اما امروزه مهمترين وظيفه روحانيت انتقال ارزشهاي اسلام و دفاعمقدس به نسل جوان است؛ چراكه جنگيدن در جبهه نرم فرهنگي به مراتب سختتر از هشت سال دفاعمقدس است زيرا در اين جبهه دشمن به صورت پنهاني بيشترين آسيب را به فرهنگ و جوانان وارد ميكند بنابراين وظيفه روحانيان در اين جبهه سختتر از جبهههاي دفاعمقدس است و بايد با پيروي از ولايت نقش هدايتگري خود را پررنگتر از سالهاي دفاعمقدس در جامعه انجام دهند. به بهانه برگزاري همايش پيشكسوتان جهاد و شهادت روحانيون رزمنده و ايثارگر در 18 ارديبهشت ماه به سراغ مسئول سازمان بسيج طلاب و روحانيون سپاه محمد رسولالله(ص) تهران بزرگ رفتيم تا نقش روحانيت در دفاع مقدس را مورد بررسي قرار دهيم.
آقاي شاهاني ضمن معرفي خودتان از چگونگي حضور در دوران دفاعمقدس بگوييد.
من اميرحسين شاهاني هستم، متولد 1346 و هم اكنون مسئوليت سازمان بسيج طلاب و روحانيون سپاه محمد رسولالله(ص) تهران بزرگ را به عهده دارم. در زمان جنگ توفيق حضور در دفاعمقدس را داشتم. سال 1361بود كه به عنوان بسيجي به جبهه رفتم. در آن زمان طلبه بودم و در جبهه كار تبليغي انجام ميدادم. من و همرزمانم از پادگان امام حسين(ع) تهران به لشكر 27محمد رسولالله(ص) اعزام شديم. سپس در گردان عمار واحد ادوات مشغول به خدمت شدم و مسئول قبضه خمپاره 60 بودم. اولين عملياتي كه در آن شركت داشتم عمليات والفجر 4 درپنجوين عراق بود.
در مدت حضورتان در جبهه به عنوان نيروي رزمي شركت داشتيد يا كار تبليغي انجام ميداديد؟
از سال 1361 كه به جبهه رفتم تقريباً هر سال چهار تا پنج ماهي را در جبهه حضور داشتم. در عملياتهاي والفجر 4، كربلاي يك، كربلاي 8، شاخ شميران و عمليات مرصاد به عنوان نيروي رزمي حضور داشتم. در مقاطعي هم كه عملياتي نبود به عنوان روحاني در جبههها حاضر ميشدم. عمليات كربلاي يك را به خوبي به ياد دارم در آن عمليات مجروح شدم هم در كسوت رزمنده و هم در كسوت يك روحاني انجام وظيفه ميكردم. در كربلاي يك هم مسئول تبليغات گردان بودم.
حضور روحانيت در جبهه، باعث ارتقاي توان رزمي رزمندگان ميشد و با حضور روحانيون مقابله با جنگ رواني دشمن سهلتر به نظر ميرسيد؛ در اين مورد برايمان توضيح دهيد.
حضور گسترده روحانيون و طلاب در جبهههاي نبرد كه دوشادوش ساير رزمندگان با دشمنان اسلام ميجنگيدند بسيار قابل تأمل و تدبر است. از طرفي جنگ رواني دشمنان اسلام را كه روحانيون را هدف قرار داده بودند، خنثي ميكرد. دشمنان اين موضوع را هدف شوم خود قرار داده بودند كه اگر جنگ و دفاعمقدس است، چرا روحانيون به جبهه نميآيند و خود وارد ميدان كارزار نميشوند و نميجنگند ولي وقتي مردم و رزمندگان ميديدند كه روحانيون در كنار آنها و در سنگرهاي حق عليه باطل حضور دارند، بر كينه و عداوت دشمنان بيش از پيش پي ميبردند. اما تأثير ديگر حضور رزمندگان را ميتوان در بالا رفتن روحيه و انگيزه ساير اقشار و رزمندگان و در نتيجه ارتقاي توان رزمي نيروهاي مسلح و نيروهاي مردمي دانست. گاهي روحانيون براي بالا بردن روحيه مردمي كه مورد تعرضات دشمن زبون قرار گرفته و شهر و منطقهشان مورد حمله موشكي قرار گرفته و ترس و وحشت در بينشان حاكم شده بود در بين مردم حاضر ميشدند و اقدام به برگزاري نماز جماعت و نمازهاي جمعه ميكردند كه تأثير شگرفي در بالا بردن استقامت و روحيه ايثار در بين مردم داشت.
