجام برسد كه نيازي به دخالت از بيرون براي رفع مشكلات آن نباشد، ابتدا بايد مديران فرهنگي را با موضوع تئاتر آشنا كنيم. شخص وزير ارشاد تا چه ميزان با تئاتر آشنايي دارد؟ در اين زمينه نظر خيرالله تقيانيپور كارگردان تئاتر جالب توجه است. تقياني پور ميگويد: بايد ببينيم كه تعريف وزير ارشاد از فرهنگ و تئاتر چيست و آيا تئاتر در آن تعريف قرار ميگيرد يا خير. سؤالم اين است كه آيا وزير ما تئاتر ديده و اگر ديده چند تئاتر خوب تا امروز ديده است؟ اين وزير دغدغه تئاتر ندارد. اين كارگردان ميافزايد: اصلاً دغدغه وزير ارشاد تئاتر نيست. وزير ما ديپلمات است و تا به حال كار خوبي نديده است. اين اشتباه دولت است، زيرا بايد فردي را در اين پست قرار ميداد كه اشراف كوچكي بر مقوله فرهنگ داشته باشد.
اين انتقادهاي تند نميتواند چندان با واقعيت فاصله داشته باشد، به هر حال پيشينه فعاليتهاي وزير فرهنگي نيست و از زمان حضور در وزارت فرهنگ نيز مسائل سينمايي و احتمال اوضاع رسانهها بيشتر وقت جنتي را پر كردهاند تا اموري مانند تئاتر كه مخاطب عام ندارند. اما ميشود از وزير خواست تا از اين به بعد بر اوضاع تئاتر دقت بيشتري داشته باشد وخود را با مسائل تئاتر بيشتر درگير كند. حتي اگر شده هر هفته زماني را براي ديدن يكي از آثار روي صحنه اختصاص دهد. با اين كار ضمن آشنايي با هنر نمايش، مشكلات تئاتر كشور را از نزديك درك خواهد كرد و احتمالاً به مشكلات مديريتي پي خواهد برد كه از نظر سايرين نيز پنهان باقيمانده است.
اتفاقي كه براي نمايش «تانگوي تخممرغ داغ» رخ داد، ميتواند بهانهاي باشد براي جلب توجه مديران ارشاد به سالنهاي نمايش. چه خوب است تا پيش از اينكه چنين اتفاقهاي ناخوشايندي بار ديگر در هنر نمايش ايران رخ نداده، وزارت ارشاد خود كمر همت را بسته و در سال فرهنگ، تئاتر كشور را سر و ساماني مطلوب ببخشد.
