مسئولان اجرايي علم و فناوري كشور در حالي از افزايش هفته به هفته رفت و آمد مسئولان علمي قارههاي جهان در ايران و مسئولان علمي ايران در ساير كشورها خبر ميدهند كه آمادگي بسترهاي اين همكاريها كمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. جلوگيري از افتادن در دام آفتهاي اين همكاريها يكي از ضرورتها است.
پيشرفت در مذاكرات كشورمان با كشورهاي عضو گروه 1+5 ميتواند به جهتهاي گوناگوني پنجره باز كند. هر چند در سالهاي تحريم نيز موفقيتها و حركتهاي ما در زمينههاي مختلف به مسئله تحريمها گره نخورده بود اما در جريان امتيازگيري از طرفي كه با ما پشت ميز مذاكره نشسته، كسب امتيازات علمي بر پايه فناوري ثروت آفرين، مانا و زاياترين جهت است و ما براي اين مسئله در اسناد بالادستي و سياستگذاريهاي كلان برنامهريزي كردهايم. منتها آنچه در اين رابطه بايد مدنظر قرار بگيرد، زيرساختهاي اين روابط به منظور حداكثر بهرهوري از ارتباطات بينالمللي است. به عبارتي بسترسازي همكاريهاي بينالمللي در حوزه علم و فناوري بيشتر از شكلگيري اين همكاريها اهميت دارد.
از طرفي درگير شدن تمام قوا با اين مسئله و تعريف وظايف و مسئوليتها در اين رابطه براي نهادها و دستگاهها و منحصر ندانستن موضوع به مديريت علم و فناوري و نهادهاي دانشگاهي و علمي ميتواند روند فراهم كردن بسترهاي همكاري علمي بينالمللي را براي كشورمان فراهم كند.
در اين ميان، تجربه همكاريهاي علمي با چين در سالهاي اخير ميتواند نقايص كارمان را بيش از پيش نشانمان دهد.
افزايش ترافيك علمي خارجيها
در ايران
خبري كه ديروز به نقل از حسين سالار آملي، رئيس مركز همكاريهاي علمي بينالمللي وزارت علوم در رسانهها منتشر شد، ضرورت برنامهريزي كارا و سريع را در اين زمينه بيش از پيش نمايان ميكند.
وي از علاقهمندي كشورهاي قارهها به رفت و آمد با ايران و شركت دانشجويان و استادان در همايشهاي علمي بينالملليشان خبر داد و درباره شرايط شركت استادان و دانشجويان در همايشهاي بينالمللي با توجه به تحريمها ابتدا درباره گسترش روابط علمي ايران با ساير كشورها به «مهر» گفت: ترافيك مسئولان علمي قارههاي جهان در ايران و مسئولان علمي ايران در ساير كشورها هر هفته بيشتر ميشود.
وي با بيان اينكه همكاريهاي علمي بينالمللي ايران رو به توسعه است، ادامه داد: جايگاه ايران در مسائل علمي و فناوري به گونهاي است كه كشورها خواستار توسعه اين همكاريها هستند.
رئيس مركز همكاريهاي علمي بينالمللي افزود: تحريمها هم در اين روابط اثرگذار نيست و دانشگاهيان ما در مسائل علمي به قدري موفق هستند كه كشورها تمايل دارند استادان و دانشجويان در نشستها و همايشهاي علمي بينالملليشان شركت كنند.
سالار آملي اعلام كرد كه مشكلي در
رفت و آمد دانشجويان و استادان براي شركت در سمينارهاي علمي وجود ندارد اما اگر هم مسائل مالي مطرح باشد دانشگاهها بايد همكاري لازم را به عمل آورند.
اسناد بالادستي چه ميگويند؟
از طرفي تعامل فعال و الهامبخش با محيط جهاني و فرآيندهاي توسعه علم و فناوري در جهان اجتماع دو رويكرد برونمداري و درونمداري در نظام علم و فناوري و توجه به فرصتهاي پيش رو در جهان و كشورهاي اسلامي، در عرصه علم و فناوري با جهان اسلام و ساير كشورها، همچنين توانايي در توليد و توسعه علم و فناوري و نوآوري و به كارگيري دستاوردهاي آن و پيشتازي در مرزهاي دانش و فناوري با مرجعيت علمي در جهان از جمله سرفصلهاي مدنظر سند نقشه جامع علمي كشور است.
