براساس آخرین تقسمات کشوری، استان کرمان دارای ۲۰ شهرستان شامل انار، بافت، بردسیر، بم، جیرفت، رابر، راور، رفسنجان، رودبارجنوب، ریگان، زرند، سیرجان، شهربابک، عنبرآباد، فهرج، قلعه گنج، کرمان، کوهبنان، کهنوج و منوجان است که هر کدام به نوبه خود در زمینه محیط زیست برای حیوانات و پرندگان، مکانی ویژه و منحصر به فرد به شمار می آیند. اما با کمال تاسف باید گفت که چند صباحیست دنیای جانوران در این استان به شدت ناامن و زندگی شان در خطر جدی قرار گرفته است.
***
کرمان به عنوان پهناورترین استان کشور یکی از مهمترین زیستگاههای جانوری و مناطق بکر طبیعی است، اما وضعیت محیط زیست در این استان به واسطه خشکسالیهای پیدرپی، شکارهای غیرقانونی، جنگلزدایی و حضور معدنکاوان در مناطق بکر طبیعی تعریفی ندارد و حالش روزبهروز بدتر میشود.
وقت استراحت نیست
بیشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شدهاست و این استان کویری شبهای زمستانی بسیار سردی دارد و جالب است بدانیم کوههای جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند.
تابستانهای کرمان نسبتاً خنک و زمستانهایش بسیار سرد و بطور کلی آب و هوای آن به دلیل ارتفاع زیاد از سطح دریا به نسبت خنک و معتدل است. کرمان سومین مرکز استان مرتفع ایران بعد از شهرکرد و همدان است و همین امر باعث شده که در مقایسه با شهرهایی مثل یزد، زاهدان، بیرجند، قم، شیراز، اصفهان، تهران از هوایی خنک تر در تابستانها برخوردار باشد که شرایط مناسبی جهت زیست گونه های متفاوتی از حیوانات و پرندگان را مهیا کرده است.
باید کرمان را از نزدیک دید تا متوجه شد که طی سالهای اخیر وضعیت محیط زیست این استان به دلایل مختلفی مانند خشکسالیها، محدودیت منابع آب، بیابانزایی و جنگلزدایی، حرکت شنهای روان و ریزگردها، افزایش شکارهای غیرقانونی و باز شدن پای معدنکاوان به برخی از نقاط بکر طبیعی مانند کوهشاه، بحرآسمان و منطقه قرق منصورآباد رفسنجان چندان خوب نیست.
وقتی پای صحبت محیط بانان کرمانی می نشینی تازه متوجه می شوی که وقت استراحت ندارند و این موضوع بیانگر این است که شکارچیان غیرمجاز دندان خود را برای به دست آوردن حیوانات و کمیاب تیز کرده اند. سایت اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان اخباری را منتشر کرده از طریق آنها نیز میتوان به عمق فاجعه فعالیت شکارچیان غیرمجاز و همچنین وضعیت نامناسب زیستگاههای جانوری در کرمان پی برد، طی 15 روزی که از خرداد ماه جاری میگذرد هشت خبر بر روی خروجی سایت محیط زیست کرمان قرار گرفته است که هر کدام از آنها بیانگر فاجعهای بزرگ برای گونههای مختلف جانوری است.
پرندگان امنیت ندارند
گذری بر اخبار همین چند روز و چند هفته اخیر در مورد شکارهای غیر مجاز در کرمان می تواند مشتی باشد نشان از خروار. مامورین یگان حفاظت محیط زیست بردسیر در چهارم خرداد ماه جاری در پی گشت و کنترل در منطقه حفاظت شده بیدوئیه موفق به دستگیری چهار تبعه افغان شدند که اقدام به زندهگیری پرندگان وحشی میکردند، از این متخلفان دو قطعه بلدرچین، دو رشته تور و تعدادی ابزارآلات زندهگیری پرندگان کشف و ضبط شد. همچنین در پنجم خرداد ماه جاری ماموران محیط زیست کهنوج در منطقه رودبار جنوب یک قطعه لکلک سفید را که به علت ضعف جسمانی قادر به پرواز نبود، مشاهده کردند. این ماموران لکلک سفید را به محل اداره محیط زیست کهنوج منتقل کردند و این پرونده را پس از تیمار و معاینات و احراز سلامت جسمی در حاشیه یکی از آبگیرهای کهنوج رهاسازی کردند.
پرندگان دارای کریدورهای مهاجرتی مشخصی هستند که در سالهای اخیر با از بین رفتن زیستگاهها به دلایل گوناگونی مانند خشکسالی و استفاده ناصحیح از طبیعت دچار تغییر و آشفتگی شدهاند و این مسئله سبب اختلال در رفتارهای طبیعی پرنده به ویژه در تعیین مسیر مهاجرت آنها میشود که این لکلک سفید هم از این قاعده مستثنی نبوده است.
