نبود آمار مصرف و ضعف مديريت بازار در بخش محصولات كشاورزي موجب شد مصرفكنندگان ميوه و مركبات را در فصل زمستان به قيمت گران خريداري كنند، اما پس از تعطيلات نوروزي پرتقالهاي به اصطلاح پخته با قيمت ارزان و به وفور به بازار عرضه شود.
ايران يكي از توليدكنندگان مطرح مركبات در سطح جهاني است و سالانه 4 ميليون و 500 هزار تن پرتقال توليد ميكند، اما هر ساله مازاد توليد داريم و در اين سالها هيچ فكري براي صادرات يا ايجاد صنايع تبديلي براي استفاده بهتر از اين محصول نشده است.
متأسفانه سالهاست كه سيب و مركبات در زمستان با قيمت بالا در بازار عرضه ميشود، اما پس از تعطيلات نوروز به يكباره مركبات به ويژه پرتقال به قيمت بسيار ارزان و فراوان وارد بازار ميشود، با اين تفاوت كه پرتقالها ديگر مرغوبيت قبل را نداشته و به اصطلاح پخته شده است. امسال نيز داستان سالهاي گذشته تكرار شده است، اما به دليل ذخيرهسازيهاي فراوان و بيبرنامه در زمستان سال قبل، پرتقالها در انبار باغداران بدون مشتري باقي مانده است و فراواني پرتقالهاي پخته و ارزان بيش از سالهاي گذشته ميباشد، به طوري كه پرتقالي كه در زمستان به قيمت 4500تا 5000 تومان فروخته ميشد، اكنون به زير هزار تومان رسيده است.
در اين خصوص دكتر عنايت الله بياباني، قائممقام خانه كشاورز در گفت و گو با «جوان» ميگويد: تمام قسمتهاي مركبات از پوست تا ميوه آن در صنايع مختلف قابل استفاده است، از پوست پرتقال براي توليد چيپس براي خوراك دام استفاده ميشود و رنگ و حتي روغن پوستش نيز كاربردهاي فراواني دارد، اما به دليل نبود مديريت در بخش بازار، به گونهاي توليد و بازار اداره ميشود كه باغدار انگيزه خود را از دست داده و با اتفاقي كه سال گذشته در اين بخش افتاد، ممكن است توليد اين محصول در زمستان كاهش يابد.
وي ميافزايد: به دليل نبود كارشناسان كشاورزي در باغها و نبود نظارت برنحوه چيدن ميوهها، محصول قبل از اينكه روي درخت رشد كافي كند، خواسته يا ناخواسته به صورت نارس چيده شده و به انبار و سردخانهها منتقل ميشود، اين موضوع هم در تابستان و هم در زمستان اتفاق ميافتد، در تابستان شليل و هلو را در فصل گران كرده و نارس به سردخانهها ارسال ميكنند و در خارج از فصل آن در پاييز به صورت يخ زده وارد بازار ميشود و در بهار نيز پرتقالهاي پخته و بيكيفيت زمستاني از انبارها خارج و عرضه ميشود. وي تأكيد ميكند: توزيع اين ميوهها در خارج از فصل ديگر مشتري نداشته و به درد نميخورد، زيرا با توجه به تغيير وضعيت هوا ديگر خوردن پرتقال لطفي ندارد و مردم به مصرف ميوههاي تابستاني تمايل بيشتري دارند.
بياباني علاوه بر ضعف مديريت بازار، سياست ذخيرهسازي ميوه را نيز زير سؤال ميبرد و معتقد است، هرساله در زمستان در زمان پيك مصرف مركبات، دولت ذخيرهسازي را شروع ميكند و به باغداران وعده ميدهد كه در پايان اسفند به قيمت مناسب از آنها خريداري و در بازار توزيع ميكند، اما امسال دولت به تعهداتش عمل نكرد و ميوه روي دست باغداران ماند، از اين رو پس از تعطيلات نوروزي مجبور شدند با كاهش قيمت ميوههاي انبار شده را وارد بازار كنند كه البته چندان مشتري ندارد.
وي به بارندگيها در اسفند گذشته و شايعات يخزدگي ميوههاي انبار شده اشاره ميكند و ميافزايد: در همان زمان علاوه بر وزارت صنعت، وزارت جهادكشاورزي نيز به تعاون روستايي دستور داد مركبات را براي شب عيد ذخيرهسازي كند، اينكه ميزان ذخيرهسازي توسط تعاون روستايي چقدر بوده، بياطلاعم، اما اين اقدام دو وزارتخانه موجب افزايش قيمت در فصل زمستان شد و با پايان نوروز به يكباره قيمتها افت كرد و ميوههاي انبار شده نيز كيفيت خود را از دست دادند.
بياباني اظهار داشت: علاوه براين هم مصرفكنندگان با ترس از يخزدگي، خريد خود را كاهش دادند و هم اينكه صنايع تبديلي به بهانه يخزدگي پرتقال را كيلويي 250 تا 300 تومان خريداري كردند و موجب زيان باغداران شدند.
وام بانكي 20 درصدي و ذخيرهسازي
قائممقام خانه كشاورز افزود: باغداران تسهيلات بانكي را با سود 20درصد، صرف هزينه انبارداري ميوهها ميكنند و در پايان فصل نيز متضرر شده و فقط پرداخت اقساط برايشان باقي ميماند.
وي تأكيد ميكند: اگر دولت سياست ذخيرهسازي مركبات را اصلاح نكند، باغداران با از دست دادن انگيزهشان با قطع درختان و تبديل آن به ملك، توليد را كاهش داده و در زمستان با مشكل مواجه خواهيم شد.
وي معتقد است با اجراي كامل طرح انتزاع در سال جاري شايد بخش كشاورزي و مديريت بازار سر و سامان گيرد و بازارهاي صادراتي نيز فعال شود.