گسترش همكاري در حوزههاي علوم و فناوري با مراكز علمي معتبر بينالمللي دستيابي به سطح دانش و مهارت نيروي كار كشور متناسب با معيار جهاني و در جهت پاسخگويي به نيازهاي جامعه و بازار كار داخلي و بينالمللي و كسب رتبه نخست در رتبهبندي دانشگاههاي جهان اسلام و احراز جايگاه شاخص در بين دانشگاههاي دنيا، نيز از ديگر اهداف كلان به شمار ميروند. همچنين كسب دانش طراحي و ساخت نيروگاههاي هستهاي، دستيابي به دانش انرژي گداخت و دستيابي به فناوري اعزام انسان به فضا و كسب دانش طراحي و ساخت و پرتاب ماهواره به مدار زمين آهنگ ( GEO )، با مشاركت جهان اسلام و همكاريهاي بينالمللي و تعامل فعال و اثرگذار در حوزه علم و فناوري با كشورهاي ديگر به ويژه كشورهاي منطقه و جهان اسلام، تسهيل و تشويق حضور و مشاركت دانشمندان در همايشهاي داخلي و بينالمللي در حوزههاي اولويتدار نيز در اسناد بالا دستي توسعهاي كشور آمدهاند.
همكاريها انحصاري نشوند
از طرفي آفت ارتباطات بينالمللي كشورمان با ساير كشورها در حوزه علم و فناوري كه ريشه در عدم خودباوري ما دارد، ختم شدن همكاريهاي بينالمللي به سود يك طرفه براي طرف مقابل است.
بابك نگاهداري، دبير شوراي تخصصي نقشه جامع علمي كشور در اين باره به «جوان» ميگويد: ارتباطات بينالمللي در حوزه علم و فناوري چنانچه مبتني بر خواستهها و نيازهاي كشور باشند ميتوانند نقش مؤثر و كليدي در پيشرفت كشور ايفا كنند. وي در عين حال ميگويد: در زمينه پيشرفت كشور همه داستان هم ارتباطات بينالمللي نيست. توجه و تمركز بر ارتقاي توانمنديهاي داخلي و استفاده از ظرفيتهاي داخلي، متغير و مؤلفه استراتژيكتري است.
نگاهداري ميافزايد: بازوي ظرفيتهاي داخلي در كنار توسعه ارتباطات بينالمللي در علم و فناوري بايد با هم مورد توجه قرار بگيرند و تكيه بيش از حد بر يكي و بيتوجهي به ديگري، ما را به سر منزل مقصود و اهداف نقشه جامع علمي كشور نميرساند. وي ادامه ميدهد: طراحي و ساماندهي هر چه بيشتر و بهتر ساختار علم و فناوري و شبكهسازي ظرفيت علم و فناوري داخلي در كنار ارتباطات هوشمند مبتني بر نيازهاي كشور بايد اولويت ما باشد.
دبير شوراي تخصصي نقشه جامع علمي كشور ميگويد: مصوبات ما در اين رابطه مشكلي ندارند منتها بايد در مرحله اجرا طراحي دقيقي داشته باشيم تا منافع اين ارتباطات يك سويه و به نفع كشورهاي مقابل نباشد. مديريتهاي اجرايي علم و فناوري به ويژه در دانشگاهها و مراكز علمي و فناوري در خط مقدم اين امر هستند. ظرافت در طراحي عملياتي در حوزه اجرا، ما را از آفتهاي ارتباطات بينالمللي در اين حوزه حفظ ميكند.
خلاصه اينكه اين رفت و آمدهاي علمي بايد براي كشورمان عايدي داشته باشند و در بستن قراردادها و در جريان تعاملات، ورود فناوريها، راهاندازي خط توليدها و ايجاد اشتغال براي جوانان نيز بايد لحاظ شوند.
