با توجه به پايان يافتن جشنواره فيلم فجر، فيلمهايي كه قرار است در سال آينده بر پرده سينماهاي كشور جاي بگيرند، مشخص شدهاند. به همين بهانه و در راستاي نزديك بودن اكران نوروزي، پاي صحبت كارشناسان و منتقدان سينمايي نشستهايم تا در خصوص چشمانداز سينماي ايران در سال 93 بپرسيم.
سينما بدون مخاطب، سينما نيست!
محمدحسين نيرومند، كارشناس سينمايي در گفتوگو با «جوان» در خصوص چشمانداز سينماي ايران در سال 93 اظهار ميكند: من در طول جشنواره امسال 57 فيلم را با صبوري فراوان تماشا كردم و به باور من غالب آثار راه يافته به بخش مسابقه و نگاه نو، فاقد كيفيتهاي مردمپسند بودند و بعيد ميدانم اكران مطلوبي را در سال 93 داشته باشيم.
نيرومند ادامه ميدهد: متأسفانه سالهاي سال است كه سينماهاي كشور با ضريب پايين حضور تماشاگر، چرخه حيات خود را ميگذرانند و اين وضعيت در سال آينده بدتر هم خواهد شد، با وجود آمار حضور 13 ميليوني نفري در سينماها، اما اين حضور عمدتاً در تعداد محدودي از سينماها اتفاق ميافتد؛ به عنوان مثال در تهران عمده فروش در سينما آزادي است و ساير سينماها خالي از تماشاگر ميمانند. به گفته نيرومند، متوليان سينماي كشور بايد تمهيدي در جهت توليد فيلمهاي مردمپسند بينديشند، چون با ادامه اين وضعيت در سالهاي آتي سينماها ديگر توان ادامه حيات نخواهند داشت و كمكهاي دولتي هم تا يك حدي ميتواند آنها را روي پاي خود نگه دارد. وي ميافزايد: در حال حاضر سينماهاي كشور از يك سو با مشكل اقتصادي ناشي از فروش پايين گيشه و از طرف ديگر با فرسودگي بنا روبهرو هستند كه حتي يكي از اين مشكلات هم ميتواند حيات سينماها را به خطر بيندازد و با اين شرايط من آينده را روشن پيشبيني نميكنم. اين كارشناس سينما با اشاره به دليل ساخت فيلمهاي كم مخاطب اظهار ميكند: يكي از دلايل اين مسئله همين جشنواره فجر و داوريهايش است. در دنيا اصلاً سينماي بدون مخاطب، سينما به حساب نميآيد و حتي هنري سازهاي بينالمللي هم به گونهاي فيلم ميسازند كه آثارشان بتواند در فروش بينالمللي هزينههاي توليدشان را برآورده كند اما ما فروش بينالمللي هم نداريم. نيرومند خاطر نشان ميكند: سالانه حدود 120 تا 130 فيلم در سينماي كشور ما توليد ميشود در حالي كه سينماهاي كشور ما تنها ظرفيت اكران 35 تا 40 فيلم را دارند و تعداد زيادي از اين فيلمها در راستاي دغدغههاي شخصي كارگردانها و براي حضور در جشنوارهها ساخته ميشوند و در اين ميان جشنواره فجر هم از چنين فيلمهايي استقبال ميكند و اين مسئله خطرناك است.
وي در خصوص راهكار برونرفت از بحران كمبود مخاطب تأكيد ميكند: براي وجود سينماي ملي و مخاطبپسند، مديران فرهنگي بايد نشستهايي داشته باشند و با استفاده از مقرراتي، وضعيت سينما را كنترل كنند تا فيلمهاي سينمايي متناسب با سليقه مخاطبان توليد شوند و بتوانند گيشه پرفروشي را از آن خود كنند.
فيلمهاي دولتي بيمخاطب
عليرضا رئيسيان، منتقد سينما در گفتوگو با «جوان» در خصوص چشمانداز سينماي ايران در سال 93 با توجه به فيلمهاي جشنواره سيودوم ميگويد: با توجه به آثار به نمايش درآمده در جشنواره سيودوم فيلم فجر، به باور من چشمانداز سينما در سال 93 از نظر مخاطب، زير متوسط خواهد بود و از نظر كيفيت هنري متوسط.
وي ادامه ميدهد: از نظر سرمايهگذاري 70 درصد از فيلمهاي جشنواره فيلم فجر، سرمايهگذار دولتي دارد و سرمايهگذار دولتي هم كه در توليد آثار به مخاطب و وجوه هنري توجهي نميكند و حاصل اين رويكرد ميشود فيلمهاي بيكيفيت و بدون مخاطبي كه از سوي نهادهاي دولتي توليد شدهاند و سال آينده بر پرده سينماهاي كشور جاي ميگيرند و به همين دليل من چشمانداز روشني را براي اكران سال 93 پيشبيني نميكنم.
