روزهاي 20 و 21 ارديبهشت ماه كه مصادف با 10 و 11 ماه مي است در تقويم اكثر كشورها به عنوان «روز جهاني پرندگان مهاجر» نامگذاري شده است. گر چه گراميداشت اين روز از قدمت چنداني برخوردار نيست اما با اين حال روز جهاني پرندگان مهاجر با استقبال وسيع اكثريت قريب به اتفاق كشورها و ملل مختلف در جاي جاي زمين روبهرو شده است.
گراميداشت اين روز با هدف افزايش توجه جهاني به اهميت پرندگان مهاجر صورت گرفته است و از سال 2006 ميلادي كشورهاي عضو با امضاي توافقنامهاي در اين خصوص خود را ملزم به ساماندهي زيستگاههاي پرندگان و اوضاع زيست و تغذيه آنها نمودهاند. در اين ميان هر سال با نام و عنواني خاص اين روز را برگزار كردهاند كه عنوان و شعار سال 2014 ميلادي «مقصد نهايي پروازها: پرندگان مهاجر و گردشگري» نام گرفته كه مانند گذشته قرار است در اين روز مردم دنيا براي محافظت از اين موجودات ارزشمند براي زمين و انسان و ساير جانداران به همكاري فراخوانده شوند تا به تدريج عرصه دوستداران و حاميان پرندگان مهاجر گستردهتر گردد به اين اميد كه روزي فرا برسد كه تمام مردم جهان بر اهميت و نقش پرندگان، حيوانات و محيطزيست طبيعي بر زندگي خود واقف شوند و از مقولاتي مانند شكار و زندهگيري پرندگان و حيوانات تنها اسمي و خاطرهاي باقي بماند و هر انسان به حكم وظيفه و وجدان حامي و پاسدار حقوق حيوانات و محيط زيستي باشند كه بارها در قرآن و فرامين ديني و مذهبي ما مسلمانان و ساير اديان بر آنها تأكيد شده است.
اما توصيههايي كه تقريباً هر ساله محور فعاليت و برگزاري مراسم روز جهاني پرندگان مهاجر قرار ميگيرد، مشتمل بر موارد زير است:
ممانعت از شكار پرندگان،حفاظت از مناطق و ممانعت از تخريب زيستگاه آنان، مدنظر قرار دادن راهكارهاي اجرايي توسعه پايدار جهت كاهش اثرات سوء بر زيستگاههاي پرندگان، لزوم اجراي طرحهاي ارزيابي زيست محيطي در مناطق مهم تجمع پرندگان يا مسيرهاي اصلي پروازشان، ساخت برجهاي كوتاهتر، كاهش فركانس چراغهاي چشمك زن اطراف برجها، حذف چراغهاي غيرضروري، عدم استفاده از شيشههاي رفلكس، ساخت سازههاي جديد خارج از مسير مهاجرت و محل تجمع پرندگان خصوصاً گونههاي در معرض خطر و پرندگان شكاري.
با تمام اين تفاسير و با اينكه كشور ما نيز به جمع حاميان اين روز پيوسته، ولي هنوز نتواسته است اهداف اصلي اين روز را براي مردم تعريف و تبيين كند. اما صرفاً نميتوان اين نقص را ناشي از كمكاري يا ضعف متولياني چون سازمان حفاظت محيطزيست دانست. همانطور كه نميتوان اين سازمان را بري از هرگونه خطا و قصور نيز فرض كرد، چرا كه مشكلات و معضلات بسيار مهمتري در رأس برنامههاي اين سازمان است. ضمن آنكه ضعف قانون، كمبود نيرو و بودجه و نداشتن اختيار عمل نيز به كلي دست و پاي اين سازمان را بسته است بنابراين بايد براي نجات محيطزيست و به تبع آن رسيدگي و ساماندهي زيست و زيستگاههاي پرندگان مهاجر، مجلس شوراي اسلامي و دستگاه قضا به كمك دولت بيايند و همانطور كه بارها متذكر شدهايم، شايسته و بايسته است كه مجلس با تدوين و تكميل قوانين زيست محيطي قدم اول را براي نجات محيطزيست كشور بردارد.
حجت موجه اين مدعا اتفاقات ناگوار سال پيش است كه منجر به نابودي شمار بسيار زيادي از پرندگان مهاجر شد. از طرفي آمارها حكايت از آن دارد كه در دي ماه سال گذشته و در جريان سرشماري پرندگان مهاجر آبزي در استان گيلان (به عنوان مهمترين زيستگاه پرندگان مهاجر كشور) شمار پرندگان 4/4 درصد افزايش داشته همچنين در سال 92 زيستگاههاي سواحل خليج فارس شاهد افزايش 48 درصدي پرندگان مهاجر بوده است كه اين امر به خودي خود پتانسيل اين را دارد كه در جلب و جذب صنعت توريسم (در قالب فعاليتهايي چون مقوله «پرنده نگري» در مناطق مناسب و عكاسي از پرندگان) كارساز باشد. مقولهاي كه به كلي از نگاه و نظر مسئولان ما مغفول مانده است و در اين ميان سازماني چون سازمان محيطزيست هم به دليل محدوديتهاي هميشگي نميتواند يك تنه اين اهداف را محقق كند. شاهد مثال اين بيتوجهي دو فاجعه بزرگ يخزدگي پرندگان مهاجر و پرندگان تزئيني در تالاب ميقان استان مركزي و باغ پرندگان شيراز بود كه علت وقوع آن قصور و بيتوجهي مسئولان امر تشخيص داده شد.
