يكي از اين ميادين ميدان نفتي آزادگان است كه با ذخاير 38 ميليارد بشكهاي، در زمره مهمترين ميادين نفتي دنيا شناخته ميشود و ميان ايران و عراق مشترك است. كار توسعه اين ميدان زماني از سوي ايران آغاز شد كه عراق درگير مسائل داخلي و جنگ بود و فرصتي براي برنامهريزي جهت بهرهبرداري از اين ميدان نداشت. در اين شرايط فرصت بهرهبرداري از اين ميدان براي ايران مهيا بود؛ شركت اينپكس قرار بود آزادگان را توسعه دهد اما به دليل فشار امريكا از اجراي آن كنارهگيري كرد تا شركتهاي ايراني وارد گود شوند.
با تلاش شركتهاي ايراني اين ميدان در ظرف يك سال توسعه يافت و روزانه 60 هزار بشكه توليد كرد كه به لحاظ فني و صيانتي بودن توليد و به گواه كارشناسان مخزني بسيار فراتر از طرح ژاپنيها بود. پس از اين موفقيت بزرگ در صنعت نفت و صرفهجويي 600 ميليون دلاري در توسعه اين ميدان، انتظار ميرفت ادامه روند توسعهاي به شركتهاي ايراني واگذار شود تا مرز توليد را طي يك سال و نيم ديگر به 180 هزار بشكه افزايش دهند اما در نهايت تعجب و شگفتي، اين پروژه با قراردادي 6 ميليارد دلاري به شركت CNPC چين واگذار شد.
جالب آنجاست كه پس از اين اقدام ابهام آميز، شركت چيني هيچ اقدام عملي را در دستور كار خود قرار نداد و طي چند سال اخير نظارهگر توليد فعلي آزادگان بود اما اين نظاره تنها خروجي حضور چينيها نبود زيرا توليد اين ميدان از 60 هزار بشكه به حدود 35 هزار بشكه كاهش يافت كه موجب اعتراض كارشناسان ايراني شد اما با بيمحلي مسئولان وقت راه به جايي نبرد.
امروز وزير نفت از اولتيماتوم 20 روزه به چينيها ميگويد و البته از امكان اخراج چينيها اما نكته آنجاست كه آيا در صورت اخراج چينيها، شركتهاي ايراني به كار گرفته ميشوند يا اين پروژه سهميه شركتهاي خارجي خواهد شد؟ همانطور كه مقام معظم رهبري در سخنراني دو روز پيش خود در جمع مسئولان اقتصادي كشور فرمودند استفاده حداكثري از توان داخل و همچنين بهرهگيري از امكانات شركتهاي خارجي تضادي با هم ندارند و نگارنده نيز معتقد است ورود شركتهاي خارجي به پروژههاي نفتي و گازي ميتواند زنجيره تكامل مديريت پروژه و انتقال تكنولوژي را ياري كند اما نه در همه پروژهها.
شركتهاي ايراني به خوبي نشان دادهاند ارزيابيشان از مخازن نفتي ايران و روش توليد مناسب، كاملتر از شركتهاي خارجي بوده كه اين مهم نشأت گرفته از شناخت بهتر مهندسان ايراني از مخازن نفتي ايران است. درباره ميدان نفتي آزادگان به خوبي پي برده شد كه پيشبينيهاي شركتهاي ايراني درباره ويژگيهاي مخازن بسيار كاملتر از مطالعات شركت ژاپني بود و توانست با بهرهگيري از ظرفيتهاي داخلي و خالي مناطق نفتخيز جنوب، با كمترين هزينه بهترين و بيشترين توليد را عملياتي كند.
ناظران حوزه صنعت نفت به خوبي آگاهند كه مهمترين عامل در مهندسي بودن توليد نفت، شناخت از مخزن است به همين دليل به وزير نفت پيشنهاد ميشود اگر شركت چيني از پروژه آزادگان كنار گذاشته شد، شركتهاي ايراني را براي توسعه آزادگان دعوت به كار كند زيرا شناخت خوبي از مخزن دارند و ميتوانند با به روز كردن اطلاعات مخزني اين ميدان، آزادگان را از اسارت چينيها نجات دهند. با ورود هر شركت خارجي به آزادگان حداقل يك سال زمان براي امضاي تفاهمنامه، قرارداد مطالعاتي، قرارداد اجرايي و. . . نياز است كه به جز وقتكشي و بازيهاي شركتهاي خارجي عايدي ديگري به همراه ندارد. عراقيها با سرعت هر چه بيشتر در حال بهرهبرداري از آزادگان هستند و ما هنوز اندر خم يك كوچهايم. عراقي كه روزگاري با نگاه مضطرب خود به فعاليتهاي ايران در آزادگان مينگريست حالا پس از گذشت پنج سال، از ايران جلو افتاده است!