نبود فيلمنامه خوب، مشكل اصلي سينما
عباس كريمي عباسي، منتقد سينمايي هم در اين باره در گفتوگو با «جوان» ميگويد: تعداد فيلمهاي امسال به نسبت سالهاي گذشته بيشتر بوده و توليدات سينمايي با افزايش 30 درصدي روبهرو بوده است در مقابل اما كيفيت فيلمها افت داشته و تعداد آثار جذابي كه مخاطب بتواند با آنها همذاتپنداري كند، كاهش چشمگيري پيدا كرده است. وي ادامه ميدهد: پيشبيني ميكنم در سال آينده به جز مواردي خاص مانند «شيار 143»، « چ»، «طبقه حساس» و «ردكارپت» كه توانستهاند مخاطب را با خود همراه كنند، در ساير فيلمها با مشكل افت مخاطب روبهرو شويم چون موضوع غالب فيلمها دغدغههاي شخصي فيلمساز و معضلات قشر خاصي از جامعه بوده است و اين مسئله در نهايت به كاهش مخاطب فيلمها منتهي ميشود.
كريمي با اشاره به مشكل نبود فيلمنامه جذاب به عنوان مهمترين مشكل آثار اين دوره از جشنواره فيلم فجر، اذعان ميكند: فيلمسازان پيش از ساخت فيلم، ابتدا بايد بررسي كنند كه آيا فيلمنامه توانايي جذب مخاطب را دارد و پس از آن به جنبههاي دراماتيك و هزينههاي توليد و جذب عوامل بينديشند. در ميان آثار جشنواره فيلم فجر امسال هم، يا خود كارگردان نويسنده فيلمنامه بود كه در نگارش به دغدغههاي شخصي خود در فيلمنامه پرداخته بود و در موارد اقتباسي مانند اشباح هم، فيلمنامهاي براي اقتباس انتخاب شده بود كه هيچ سنخيتي به جامعه ما آن هم در اين برهه زماني نداشت.
فيلمسازي دولتي بلاي جان سينما!
كريمي با اشاره به اينكه انتخاب فيلمنامه مهمترين اصل در توليدات سينمايي است، ميافزايد: تهيهكنندگان سينمايي بايد پيش از هر چيز در زمينه فيلمنامه سرمايهگذاري كنند، در سينماي ما حقوق فيلمنامهنويس از كارگردان و بازيگران فيلم كمتر است به همين دليل هم هست كه فيلمنامهنويسان به اندازه دستمزدشان مينويسند و همين ميشود كه كار سينماي ما به اينجا ميانجامد. افزايش حقوق فيلمنامهنويسان هم ربطي به دولت ندارد و بدنه و اهالي سينما و تهيهكنندگان بايد براي افزايش فروش فيلمهاي سينمايي، حقوق فيلمنامهنويسان را افزايش دهند چون اين افزايش دستمزد در نهايت به افزايش كيفيت فيلم و بازگشت سرمايه بيشتر ميانجامد.
يكي ديگر از مشكلات سينماي ما، فيلمسازي دولتي و وامهايي است كه دولت به برخي از فيلمنامهها و كارگردانان ميدهد كه در نهايت فيلمهاي بدون گيشهاي را ميسازند، در اين ميان دولت بايد وامهاي خود را در اختيار آثاري قرار دهد كه در كنار رويكردهاي خاص فرهنگي مورد نظر، پتانسيل جذب مخاطب را هم داشته باشد.
هاشمي: عرصه فرهنگ نيازمند برنامهريزيهاي بلند مدت است
سيد ضياء هاشمي، رئيس شوراي صنفي نمايش هم در گفتوگو با «جوان» در خصوص وضعيت اكران سال 93 سينماهاي كشور اظهار ميكند: فيلمهاي جشنواره فجر خبر از اكران نامناسبي در سال جاري ميدهد و گيشه سينماها در سال 93 پربار به نظر نميرسد.
وي ادامه ميدهد: به رغم هزينههاي سرسامآور توليد برخي از فيلمها كه با بودجهشان ميشود دهها فيلم را ساخت، اما همين فيلمهاي بيگ پروداكشن از وجود ايرادات اساسي رنج ميبرند.
به گفته هاشمي، غالب فيلمهاي سيودومين جشنواره فيلم فجر از قابليت جذب مخاطب بيبهره بودند و اين به دليل نبود سياستگذاري در امر فرهنگ است. عرصه فرهنگ نيازمند مديريت بلند مدت است و راهكارهاي كوتاهمدت در اين زمينه به نتيجه نميرسد.
در پايان در اظهارنظرات كارشناسان و منتقدان سينماي ايران ميتوان اينگونه نتيجه گرفت كه با توجه به آثار ارائه شده در سي و دومين جشنواره بينالمللي فيلم فجر جز در مواردي معدود نميتوان انتظار فروش مطلوبي را از فيلمهاي سينمايي سال 93 داشت و براي برونرفت از اين معضل، فيلمسازان بايد بيش از پيش به سمت فيلمنامههاي با كيفيت و با پتانسيل جذب مخاطب روي آورند.
