
چهارمين دور از مذاكرات ميان ايران و 1+5 در حالي جمعه شب پايان يافت كه پس از سه روز گفت و گو، طرفين روند پيشرفت مذاكرات را «كند و دشوار» توصيف كردند. از مهرماه سال گذشته و با روي كار آمدن دولت يازدهم، تيم جديد مذاكره كننده با روشهاي تازهاي وارد مسير مذاكرات با گروه 1+5 شد كه در دور سوم مذاكرات در ژنو، ايران و 1+5 به توافقنامهاي تحت عنوان برنامه اقدام مشترك دست يافتند.
بعد از آن براي رسيدن طرفين به مفاد توافقنامه راه حل جامع، مذاكرات از اسفندماه سال گذشته در وين از سرگرفته شد كه تاكنون سه دور از اين گفتوگوها برگزار شده و طرفين دور چهارم اين مذاكرات را در حالي به پايان رساندند كه بنابر اخبار به دست آمده نتيجه چشمگيري در بر نداشت.
اكنون با كمي بررسي درباره اين موضوع و مشاهده اخبار مرتبط ميتوان به اين واقعيت دست يافت كه دليل به نتيجه نرسيدن مذاكرات دور چهارم، كدام يك از طرفين بوده و آيا از روزنه واقع بيني ميتوان به اين روند و آينده اين مذاكرات خوشبين بود؟
مسير مذاكرات فقط روي ريل مسائل هستهايآنچه از ابتداي مذاكرات، برنامهريزي ميان هفت قدرت برتر جهاني يعني ايران، امريكا، انگليس، فرانسه، روسيه، چين و آلمان بوده است، رسيدن به يك توافق جامع بر سر مسائل هستهاي بود؛ آنچنانكه بارها و بارها مقامات ايراني تأكيد كردند كه هيچ مسئله ديگري را غير از مسائل هستهاي در مذاكرات مورد بحث قرار نخواهند داد. «فناوري صلح آميز هستهاي ايران» كه طي سالهاي اخير دستمايه غرب براي ايران هراسي و اسلام هراسي شده است تنها موردي بود كه طبق برنامهريزيها قرار بر رفع ابهام از آن در مسير مذاكرات بود تا ثابت شود ادعاي نظام سلطه و دارندگان بمبهاي هستهاي مبني بر تلاش جمهوري اسلامي براي رسيدن به سلاح هسته اي، دروغي بيش نيست.
اگرچه برخي طرفهاي غربي تأكيد بر رسيدگي به ساير امور ايران از جمله مسائل داخلي و بينالمللي و تسليحات موشكي جمهوري اسلامي را داشتند اما سرانجام با پذيرش اين واقعيت كه مذاكرات فقط روي ريل مسائل هستهاي پيش خواهد رفت، سه دور از مذاكرات آغاز شد و نتايجي هم در بر داشت.
گنجاندن برنامه موشكي ايران در مذاكرات وينبا اين حال اما در دور چهارم مذاكرات كه به گفته سيدعباس عراقچي، معاون وزير خارجه، پيشرفت مشخصي از نظر تدوين متن توافق جامع در اين دور از مذاكرات حاصل نشد، يكي از موارد دلخواه و همراه با تأكيد برخي از طرفهاي مذاكره از جمله امريكا، مذاكره روي برنامه موشكي ايران در كنار مسائل هستهاي بوده است.
آنطور كه خبرگزاري كويت گزارش داد، جي كارني، سخنگوي كاخ سفيد گفته همه مسائلي كه موجب نگراني ما است در مذاكرات هستهاي ايران و گروه 1+5 روي ميز است. اين مقام امريكايي در ادامه تصريح كرده كه مسئله موشكهاي بالستيك ايران بخشي از مذاكرات و مباحثي است كه نياز است بخشي از توافق جامع درباره مسئله هستهاي ايران باشد.
