جوان آنلاین: اظهارات جدید گروسی این گزاره را تأیید میکند که امریکا دوباره با توسل به ابزار آژانس بینالملل اتمی تلاش دارد که فشارهای ثانویه را به ایران با بهانههای تکراری هستهای اعمال کند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی در طول تعاملات خود با ایران، نه تنها هرگز به وظایف و تعهدات خویش در قبال جمهوری اسلامی ایران عمل نکرده، بلکه در مقابل حسن نیت و رویه مثبت تهران، هر بار با طرح بهانههایی همچون راستیآزمایی، بر درخواستهای غیرمنطقی خود افزوده و اتهامات علیه ایران را نیز تشدید کرده است. ایران نه تنها به عنوان عضوی از انپیتی که سازوکاری نظارتی و حمایتی در حوزه هستهای محسوب میشود متعهد بوده، بلکه در توافقاتی، چون برجام نیز هم پروتکل الحاقی را پذیرفته و هم فراتر از آن را برای اثبات نظارتپذیری و شفافیت خود قبول کرده است. نکته قابل تأمل آنکه در پاسخ به حسن نیت ایران، نه تنها فشارهای آژانس و شورای حکام کاهش نیافت، بلکه رابطهای معکوس برقرار شد و هرچه راستی آزمایی و همکاریهای ایران گسترش یافت، محدودیتهای بیشتری بر آن تحمیل شد. در ادامه همین رویکرد، روز گذشته دوباره گروسی ایران را تهدید کرد و هشدار داد که همکاری نکردن ایران، برای این کشور تبعاتی خواهد داشت. وی با تکرار ادعاهای گذشته در مورد فعالیتهای صلح آمیز ایران، خواسته امریکا را مطرح کرد و گفت: «آژانس، نه اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت مواد یا تأسیسات هستهای اعلامشده این کشور دریافت کرده و نه برای انجام فعالیتهای راستیآزمایی میدانی به هیچیک از این تأسیسات دسترسی داشته است. بنابراین آژانس نتوانسته مسئولیتهای پادمانی خود را طبق موافقتنامه پادمان انپیتی در تأسیسات هستهای اعلامشده ایران انجام دهد.» گروسی در بخشی دیگر از سخنانش برای اینکه مسیر همکاری با ایران را از تنشهای آینده دور کند، ادعا کرد که رویکردش نسبت به قطعنامههای شورای حکام کاملاً بیطرفانه است و کار آژانس با ایران، صرفنظر از تصویب قطعنامه پیشنهادی ایالات متحده و سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان علیه ایران، ادامه خواهد یافت. بهنظر میآید وجود ادبیات جدی «الزام خروج از انپیتی» در فضای سیاسی ایران پس از اقدامات ضد ایرانی آژانس، به ویژه در جنگ و احتمال قطع دسترسی آنها از مراکز هستهای ایران، زمینهساز رفتار محتاطانهتری از سوی این نهاد امریکایی شده است.
رفتار آژانس اتمی در طول جنگ کاملاً منطبق بر اراده امریکاییها بود. این نهاد تابع امریکا، هیچگاه حملات غیرقانونی علیه تأسیسات هستهای ایران از سوی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی را محکوم نکرد و همسو با فشارهای هستهای امریکا دوباره ادعاهای تکراری در مورد لزوم بازرسی از تأسیسات هستهای آسیب دیده از جنگ را مطرح کرد. گروسی حتی یگ گام بالاتر، تلاش کرد که حمله اتمی به ایران را عادیسازی کند و در سخنانی گفت: «با بمباران اتمی میتوان کل تأسیسات هستهای ایران را از بین برد.»
این در حالی بود که ایران با اقداماتی بازدارنده در برابر پیشرویهای سیاسی و نظامی توأمان آژانس اتمی و امریکا، مانعی بر سر درخواستهای غیرمعقولانه آنها ایجاد کرد و آنها را به تکاپو انداخت. ایران پس از حملات امریکا و اسرائیل، دسترسی بازرسان به بخشهایی از تأسیسات هستهای ایران محدود کرد. مقامات ایرانی رسماً اعلام کردند که بازرسی عادی در شرایط جنگی از نظر حقوقی، فنی و عملیاتی امکانپذیر نیست و به هیچ وجه امکان بازرسی از مراکز آسیب دیده وجود ندارد. این موضع در عمل موجب شد آژانس نتواند بر بخش مهمی از برنامه هستهای ایران نظارت داشته باشد و امریکا و کشورهای اروپایی برای افزایش فشار سیاسی بر تهران در شورای حکام آژانس اقدام کنند. در خردادماه، شورای حکام آژانس قطعنامهای تصویب کرد که از ایران میخواست درباره ذخایر اورانیوم و فعالیتهای هستهای خود شفافسازی کند و امکان دسترسی به سایتهای کلیدی را فراهم کند. هدف اصلی امریکا و تروئیکای اروپایی از ارائه این قطعنامه، ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل است. این اقدام برای نخستین بار در ۲۰ سال اخیر طراحی شده و در صورت موفقیت، میتواند مسیر را برای بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران هموار کند.
