عباس عراقچي، مذاكرهكننده ارشد ايران درحالي از برگزاري دور بعدي مذاكرات هستهاي، درسطح كارشناسي ايران و گروه 1+5 از ۱۵ تا ۱۹ ارديبهشت در نيويورك، خبر داد كه اواخر هفتهاي كه گذشت باراك اوباما، رئيسجمهوري امريكا، مصوبه كنگره امريكا در ارتباط با شرايط جديد صدور رواديد براي سفراي خارجي و نمايندگان كشورها در سازمان ملل متحد را امضا كرد تا مخالفت امريكا براي صدور رواديد به حميد ابوطالبي، نماينده جديد ايران در سازمان ملل متحد صاحب پشتوانه قانوني شده و پيام روشن و واضحي را براي دولت يازدهم ارسال كرده باشد. معاون امور حقوقي و بينالملل وزير خارجه ايران همچنين تشريح ميكند كه «اين مذاكرات در حاشيه اجلاس كميته مقدماتي بازنگري انپيتي با حضور كارشناسان هستهاي و فني كشورمان و اعضاي 1+5 انجام ميشود.»
خبر موافقت تيم هستهاي كشورمان با ميزباني امريكا براي دور بعدي مذاكرات در حالي از سوي معاون وزير امور خارجه كشورمان رسانهاي شد كه دلسوزان نظام و افكار عمومي داخل همچنان منتظر واكنش قاطع و مناسب دستگاه ديپلماسي كشورمان نسبت به توهين امريكاييها در عدم صدور ويزا براي حميد ابوطالبي هستند.
با اين حال مقامات وزارت امور خارجه نه تنها واكنش درخور و مناسبي به توهين اخير امريكاييها نشان ندادهاند بلكه با موافقت درباره برگزاري مذاكرات كارشناسي در نيوريورك بار ديگر نشان ميدهند كه «سكوت» در مقابل گستاخي غربيها جزء لاينفك ديپلماسي لبخند بوده و مردم همچنان بايد شاهد توهينهاي كارگزاران نظام سلطه و سكوت مسئولان دولتي باشند.
معرفي ابوطالبي؛ خط جديد تنش امريكا با ايران
معرفي نماينده جديد كشورمان در سازمان ملل را بايد به عنوان يكي از عوامل بروز تنش در مناسبات تهران- واشنگتن در روزهاي اخير به شمار آورد، نقطه آغاز تنش هم از آنجا بود كه روحاني پس از پايان دوران مأموريت محمد خزاعي به عنوان سفير و نماينده دائم ايران در سازمان ملل متحد، حميد ابوطالبي معاون سياسي خود را به عنوان نماينده جديد ايران در سازمان ملل متحد معرفي كرد و خبرگزاري بلومبرگ در گزارشي پس از معرفي ابوطالبي به عنوان نماينده جديد ايران، مدعي شد كه او از دانشجويان پيرو خط امامي بود كه در ماجراي تسخير سفارت امريكا در تهران و 444 روز گروگانگيري ديپلماتها و كاركنان سفارت نقش داشته است.
اين خبر اگر چه از سوي ابوطالبي تكذيب شد و او اعلام كرد كه در زمان تسخير سفارت در تهران نبوده است و تنها در دورهاي كوتاه به عنوان مترجم نماينده پاپ در سفارتخانه امريكا حضور پيدا كرده است اما اين تكذيب سبب نشد كه امريكاييهايي كه مدعياند به غرورشان با تسخير سفارت امريكا در تهران آسيب رسيده است، آرام گيرند. برهمين اساس اعضاي كنگره امريكا بيتوجه به تعهدات بينالمللي خود، طرحي را به تصويب رساندند كه هر فردي در اقدامات جاسوسي و تروريستي عليه ايالات متحده دست داشته است يا تهديدي براي امنيت ملي اين كشور به حساب ميآيد، اجازه ورود به خاك اين كشور را ندارد تا به اين وسيله مانع از حضور ابوطالبي در خاك امريكا شوند.
اين در حالي است كه دولت امريكا بر اساس توافقي كه در سال 1326 با سازمان ملل به امضا رسانده است، متعهد شده به تمام نمايندگان كشورهاي عضو سازمان ملل اجازه ورود به خاك امريكا را بدهد و بدون ايجاد مانع، براي آنها رواديد صادر كند.
