شبكه ماهوارهاي المنار يكي از رسانههاي تأثيرگذار و پرمخاطبي است كه توانسته در طول سالها فعاليت خود در ميان انبوه رسانههاي باسابقه، جايگاه نسبتاً خوبي پيدا كند. يكي از نقاط مثبت و قابل توجه اين رسانه غيردولتي آن است كه برخلاف ديگر رسانههاي پرمخاطب غربي، نگاه واقعگرايانه به مسائل منطقه دارد. براي همين هم با اقبال بيشتري مواجه است، زيرا دوست و دشمن به خوبي ميدانند اخبار و اتفاقاتي كه از دريچه المنار ارائه ميشود به هيچوجه خلاف واقع نيست. اين شبكه به دليل رويكرد انقلابي و ضداستكباري خود، بارها از سوي رژيم صهيونيستي و عوامل غربي مورد هجمه رسانهاي و نظامي قرار گرفته است و تاكنون چندين خبرنگار آن به شهادت رسيدهاند. اما با اين وجود المنار همچنان ايستاده و بهكار خود ادامه ميدهد. فرصتي دست داد تا با دكتر نبيل حموده؛ مدير شبكه المنار در تهران گفتوگويي داشته باشيم تا اطلاعات بيشتري از اين شبكه جوان و پرمخاطب لبناني به دست آوريم.
در ابتدا بفرماييد بر چه اساس المنار تأسيس شد؟
شبكه المنار سال 1990 يعني هشت سال بعد از راهاندازي حزبالله تأسيس شد. حزبالله در طول سالها فعاليت سياسي و نظامي كه عليه رژيم اشغالگر قدس داشت پي به لزوم يك رسانه برد تا بتواند از طريق آن اخبار و اتفاقات را انعكاس دهد، زيرا از سوي جبهه دشمن حملات رسانهاي ميشد و رسانههاي داخلي لبنان يا شبكههاي غربي بهطور مداوم عليه حزبالله با خبرپراكني اذهان عمومي را تحريك ميكردند؛ براي همين اين نياز احساس شد تا در فضاي رسانهاي هم فعال شود البته قبل از اين يك سري بيانيههايي صادر ميكرد اما كافي نبود برهمين اساس شبكه المنار راهاندازي گرديد.
آيا در طول اين سالها المنار توانسته بر مبناي اهداف اوليه خود همچنان فعاليت كند؟
بله المنار تلاش دارد تا بر مبناي اهداف اوليه و در راستاي چشماندازي كه براي آن طراحي شده پيش برود. در واقع از همان ابتدا هدف المنار تأمين نياز رسانهاي و دفاع از خط مقاومت حزبالله بود و در عين حال توضيح سياست جنبش مقاومت بود اگر اخبار و برنامههاي اين شبكه را دنبال كنيد متوجه ميشويد كه بخش اعظم اخبار، برنامهها و مستندهاي شبكه در معرفي مقاومت و فعاليتهاي آن در جنبههاي مختلف است زيرا امروز مقاومت هدف گستردهاي پيدا كرده و تنها بخش نظامي نيست بلكه درحوزههاي فرهنگي، سياسي، اجتماعي و حتي تربيتي هم حضور داشته است.
با توجه به تعدد و تنوع رسانهها در لبنان يا رسانههاي خارجي مخالف با حزبالله، به نظرتان المنار تا چه اندازه در جذب مخاطب به خصوص طيف جوان موفق بوده است؟
المنار ميان رسانههاي مختلف منطقه رويكرد جديد و متفاوتي را دنبال ميكند كه شايد هيچ شبكهاي مثل آن نباشد مخصوصاً اينكه اخبار و اتفاقات فلسطين را منعكس ميكند براي همين بيننده زيادي دارد. از زمان تأسيس تا سال 2000 اخبار اين شبكه زميني بود و آنتن مختصري در اختيار داشت اما با اين حال سعي كرده بود قسمتهاي زيادي از لبنان را پوشش دهد كه مخاطبان زيادي هم داشت. از سال 2000 به بعد كه به بخش ماهوارهاي تبديل شد وسعت عمل آن هم بيشتر شد، بهصورتيكه تنها شيعيان آن را دنبال نميكنند بلكه ساير احزاب و گروهها هم بيننده آن هستند.
