مار گزيده از ريسمان سياه و سفيد ميترسد مصداق بارزي براي بسياري از نگرانيها و واكنشها درباره وزارت علوم است. جايگاه رفيع دانشگاه در جامعه ايراني و همچنين اتفاقات دورانهاي مختلف به خصوص اصلاحات بيانگر آن است كه حاكمان وزارت علوم نقش مؤثري را ميتوانند در دانشگاهها بازي نمايند يا به صورت حداقلي بازي سازهاي خوبي براي جريانات مختلف باشند.
توجه روز افزون به جايگاه علم در كشور و جايگاه دانشگاهها به عنوان پرچمدار علم و علم آموزي و توليد از يك طرف و همچنين حضور دانشگاه به عنوان يك بازيگر در عرصه سياسي، بيش از پيش توجه سياسيون را به وزارت علوم به عنوان نهاد متولي دانشگاهها و مراكز آموزشي پژوهشي، جلب نموده است. عدم رأي اعتماد به وزير علوم پيشنهادي دكتر روحاني يعني دكتر ميلي منفرد نشان داد كه وزير علوم به راحتي نميتواند نظر نمايندگان مجلس را جلب نمايد و چه در رأي اعتماد و چه پس از آن كار سختي را در پيش خواهد داشت. انتصاب دكتر جعفر توفيقي وزير علوم دولت سيد محمد خاتمي و همچنين رئيس دانشگاهيان ستاد انتخاباتي ميرحسين موسوي در انتخابات 88 به عنوان سرپرست وزارت علوم واكنشهاي مختلفي را در برداشت به خصوص انتشار فيلم سخنراني توفيقي در تحصن معترضان به نتيجه انتخابات در مسجد دانشگاه تهران در 26 خرداد 1388، توجه افكار عمومي را به اين فرد و وزارتخانه تحت تكفل آن جلب نمود. دكتر توفيقي با مسئوليتهاي وزير و تغيير رؤساي برخي دانشگاهها، نقشآفريني در تغيير رئيس دانشگاه پرحاشيه آزاد اسلامي و... به نوعي راه را براي وزير آينده باز نمود. اگرچه توفيقي به مجلس معرفي نگرديد اما با روي كار آمدن فرجي دانا به عنوان وزيرعلوم، توفيقي مشاور وزير شد و البته به نظر اين مشاورت نه پست تشريفاتي بلكه اختيارات قابل توجهي را در اختيار توفيقي و تفكر وي قرار داده است. از سوي ديگر ميلي منفرد نيز سمت معاون آموزشي وزارت علوم را عهدهدار شد. فردي كه برخي از مخالفتها نسبت به وي براي كسب كسوت وزارت به دليل برخي عملكردهاي وي در جريان حوادث پس از انتخابات 88 بود.
فرجيدانا با انتصاب مجتبي صديقي در ۱۲ آبانماه به عنوان معاون وزير، با ملاباشي رئيس سابق سازمان امور دانشجويان خداحافظي كرد و سعيد سمنانيان را به عنوان مشاور وزير و رئيس مركز هيئتهاي امنا و هيئتهاي مميزه و محمود صادقي را به عنوان مشاور وزير و مديركل دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات وزارت علوم منصوب كرد.
به گفته يكي از نمايندگان مجلس سعيد سمنانيان فردي است كه در زماني كه آقاي كديور براي دفاع از تز دكترياش در دانشگاه تربيت مدرس، با مرخصي از زندان بيرون آمد، براي اين زنداني سابقهدار جشن فارغالتحصيلي برگزار نمود. از سوي ديگر دكتر سمنانيان كسي بود كه دكتر افروغ را از دانشگاه تربيت مدرس بيرون نمود ولي از آن سو تلاش ميكرد آقاي كديور را به عنوان عضو هيئت علمي اين دانشگاه به كارگيري كند كه با مخالفت عناصر متدين اين دانشگاه در آن زمان جلوي اين كار گرفته شد.
در ادامه تغييرات در وزارت علوم، با استعفاي مسلمينائيني، غلامي به عنوان مديركل امور بورس وزارت علوم و پرهيزگار به عنوان معاون پشتيباني و مديريت منابع اين سازمان معرفي شد.
وي سه روز بعد، عبدالحسين فريدون مديركل دفتر وزارتي و پسرعموي رئيسجمهور را با حفظ سمت به عنوان سرپرست مركز جذب اعضاي هيئت علمي منصوب و با حكمي نصيري قيداري را به عنوان معاون حقوقي و امور مجلس و لعيا جنيدي را به سمت مديركل لوايح، تدوين و تنقيح قوانين و مقررات وزارتخانه متبوعش انتخاب كرد.
وزير علوم در ۱۸ آبانماه محمدحسن اميد را به عنوان سرپرست معاونت فرهنگي و اجتماعي معرفي و با غلامرضا خواجهسروي آخرين معاون دولت دهم در وزارت علوم خداحافظي كرد.