با توجه به حضور روحانيت و نقش آنها در دوران دفاعمقدس، چرا رشادت روحانيت و حضور مؤثرشان مغفول مانده است؟
روحانيون در طول سالهاي آتش و خون، به راستي جلوههاي ايمان و صبوري بودند. دفاعمقدس همچون هميشه، يادآور جهاد و شهامت و رشادت فرزندان اين كشور اسلامي است. علماي روحاني ما با ايفاي نقش جاودانه و درخشانشان در طول هشت سال دفاعمقدس نشان دادند كه عرفان نه در كنج عزلت و عافيت كه در ميدان جهاد و جنگ و زير خمپاره و گلوله، در ميان آتش و خون معنا مييابد و به منصه ظهور ميرسد. لذا در آن ايام حضور گسترده روحانيون و علماي عظام در جبهههاي جنگ باعث افزايش روحيه و انگيزه در بين مردم و رزمندگان شده بود. اما متأسفانه كار ويژهاي در بحث و بررسي نقش روحانيت در دفاعمقدس صورت نگرفته است. كار روحانيت هدايت است و روحانيت در تلاش است تا هدايت مردم و جامعه را به شكلهاي گوناگون انجام دهد. در دوران دفاعمقدس روحانيون در قالبهاي مختلفي حاضر شده و حماسهسرايي ميكردند. گواه اين ادعا هم 500 شهيد طلبه روحاني تهران و 5هزار شهيد روحاني كشور است. توجه به زندگي شهداي روحاني و ايثارشان ما را به اين امر رهنمون ميسازد كه روحانيون در دوران دفاعمقدس از هيچ تلاشي فروگذار نكردند و در كسوت فرمانده نظامي، رزمنده بسيجي، تك تيرانداز، تير بارچي، آر پي جيزن، مبلغ و... حاضر ميشدند، اما اين ميان نقش هدايتگرانهشان در عملياتها در خور توجه و ستايش است. اما به هر حال كوتاهي در معرفي و شناساندن شهداي روحاني و طلبه وجود داشته كه اميدواريم بتوانيم جبران كرده و در عرصه فرهنگي وارد شده و با ساخت فيلم، مستند، نوشتن كتاب و مقاله تا آنجا كه در توان داريم به معرفي حماسهها و رشادتهاي اين عزيزان بپردازيم.
اگر ميشود نمونهاي از روحانيون حاضر در صحنه جهاد و مقاومت را معرفي كنيد.
از ميان مجاهدان خستگيناپذير روحانيت ميتوان به شهيد محمود غفاري ديدهبان مشترك ارتش و سپاه در منطقه بازيدراز اشاره نمود، كه توجه به فعاليتهاي ايشان نشانه كوچكي از عزم و اراده روحانيت در جنگ است. شهيد غفاري يك عارف و سالك به الله بوده، روحاني كه سوابق مبارزاتي زيادي عليه رژيم منحوس پهلوي داشت و پس از فرار از زندان شاه فاميلي خود را تغيير داد تا ساواك نتواند ايشان را دستگير نمايد. شهيد غفاري از ابتداي انقلاب در قضاياي كردستان حاضر بود و پس از آن هم يعني بعد از آغاز جنگ در همين خطه خدمت كرد. دخترش پنج روزه بود كه براي ديدارش به مرخصي رفت و پس از يك سال از آغاز جنگ به شهادت رسيد. درباره اين شهيد مصاحبههاي فراواني انجام شده است.
همانطور كه قبلاً اشاره كرديد روحانيت نقشهاي فراواني را در دوران دفاعمقدس ايفا نمودند، تقسيمبندي اين نقشها چه مواردي را پيشرويمان قرار ميدهد؟
روحانيت ايفاگر نقشهاي مختلفي در دوران دفاعمقدس بوده است. يكي از اين نقشها نقش اخلاقي- تربيتي است. اين نقش با تربيت نوجوانان و جوانان از مساجد و محافل ديني آغاز و تا سنگرهاي رزمندگان اسلام كشيده شد. نقش تبليغي يكي ديگر از نقشهايي مهمي است كه روحانيت در دوران دفاعمقدس به آن توجه كرده و همواره مد نظر قرار ميداد. روحانيت در دوران جنگ وظيفه خطير تبليغ را در بين رزمندگان بر عهده گرفتند. عدهاي از روحانيون نيز در پادگانها، اردوگاهها و يگانهاي در خط به آموزش رزمندگان اسلام نسبت به احكام، اعتقادات و... اهتمام ميورزيدند و شبهات ديني ايشان را پاسخ ميدادند به گونهاي كه رزمندگان عزيز پس از مدتي حضور در جبهه، تسلط كافي نسبت به اينگونه مباحث پيدا مينمودند و بعد از بازگشت از جبهه به راحتي ميتوانستند به ساير اعضاي خانواده و دوستان نيز احكام ديني و... را آموزش دهند. نقش فرماندهي هم يكي از وظايفي بود كه تعدادي از روحانيون برعهده گرفته بودند.