پس بايد المنار جايگاه خوبي در منطقه داشته باشد؟
بله با توجه به اينكه همه ميدانند اين شبكه مقاومت است اما در منطقه جزو شبكههاي اول محسوب ميشود. در ليبي، بحرين، تونس، الجزيره و مراكش و شرق عربستان و بهخصوص جاهايي كه تجمع شيعيان است از شبكههاي اول است، در بعضي از كشورها شبكه دوم و سوم به شمار ميآيد مثل فلسطين دركشورهاي خليج فارس جزو 47 شبكه اول است. در لبنان كه جاي خود را دارد. شبكه المنار از معروفيت خاصي در جهان عرب برخوردار است؛ چراكه اين شبكه وابسته به دولت نيست هرچند متعلق به يك حزب است اما حمايت مالي دولتي و ارگان خاصي را مانند ساير شبكهها ندارد و توانسته دراين سالها جايگاه خوبي را در جهان عرب براي خود در فضاي رسانهاي پيدا كند.
فقط جهان عرب؟
نه در مناطق خارج از اين محدوده هم مخاطبان زيادي دارد به خاطر اينكه لبنانيها درخارج از كشور خيلي بيشتر از داخل هستند و به نوعي هر جا تجمع كردهاند و مهاجرت داشتهاند همه جا مخاطباني براي اين شبكه بودهاند. در امريكاي جنوبي، استراليا و كشورهاي افريقايي المنار پوشش خوبي داشته و متقابلاً مخاطبان زيادي هم پيدا كرده است.
مسلماً پوشش خوب المنار، به مزاج غربيها خوش نميآيد. آيا تاكنون اختلال يا پارازيتي در پخش آن ايجاد نكردهاند؟
خيلي زياد. بهخصوص اينكه موضوع محوري آن فلسطين و رژيم صهيونيستي است از همان ابتداي ماهوارهاي شدن مانع كار بودند. اولين تهاجم سال 2003 بود. رژيم صهيونيستي با همكاري امريكا باعث شدند تا المنار از چند شبكه حذف شود. درسال 2004 از سوي شوراي عالي اطلاعرساني سمعي و بصري فرانسه شكايتي شد و المنار به عنوان يك شبكه تروريستي در اتحاديه اروپا معرفي گرديد سپس در سال 2005 از ماهواره هاتبرد حذف كردند تا در اروپا شبكه ديده نشود. در سال 2006 رژيم صهيونيستي برنامهريزي كرد تا بهطور كلي اين شبكه را از سر راه بردارد؛ يعني همان روزهاي جنگ 33 روزه آنها اولين جايي را كه موشك زدند ساختمان چند طبقه المنار بود كه با خاك يكسان شد اما به دليل اينكه مسئولان شبكه، شروع يك تهاجم از سوي رژيم صهيونيستي را عليه لبنان احتمال ميدادند تنها يك دقيقه و 54 ثانيه شبكه قطع بود و دوباره فعال شد و تا پايان جنگ المنار نقش بسيار حساس و مهمي در دفاع از مقاومت و نشر اخبار داشت حتي سيدحسن نصرالله در جنگ 33روزه يك جملهاي به عربي گفته بود كه: لولاالمنار لضاع الانتصار (اگر المنار نبود اين پيروزي محقق نميشد) جالب است بدانيد كه خود اسرائيليها در شمال فلسطين هم اخبار شبكه را رصد ميكنند و ميبينند زيرا ميدانند اخبار را دقيق منتقل ميكند.
براي محتواي شبكه چقدر با سيدحسن نصرالله ارتباط داريد؟
شبكه با نظارت ايشان و سيدهادي صفيالدين رئيس دفتر اجرايي حزبالله و مسئولان ديگر كه سياستگذاري شبكه را به عهده دارند ميباشد. المنار تمام صحبتها و سخنراني سيدحسن را پوشش كامل دارد و براي كل شبكهها ميفرستد.