بنا بر گزارش پايگاه اطلاعرساني وزارت خارجه امريكا نيز يكي از مقامات ارشد دولت امريكا در ارتباط با دور چهارم مذاكرات راهحل جامع ايران و 1+5 در «وين» گفت: «اين كه بخواهيم در هر لحظه، روند پيشرفت مذاكرات را مورد ارزيابي قرار دهيم، كار درستي نيست و در مورد روند مذاكرات به گفتن همين مطلب بسنده ميكنم كه در اين مرحله، همه گزينههاي مربوط به مذاكره مورد بحث و بررسي قرار ميگيرد. » اين مقام ارشد دولت امريكا در پاسخ به سؤالي در خصوص اختلافات ميان كشورهاي 1+5 درخصوص گنجاندن برنامه موشكي ايران در مذاكرات وين، مدعي شد كه «ما و اروپاييان كماكان در سر ميز مذاكره، با هم متحد هستيم و مسائل مربوط به ايران نيز ميبايست به صورت كلي و در يك موافقتنامه مورد بحث قرار گيرد و نميتوان مسائل را به صورت مجزا مورد بررسي قرار داد. ما مجدد تكرار ميكنيم كه به دنبال توافق صد درصدي با ايران هستيم، يعني يا توافق در خصوص همه چيز يا هيچ چيز. »
مقاومت در برابر زيادهخواهيبه نظر ميرسد اين نگاه امريكاييها و اعمال خلاف وعدههاي قبلي آنان از جمله دلايلي است كه باعث شده پيشرفت چنداني در دور چهارم مذاكرات رخ ندهد؛ تا آنجا كه عباس عراقچي مذاكرهكننده ارشد ايران بعد از پايان مذاكرات سه روزه در وين بگويد: «در همه زمينهها اختلاف داشتيم؛ مسائل دفاعي و نظامي ايران هيچ جايگاهي در مذاكرات ندارد. »
تأكيد مقامات امريكايي بر گنجاندن برنامه موشكي ايران در مذاكرات در حالي است كه آنان هر از چند گاهي ايران را تهديد به حمله نظامي ميكنند و در حالي از ايران توقع دارند كه برنامههاي موشكي خود را در قالب دفاع مشروع، كنار بگذارد كه در طول همين مذاكرات چند ماهه دولت يازدهم بارها و بارها، وجود گزينه نظامي روي ميز را تكرار كردند و ايران طي اين مدت هم از جانب امريكا و هم از جانب اسرائيل تهديد به حمله نظامي شده است. البته بديهي است وقتي وندي شرمن، مذاكرهكننده ارشد امريكاييها قبل از وين به فلسطين اشغالي سفر ميكند و حين مذاكرات، وزير دفاع امريكا در سفري به سرزمينهاي اشغالي از اهميت نگرانيهاي اسرائيل براي ايالات متحده سخن ميراند، نبايد انتظار داشت كه واشنگتن بدون زيادهخواهي وارد مذاكرات شده باشد.
در همين ارتباط رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس تأكيد كرده است: «امريكا كه در چند سال اخير با نصب سامانه موشكي خود در برخي از كشورهاي همسايه جمهوري اسلامي ايران عملاً تهديدكننده امنيت ملي كشورمان شده است نبايد اين انتظار را داشته باشد كه ما در جهت دفاع از تماميت ارضي و قدرت بازدارندگي خود توان موشكي خودمان را محدود كنيم. »
در برابر زيادهخواهي امريكا اما ايران نيز آنچنانكه رئيسجمهور كشورمان هفته گذشته در مراسم رونمايي از دستاوردهاي جديد هستهاي تأكيد كرده بود: «در زمينه فناوري هستهاي عقبنشيني نخواهيم كرد» حاضر نيست به اين زياده خواهيها توجهي كند و يك قدم از حقوق خود عقب بنشيند.
مقاومت و ايستادگي ايران در برابر زيادهخواهي امريكا، موضوعي است كه رهبر معظم انقلاب نيز هفته گذشته با حضور در ستاد فرماندهي نيروي هوافضاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با اشاره به اظهارات غيرعاقلانه و غيرهوشمندانه طرف غربي در مذاكره با ايران، بهخصوص تأكيد بر محدود شدن توان موشكي كشور، بر آن تصريح داشتند و خاطرنشان كردند: «آنها در حالي توقع محدود شدن برنامه موشكي ايران را دارند كه دائماً در حال تهديد نظامي ايران هستند، بنابراين چنين توقعي، احمقانه و ابلهانه است.»
رهبر انقلاب در بازديد از نمايشگاه دستاوردهاي هوافضاي سپاه افزودند: «من همواره طرفدار ابتكار در سياست خارجي و مذاكره بوده و هستم و توصيه هميشگي من به مسئولان اين بوده كه در سياست خارجي و مبادلات بينالمللي هرچه تلاش و ابتكار وجود دارد به كار بندند، اما نبايد نيازمنديهاي كشور و برخي مسائل همچون تحريمها به مذاكره گره زده شود. مسئولان بايد موضوع تحريم را به طريق ديگري حل كنند.»
رهبر انقلاب اسلامي همچنين نمايشگاه دستاوردهاي نيروي هوافضاي سپاه را نمونهاي عملي از استعداد و توانايي ملت ايران و جمع كردن عزم صاحبان عزم و توانايي پيشرفت در كشور دانستند و خاطرنشان كردند: «بايد بدانيم كه ميتوانيم».
اين جملات و تذكرات رهبري اكنون در مذاكرات بيشتر بازتاب و مصداق پيدا كرده و هر روز كه از مذاكرات ميگذرد، مسئولاني كه با واقعبيني به اين مسير مينگرند، متوجه ميشوند كه بايد به داخل اتكا كرد و هر نقطه كه دشمن قصد عقب راندن ما را داشت، به عزم ملي و نيروهاي داخلي بيشتر توجه شود و به اين مذاكرات، خوشبين نباشيم.