تطهير امريكاييها، رويكردي هدفمند
موضوع عدم ورود ابوطالبي به امريكا در حالي چالش جديدي در روابط ديپلماتيك بين دو دولت بهشمار ميآيد كه با روي كار آمدن دولت يازدهم جريان اعتدال، اصلاحات به شدت سعي داشته تا چهره كارگزاران نظام سلطه را نزد افكار عمومي بزك كرده و ذهنيت جامعه نسبت به عملكرد آن جنبههاي مثبت و اميدوارانه بگيرد تا مسير توسعه روابط ديپلماتيك في مابين پشتوانه مردمي گرفته و به عبارت ديگر مشروعيت عمومي هم به خود گرفته باشد. اين يعني آسانسازي مسير پيش روي دولتمردان جهت عاديسازي روابط با امريكاييها.
تلاشهاي ديگر ديپلماتهاي خنده روي دستگاه سياست خارجه در اين راستا آن بوده تا در پوشش توافقات هستهاي با 1+5 اتفاقات دست چندم و كماهميت نظير آزادسازي بخش اندكي از پولهاي بلوكهشده ايران يا آمد و رفت هيئتهاي ديپلماتيك غربي به كشورمان، مسائل پراهميت عنوان شده و مجوزي براي توسعه روابط سياسي بين دو كشور و آغازي براي پايان خصومتها القا شود.
در راستاي تبيين مولفههاي سياست ديپلماسي سكوت توأم بالبخند، چندي پيش آقاي روحاني در گفتوگو با نشريه فايننشيالتايمز كه از وي پرسيده بود آيا آماده هستيد كه شايد در آينده اوباما را به تهران دعوت كنيد؟ از اوباما به عنوان فردي مؤدب ياد كرده و گفته بود: در گفتوگوي تلفني [ماه سپتامبر] كه داشتيم، وي را فردي بسيار مؤدب و باهوش يافتيم. همانگونه كه قبلاً نيز گفتم، مسائل ايران- امريكا بسيار پيچيده هستند و در يك بازه زماني كوتاه نميتوانند حل شوند. بهرغم پيچيدگيها، گشايشي در 100 روز گذشته پديد آمده است كه ميتواند بعداً گسترش يابد.
البته نبايد از مؤلفههاي ديگر ديپلماسي ديپلماتهاي خندان نظير امتيازدهي بيش از حد در قبال گرفتن امتيازات نامتوازن يا سكوت طولاني و پرابهام در مقابل تهديدات پردامنه و روزافزون غربيها هم غافل شد، آنجايي كه امريكاييها در شش ماه ديپلماسي دولت يازدهم بيش از 10بار ايران را تهديد نظامي كرده و بخشي از تحريمهاي موجود را هم افزايش داده بودند.
سكوت ديپلماتهاي خنده روي كشورمان تنها به تهديدات نظامي امريكاييها و افزايش دامنه تحريمهاي اقتصادي و سياسي خلاصه نميشود و در مصاديق بسياري نظير قطعنامه مداخلهجويانه اتحاديه اروپا، ارتباطگيري هيئتهاي ديپلماتيك اروپايي با فعالان فتنه در داخل يا افزايش ليست تحريمهاي كشور انگليس با گنجاندن نام 15 تن از مقامات سياسي كشورمان را هم شامل ميشود.
منتقدين هم تعيين «نيويورك» را به صلاح نميدانند
درحالي دولت «سكوت» توام با «انفعال» را تنها راه حل، مقابل توهينها و تحركات مداخله جويانه غربي ميداند كه بسياري از كارشناسان و منتخبان ملت انتخاب شهر نيويورك به عنوان مكان بدي مذاكرات هستهاي در سطح كارشناسان را به صلاح ندانسته و آن را حركت در مسير انفعال و وادادگي به طرف مقابل ارزيابي ميكنند.
به عنوان نمونه سعدالله زارعي در گفتوگو يي اظهار ميكند: برگزاري مذاكرات در نيويورك، با وجود رفتارهاي تحقيرآميز امريكا، عملي «خلاف مصالح ملي» است، امريكا ميخواهد ضعف ايران را منعكس كند، مجلس بايد در اين موضوع ورود كند و وزارت خارجه را به تغيير اين امر وادار كند.