فرجيدانا همچنين در ۲۰ آبانماه علي خاكي صديق را به عنوان سرپرست دانشگاه صنعتي خواجه نصيرالدين طوسي و به جاي قاسمي منصوب كرد و كار نيمهتمام توفيقي را تمام كرد.
انتصاب علي معيني مديركل تحول اداري و فناوري اطلاعات وزارت علوم در ۲۶ آبانماه و با حفظ سمت به عنوان دبير شوراي راهبري فناوري اطلاعات اين وزارتخانه، از ديگر انتصابهاي فرجيدانا بود. فرداي آن روز نيز سعدان زكايي را به عنوان رئيس مركز نظارت و ارزيابي آموزش عالي وزارتخانه به جاي عامري معرفي كرد.
جعفر ميليمنفرد معاون آموزشي نيز انتصابات خود را در دوم آذرماه با صدور حكمي براي سيدحسين حسيني به عنوان مديركل دفتر گسترش آموزش عالي و عبدالرحيم نوه ابراهيم به عنوان مديركل دفتر برنامهريزي آموزش عالي رقم زد. وزير علوم سيدضياءهاشمي را به عنوان معاون فرهنگي اجتماعي وزارت علوم انتخاب كرد.
احمدي معاون پژوهش و فناوري وزير علوم نيز با صدور حكمي مصطفي كريمياناقبال را به سمت مديركل دفتر برنامهريزي امور فناوري اين وزارتخانه منصوب كرد.
فرجيدانا با انتصاب سيروس عليدوستي رئيس پژوهشگاه علوم و فناوري اطلاعات ايران و بركناري سيداميد فاطمي در آستانه صدمين روز فعاليت دولت جديد، دامنه تغييرات را به پژوهشگاهها نيز كشاند. اين تغييرات در بدنه وزارت علوم تنها در 100 روز اتفاق افتاد و پس از آن نيز فرجي دانا به تغييرات خود ادامه داد و رؤساي مختلف دانشگاههاي كشور را تغييرداد. از سوي ديگر بايد عزل سيدحسين حجازي رئيس مركز حراست وزارت علوم را نيز مدنظر قرار داد كه به ادعاي يكي از خبرگزاريهاي معتبر كشور به دليل عدم تأييد اقدامات وزير علوم در به كارگيري عناصر مسئلهدار و مرتبط با فتنه بركنار شد.
تغييرات در وزارت علوم واكنشهاي مختلفي را دربر داشت و منجر به دريافت كارت زرد از مجلس شد. از سوي ديگر انتقادات فقط به مجلس محدود نشد و پاي علما و مراجع عظام تقليد را نيز به اين مسئله كشاند به طوري كه آيتالله مكارم شيرازي از ديدار با وزير علوم خودداري نمودند. آيتالله مكارم در اين رابطه چنين بيان داشتند:«در دليل اين عدم آمادگي گفتم عزل و نصبهاي زيادي توسط وزير در دانشگاهها صورت گرفته كه به مصلحت دانشگاه و دانشجويان نبوده و به مصلحت نظام جمهوري اسلامي هم نيست... ملاقات با وزير به معناي تأييد عزل و نصبها بود و به همين دليل در پيشگاه خداوند مسئول ميبودم به همين دليل ديدار را نپذيرفتم هر چند دولت اقدامات خوبي انجام ميدهد و ما به دليل آن از دولت تشكر ميكنيم ولي خطاهايي هم هست كه از نظر شرعي لازم است، تذكر بدهيم.»
حضور افرادي با عملكرد نه چندان جالب در زمان فتنه 88 در وزارت علوم يعني بازگشت و عقبگرد در فضاي علمي كشور، تشديد درگيريها و بازيسازي براي فعاليتهاي سياستزده و نه سياسي و استفاده ابزاري از دانشگاه و دانشگاهيان براي امتيازگيريهاي سياسي و به نوعي اجراي بازي فشار از پايين چانهزني از بالا.
ايجاد فضا براي رشد گلخانهاي تشكلهاي دانشجويي معاند يا وابسته به جريانهاي سياسي تازه قدرت گرفته در كشور را نيز ميتوان از عواقب مهرهچينيهاي سياسي در وزارت علوم دانست. باد كردن تشكلهاي دانشجويي با اسامي مختلف به خصوص تشكلهاي «اعتدال نشان» مانند «انجمن اسلامي معتدل» زمزمهاي است كه به گوش ميرسد و خود ميتواند احتمالات در رابطه با خطها و جريانهاي يك ريشهاي اما چند شاخه در دانشگاهها را بيش از پيش تقويت كند. جريانهاي سياسي و راديكال كه قرار است حزب پيشگام باشند براي حركتهاي اجتماعي و سياسي، به نام تدبير و اميد و اعتدال اما به كام افراط و تفريط و غرب زدگي و انتقام.
*كارشناس ارشد علوم سياسي
نويسنده تنها به قاضي رفته و شعر سروده اند!