رفتار خصمانه و تهاجمی شورای حکام نشان میدهد که ایران در منازعه هستهای یک گام جلوتر بوده و امریکا را از دستیابی به اهدافش در مورد فناوری هستهای بازداشته است. علاوه بر آن، ایران دارای ظرفیتهای متعددی برای مقابله با نزاع هستهای است. در واکنش به اظهارات گروسی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه حتماً پاسخ هرگونه اقدام خصمانه را به شکل غیرقابل پیشبینی خواهیم داد، هشدار داد: «توصیه میکنیم آژانس از هر رفتاری که روی منافع ملت بزرگ ایران تأثیر منفی دارد پرهیز کرده و بداند آزموده را مجدد تجربه نکند. آژانس باید پیش از هرگونه اقدامی که منجر به پشیمانی آنها شود، رفتار خود را اصلاح کند چرا که ما ظرفیتهای زیادی برای رویارویی با شورای حکام و شورای امنیت داریم که به موقع از آنها استفاده خواهیم کرد؛ ظرفیتهایی که باعث اقداماتی میشود که برای آنها قابل جبران نخواهد بود.»
چه در سر امریکا میگذرد
اظهارات گروسی سه سناریوی مختلف، ولی هم جهت را از جانب امریکا بیان میکند. یک آنکه امریکا تلاش دارد دوباره با استفاده از ابزار زورو فشار و توسل به پنچره دیپلماسی و مذاکره، امکان ورود بازرسان به ایران و در نتیجه فرایند جاسوسی و کسب اطلاعات هدفمند از مراکز هستهای را تکمیل نماید. پس از توافق ایران و امریکا، گروسی بر خلاف واقع، ادعا کرد که توافق انجام شده امکان بازگشت بازرسان آژانس را فراهم میکند. اسناد و قرینههای مختلفی در مورد جاسوسی بازرسان وجود دارد که به طور عینی، پرونده جاسوسی دو بازرس از تاسیسات محرمانه فردو آن را تایید میکند. دوم آنکه، امریکا تلاش میکند که دامنه فشارهای بینالمللی علیه ایران را افزایش داده و از این راه با فشارهای مضاعف، ایران را مجاب به پذیرش خواستههای حداکثری در حوزه هستهای و اورانیومهای غنی شده کند.
در مقاطع مختلف و بهویژه پس از جنگ، واشینگتن خواستار خروج ذخیره اورانیوم غنیشده ایران از کشور شده و ترامپ نیز صراحتاً از بازگرداندن یا حتی نابود کردن آن صحبت کرده است. او حتی ایران را تهدید کرد که اگر ایران اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد، امریکا احتمالاً آن را نابود خواهد کرد.
سوم آنکه این احتمال وجود دارد که امریکا با اجرای دوباره بازی بازرسی حداکثری و افزایش تنش با ایران در حوزه هستهای، بهانهای برای حمله به تأسیسات هستهای ایران به وجود آورد. امریکا برای برون رفت پیروزمندانه و البته مقطعی از جنگ و برای کاهش فشارهای داخلی نیاز مبرم به دستاوردسازی در مورد ایران دارد. حمله به مراکز هستهای که بارها ترامپ مستقیماً به آن اشاره کرد، شاید بهترین گزینه از نظر کاخ سفید باشد. ترامپ روز جمعه ۱۳ شهریور گفت: ایالات متحده ممکن است بهزودی به مجموعه زیرزمینی کوه «کلنگ گزلا» در نزدیکی نطنز حمله کند.
گروسی به دنبال دستاورد برای ریاست سازمان ملل
گروسی که چشم داشتی به پاداش امریکا برای هماهنگی با سیاستهای آن کشور دارد، با فشارهای اخیر و لحن تند خود علیه ایران، عملاً دارد بهای نامزدیاش را برای دبیرکلی سازمان ملل پیش پرداخت میکند. او دیروز با خوشبینی از شانس خود برای این سمت سخن گفت و از احتمال برگزاری نظرسنجی مقدماتی دیگر در هفتههای آینده خبر داد.