هر كشوري كه در برار بينزاكتي سكوت كند، به پرستيژ خودش آسيب زده است. وي همچنين با اشاره به عدم صدور رواديد براي حميد اوطالبي گفت: اين اقدام در عرف بينالملل رفتاري «تحقيرآميز» به حساب ميآيد. ايران بايد در برابر كشوري كه دست به عمل تحقيرآميز ميزند، واكنش قاطع نشان دهد.
محمد صالح جوكار، عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس هم با اشاره به عدم صدور ويزا به حميد ابوطالبي براي ورود به نيويورك توسط دولت امريكا گفت: علاوه بر محكوميت و صدور بيانيه عليه امريكا در عدم صدور ويزا به نماينده انتخابي ايران در سازمان ملل ما نيز ميتوانيم يكسري اقدامات مشابه انجام دهيم كه امريكاييها احساس نكنند هر تصميم آنها لازمالاجراست و بايد قهر و خشم ملت ايران نسبت به مسئله را نشان دهيم.
وي ادامه داد: ما ميتوانيم به گروه 1+5 پيشنهاد بدهيم با توجه به اقدام امريكا انجام مذاكرات كارشناسي هستهاي را در نيويورك به صلاح نميدانيم و اين مذاكرات در كشور ديگري باشد كه اين حداقل خواسته ما در انزجار و محكوميت اقدام امريكا ميتواند باشد. گفتني است دور بعدي مذاكرات كارشناسي ايران و 1+5 قرار است در حاشيه نشست بازنگري در انپيتي در ماه جاري در نيويورك برگزار شود.
ديپلماتهايي كه اصول ديپلماسي را رعايت نميكنند
اين را هم بايد اضافه كرد كه بر مبناي اصول ديپلماسي و فنون مذاكرات دو يا چندطرفه، تعيين محل برگزاري مذاكرات، يكي از مقدمات تشريفاتي است كه كشورهاي درگير در مذاكرات با ارائه پيشنهاد مكاني خاص، يا رد پيشنهاد طرفهاي مقابل به نوعي قدرت چانهزني براي خود ايجاد كرده يا رويكرد خود را در جهت خاصي به كشورهاي مقابل ديكته ميكنند.
يادمان نرفته كه تيم سابق هستهاي كشورمان، از تعيين محل مذاكرات هستهاي به عنوان يك امتياز ديپلماتيك بهره ميبرد، به گونهاي كه با تأكيد بر انتخاب شهر استانبول تركيه – همپيمان كشورمان در آن مقطع زماني - خواسته خود را به طرف مقابل ديكته كرده و بهترين استفاده را از آن مينمود.
البته پس از آنكه مناسبات بينالمللي ايران و تركيه - با جنگ داخلي در سوريه- دچار خدشه شد ، مقامات رسمي كشورمان با ادامه مذاكرات در تركيه مخالفت كردند و تعيين محل مذاكرات در بغداد عراق هم به دولت نوري المالكي وجاهت قانوني دادند و هم سطح قدرت چانهزني خود را به رخ جامعه بينالملل كشيدند.
بر اساس تجربيات ياد شده، از وزير امور خارجه كشورمان و تيم مذاكرهكننده هستهاي كه بارها از سوابق و تجربيات فراوان خود در عرصه ديپلماسي براي مردم گفتهاند انتظار ميرود كه از محل مذاكرات و روز برگزاري آن گرفته تا چگونگي تعاملات با نمايندگان كشورهاي غربي را جدي گرفته و با نگاه دقيقتري به موضوعات اينچنيني نگاه كنند چراكه عرصه ديپلماسي پيچيدهتر از آن است كه بشود ترفندها و توطئههاي كارگزاران نظام سلطه و مجعولات و معادلات اين عرصه را تنها با لبخندهاي پياپي يا سكوتهاي ممتد در مقابل توهينها به سرانجام قابل قبولي رساند.
واقعا شرم آور است این همه توهین وسرافکندگی کی میخواهد این آقایان دیپلماسی دست از این کار بکشند موقعی که آمریکا به نماینده ایران روادیدنمی دهد حد اقل از خون شهدا شرم کنید نباید مذاکره در کشور شیطان بزگ را قبول کنند 