المنار به دليل رويكرد خاصي كه دارد وبه خصوص بيان واقعيتها بهغير از شيعيان ميان ساير فرق هم مخاطب دارد. به نظر شما اين راز توفيق المنار است؟
درست است ولي بهغير از ذكر واقعيتها بايد ديد چه موضوعي را براساس اهميت دنبال ميكند مثلاً وقتي بي. بي. سي از ايران برنامهاي دارد يا از انقلاب و جريانات ايران ميگويد ميخواهد تفهيم كند كه اين انقلابي نيست كه مردم ميخواستند و هدفش تخريب ايران و انقلاب اسلامي است ولي ما در شبكه المنار بر اساس وقايع و رخدادها ميگوييم بدون اينكه غرضورزي باشد؛ بهخصوص اينكه محور موضوعي ما فلسطين و تشكيل رژيم صهيونيستي است و چون در لبنان آزادي رسانه وجود دارد ميتوانيم در اينباره كار كنيم درحاليكه ساير شبكهها به دليل وابستگي يا اين امكان را ندارند يا تحت نظارت دولتهايشان هستند و جرئت نميكنند از رژيم صهيونيستي بگويند يا با احتياط عمل ميكنند. جسارت المنار باعث شده تا مخاطبان، فراي شيعه بودن جذب شبكه شوند.
چند سال پيش المنار مستندي به نام «امام روحالله» ساخت كه بازتاب زيادي حتي در منطقه داشت. آيا باز هم چنين مستندهايي در دستور كار داريد؟
بله ما درباره شخصيتهاي بزرگ اسلامي كه از سوي رسانههاي ديگر به آنها پرداخته نميشود يا اگر هم بشود تصويري منفي ارائه ميدهند، كار كرديم. افرادي مانند آيتالله محمدباقر صدر، امامموسي صدر و درباره ايران هم مستند «امام روحالله» را ساختيم كه البته به دليل عدمشناخت كافي و خارجي بودن براي تحقيق و مطالعه با مشكلات زيادي همراه بوديم و بعد از چند سال كار، پخش شد كه الحمدلله بازتاب خوبي داشت. ما سعي ميكنيم براساس امكانات و توانايي كه داريم به معرفي شخصيتهاي برجسته جهان اسلام و تشيع كار كنيم چون معرفي آنها لازم است.
خاطرهاي هم از كار داريد؟
خاطرات زياد است ولي يك خانم اهل تسنن برايم تعريف ميكرد همسرش در اواخر عمر بسيار ناخوش بود كه تسلطي برخود خود نداشت تا اينكه يك بار يك مرتبه به زمين افتاد و بيهوش شد، وقتي به هوش آمد گفت ميخواهد وضو بگيرد و نماز بخواند وقتي به او گفتم نميتواند وضو بگيرد تيمم گرفت و اصرار داشت نمازش را بخواند. وقتي علت اين اصرار را پرسيدم گفت آن پيرمرد ايراني با آن سن وسال و مريضي كه داشت نماز را ترك نكرد من كه از او جوانتر و قويتر هستم چرا نمازم را نخوانم. بعد از به كما رفت دو هفته در كما بود تا فوت شد. اين مسئله خيلي برايم جالب بود كه نشان ميداد فيلم تأثيرگذار بوده و شبكه المنار افتخار دارد توانسته چيزي بسازد كه اثرگذار بوده است.
نظرتان در مورد جشنواره عمار چيست؟ از قرار سال گذشته هم از شبكه المنار تقدير شده است.
دوستان در جشنواره عمار با توجه به رويكردي كه شبكه المنار دارد از آن تقدير كردند. اما جدا از اين، در كل بايد بگويم جشنواره عمار حركت خوبي در حوزه فيلمسازي است زيرا ميتوان توسط آن ظرفيتهاي فيلمسازي در سرتاسر كشور را شناسايي كرد. به نظر من جشنواره عمار پلكاني است كه افراد حرفهاي ميشوند و ميتوانند از اين مكان به جشنوارههاي بزرگتر و مهمتري چون جشنواره فجر بروند منتها با اين تفاوت كه در عمار رويكردي بسيجي و انقلابي دارند و اين به نظرم حركت خوبي است. بايد اين جشنواره تقويت شود و امكانات لازم براي آن فراهم گردد.