بازی ادامه دارد
داستان حمله انسان به دنیای وحش به همین جا ختم نمی شود. دو روز بعد از حادثه لک لک و در هفتم خرداد ماه جاری زندهگیری یک رأس بره میش وحشی در روستای نرگسان و یک رأس بزغاله جبیر در دشت گمرکان عنبرآباد توسط مامورین یگان حفاظت محیط زیست گزارش شد که متخلفان به دام افتادند البته در همین روز یک رأس کل وحشی که به باغی در شهر کوهبنان رفته بود توسط مامورین حفاظت محیط زیست کوهبنان زندهگیری شد و این حیوان پس از انجام معاینات و اطمینان از سلامتی در منطقه حفاظت شده کوهآسیاب رهاسازی شد. هفتم خرداد آبستن وقایع دیگری نیز بود، یعنی در رابر ماموران یگان حفاظت این شهر در پی گشت و کنترل حوزه استحفاظی در منطقه کوهستانی روسکین پس از چهار ساعت انتظار سه نفر متخلف را دستگیر کردند که اقدام به صید و زندهگیری پرندگان وحشی میکردند، این شکارچیان متخلف چهار قطعه کبک را صید کرده بودند.
کرمان چند روزی آرام بود. شاید هم شکارچیان محتاطانه و به دور از چشم ماموران کار خود را می کردند تا اینکه در 11 خرداد شش متخلف شکار و صید در حوزه جبالبارز جنوبی و مرکزی عنبرآباد دستگیر شدند و از آنها شش قبضه اسلحه شکاری از انواع دولول، پنج تیر و تک تیر به همراه دو قطعه لاشه کبک، یک قطعه کبک زنده، تله زندهگیری، یک عدد دوربین چشمی، 26 عدد فشنگ ساچمهای ریز، چهار عدد فشنگ چهارپاره و دو عدد چاقوی شکار کشف و ضبط شد و دو روز بعد یعنی در 13خرداد در مسیر شهرستان رودبار - کهنوج از یک خودروی پژوی 405 یک قبضه اسلحه غیرمجاز و لاشه سه قطعه قمری و دو قطعه کبوتر چاهی کشف و شد.
با تمام این تفاسیر و شرایط به وجود آمده خواسته کرمانی ها از مسئولانشان این است که دستگاههای ذیربط در برخورد با متخلفان حوزه محیط زیست با قاطعیت بیشتری برخورد کنند تا آنها دیگر برای صید غیرمجاز گونههای جانوری آن هم به صورت غیرقانونی انگیزهای نداشته باشند.
دردی جدیدی به نام معدنکاوان
کوهشاه و منطقه قرق منصورآباد رفسنجان این روزها اتفاق خوبی را تجربه نمی کند. جدای از دندان طمعی که شکارچیان غیرمجاز برای گونههای جانوری کرمان دارند، این استان، شاهد باز شدن پای معدنکاوان به مناطق بکر طبیعی دیار کریمان نیز است.
سال گذشته بحث حضور معدنکاوان در قله کوهشاه در استان کرمان به عنوان یکی از جاذبههای طبیعی و منحصربهفرد و چهارمین قله مرتفع ایران خبرساز شد، دوستداران طبیعت آنقدر در سرما و گرما و حتی زیر بارش برف تلاش کردند تا توانستند پای معدنکاوان را از کوهشاه ببرند. اما امسال بازی عوض شد و معدنکاوان حضور خود را در منطقه قرق منصورآباد رفسنجان اعلام کردند. بر همین اساس قرقبانان منطقه حیاتوحش منصورآباد رفسنجان در حالی خبر از ورود یک دستگاه بیل مکانیکی به این محدوده و تخریب پوشش گیاهی بر اثر عملیات معدنکاوی دادند که گونههای در حال انقراضی مانند رودک عسلخوار و وارانوس بیابانی در این منطقه زندگی میکنند.
در همین رابطه فرماندار رفسنجان می گوید: با پیگیریهایی که انجام دادیم از طرف استانداری کرمان فعلا فعالیت معدنکاوان در منطقه حیاتوحش منصورآباد رفسنجان متوقف شده است و در قالب جلسات و پیگیریها تصمیم نهایی گرفته میشود.
کوتاه سخن اینکه در حوزه محیط زیست 38 چالش عمده جهانی وجود دارد که از میان آنها استان کرمان شاهد خشکسالی، محدودیت منابع آب، بیابانزایی و جنگلزدایی، حرکت شنهای روان و ریزگردها می باشد. با این شرایط اگر خود ما نیز به عاملی برای تخریب محیط زیست یا از بین برنده گونه های مختلف حیوانات و پرندگان تبدیل شویم، آنوقت است که باید فاتحه موجودات و زیستگاه هایشان را از همین الان خواند و شمارش معکوس برای انتقراض آنها و سپس حذف انسان از روی کره خاکی را آغاز کرد.