نقش پشتيباني روحانيت هم بسيار قابل توجه است. مردم با اعتمادي كه به روحانيت داشتند، در تأمين بخشي از درآمد و اجناس رزمندگان فعاليت مينمودند. نقش رزمنده، لطيفترين بخش حضور روحانيت در دفاعمقدس بود.
از حضور امام خامنهاي در دوران دفاعمقدس خاطرهاي داريد؟!
آن زمان حضور مقام معظم رهبري براي رزمندگان الگو بود. حضور ايشان در دوران دفاعمقدس شامل دو بخش ميشود، بخش اول مربوط به حضور نظامي ايشان است كه به عنوان يك نيروي رزمي در گروه شهيد چمران حضور داشتند و حماسهآفريني نمودند. ايشان در كنار بچههاي رزمنده حاضر ميشدند و خطبه نماز جمعه ميخواندند، زماني كه ايشان با لباس رزم محضر امام خميني(ره) رسيده بودند تا گزارش كار بدهند، امام فرموده بودند كه من لذت ميبرم وقتي شما لباس رزم ميپوشيد و پوتين به پا در جبهه حاضر ميشويد.
بخش دوم حضور ايشان مربوط به زماني ميشود كه ترور شدند و به عنوان رئيسجمهور در جبهه حاضر شدند. ايشان براي سركشي به جبهه ميآمدند و رزمندهها جاني دوباره ميگرفتند. نورانيت حضور ايشان در جبههها الگوي رفتاري و عملي بچهها شده بود. مجاهدت ايشان الگو بود، همت ايشان زبانزد بود و ايمان راسخشان هم زمزمه زبان همه رزمندها شده بود. خب حضور چنان شخصيتي در بين رزمندهها تأثير خوبي بر روي آنها داشت.
امام خميني(ره) و رهبر معظم انقلاب براي من طلبه همواره الگو بوده و هست. در اينجا بايد به نقش امام خامنهاي در عمليات مرصاد اشاره كنم. حضور ايشان در جمع روحانيون در اهواز با لباس نظامي بسيار اثربخش بود.
همانطور كه ميدانيد هجدهمين روز از ارديبهشت ماه سومين همايش پيشكسوتان جهاد و شهادت روحانيون در تهران بر گزار ميشود، اين همايش چه اهداف و برنامههايي را مدنظر دارد؟
روحانيان در سالهاي دفاعمقدس نقش مهمي را ايفا نمودند اما امروز مهمترين وظيفه روحانيت انتقال ارزشهاي اسلام و دفاعمقدس به نسل جوان است. چراكه جنگيدن در جبهه نرم فرهنگي به مراتب سختتر از هشت سال دفاعمقدس است زيرا در اين جبهه دشمن به صورت پنهاني بيشترين آسيب را به فرهنگ و جوانان وارد ميكند بنابراين وظيفه روحانيون در اين جبهه سختتر از جبهههاي دفاعمقدس است و بايد با پيروي از ولايت نقش هدايتگري خود را پررنگتر از سالهاي دفاعمقدس در جامعه انجام دهند. از اين رو سومين همايش پيشكسوتان جهاد و شهادت روحانيون رزمنده و ايثارگر به همت ستاد يادواره شهداي روحاني و ايثارگر سپاه محمد رسولالله(ص) تهران بزرگ برگزار ميشود.
ما بيش از 500 شهيد روحاني در تهران داريم كه هرساله همايشي براي آنها برگزار ميكنيم. همچنين ما 1200 روحاني مبارز و ايثارگر در تهران داريم كه انشاءالله قرار است سومين همايش پيشكسوتان جهاد و شهادت را در چند روز آينده يعني 18 ارديبهشت ماه در تهران برگزار نماييم. اين همايش پيشكسوتان اين عرصه است تا به نوعي نسل جوان و مردم با نقش روحانيت و دفاعمقدس آشنا شوند و به نوعي قدرداني و پاسداشت از زحمات اين عزيزان باشد؛ روحانيون رزمندهاي كه بيش از 60 ماه در جبهه حضور داشتند.
در سومين همايش، ما از رزمندگاني كه در دوران دفاعمقدس خاطرات و رواياتي داشتند دعوت كردهايم و از آنها تجليل خواهيم نمود. در زمينه كارهاي فرهنگي اقداماتي انجام دادهايم؛ چاپ ويژهنامه درباره نقش روحانيت، انتشار سالنامه تخصصي و انتشار مقالات و مصاحبههاي متعدد پيرامون روحانيت و حضور در دوران دفاع در رسانهها از ديگر فعاليتهاي فرهنگي در راستاي برگزاري همايش پيشكسوتان جهاد و شهادت است.