اخيراً توسط ايران براي عربزبانان منطقه شبكه «آيفيلم» راهاندازي شده است. با توجه به اينكه خود شما عربزبان هستيد شبكه را چطور ارزيابي ميكنيد؟
اين شبكه اولين تجربه است تا فيلمها و سريالهاي ايراني به زبان عربي ترجمه و در جهان عرب پخش شود البته قبل از«آي فيلم» شبكه المنار اين كار را انجام ميداد خيلي از فيلمها و سريالهاي ايراني را به عربي دوبله كرده و از طريق دارالمنار در جهان عرب پخش نموده است. مثلاً سريال يوسف پيامبر را بعد از دوبله به 40 شبكه عربي فرستاده است و از فيلمهاي ايراني هم استقبال خوبي ميشود براي اينكه از دو مشخصه خشونت و مسئله جنسي بهدور هستند. در جهان عرب نسبت به فيلمهاي مصري، سوري و تركي گرايش زيادي وجود دارد ولي فيلمهاي ايراني به دليل سبك جديدي كه دارند طيف زيادي از خانوادهها مخاطب آن هستند كه ميتوانند جايگزين خوبي باشند.
نقدي هم بر اين شبكه داريد؟
«آيفيلم» شبكهاي است كه در كشورهاي عربستان، بحرين، كشورهاي خليجفارس و عراق مخاطبان زيادي دارد ولي با اين وجود برخي از فيلمها براي مخاطب داخلي جذاب هستند و براي عربها جذابيت چنداني ندارد. در فيلمهاي ايراني بيشتر گفتار مطرح است و دوربين زيادي حركت نميكند. براي همين بايد درانتخاب و گزينش فيلم و سريالهايي كه به عربي ترجمه ميشود دقت كنند برخي فيلمها مناسب داخل هستند. ضربالمثلها و تكيهكلامها را مخاطب ايراني متوجه ميشود و اگر مترجمي بدون شناخت از اينها ترجمه كند براي مخاطب عرب زبان قابل فهم نيست. مانند سريال «روزي روزگاري» كه به عربي ترجمه شده است.
تعاملي با شبكه «آيفيلم» هم داشتهايد؟
بله ما با هم در تعامل و همكاري هستيم و برخي از فيلم و سريالهاي آن را در المنار پخش ميكنيم متقابلاً برخي از فيلمهاي المنار از اين شبكه پخش ميشود مانند «الغالبون» يك و دو.
با توجه به اينكه جنگ نرم است و رسانههاي غربي هجمه شديدي ضداسلام و بهخصوص تشيع دارند وظيفه شبكههاي اسلامي چون المنار چيست؟
از همان ابتداي راهاندازي المنار به مقوله جنگ نرم توجه شد و با وجود تهديدهاي شبكههاي معاند غربي و گروهكهاي تكفيري كه به جان اسلام و تشيع افتادهاند برنامههاي متعددي در اين زمينه داريم و در كنار آن با پشتوانه فكري و سياسي سيدحسن نصرالله و علماي ديني شبكه كار ميكند تا بتواند غناي فكري خوبي داشته باشيم و به روشنگري عمومي بپردازيم. هر هفته برنامه تقريب داريم كه از علماي شيعه و سني دعوت ميشود تا مباحث روز بررسي شود. مهمانان ما از كشورهايي مثل مصر، تونس، مراكش و... هستند. ما به دنبال يك تفاهم و تبادل فكري هستيم تا دشمن اصلي اسلام را معرفي كنيم. المنار تعصب مذهبي ندارد بلكه دستش را به سمت بقيه مذاهب دراز ميكند تا به يك تفاهم برسند.
شبكه، فعاليت ديگري هم دارد؟
درحال حاضر ما همراه شبكه، سايت المنار را هم فعال كردهايم كه به زبانهاي عربي، انگليسي، فرانسوي و اسپانيايي است و روزانه نزديك به 800 هزار خواننده دارد و 3ميليون صفحه باز ميشود. مسئولان شبكه تلاش دارند تا فعاليت رسانهاي را گسترش دهند زيرا رسانه از ابزار مهم جنگ نرم است كه بايد در آن مجهز شد تا بتوان پيام خود را به نحوي شايسته رساند.
