اين مناسبت زماني بهانهاي شد براي پرداختن به عمليات طريقالقدس و البته جريان ايجاد شده در تداوم آن كه به نوعي اين موج، جبههها را تا سال آخر جنگ تحت تأثير خود قرار داد. اين روند در يك مقطع باعث بيرون راندن دشمن از بخش اعظم خاك كشورمان شد و در مقطع ديگر با تعقيب دشمن در داخل خاكش، حالت تهاجمي ايران را تا ابتداي سال 67 تداوم بخشيد.
به هر روي عمليات طريقالقدس يا به تعبير ديگري «كربلاي يك» در مقطعي از دفاع مقدس انجام گرفت كه تا آن لحظه پيروزي چشمگيري براي رزمندگان ايراني در جبهههاي جنگ به ثبت نرسيده بود. هر چند دو ماه قبل يعني در مهرماه سال 1360 نيروهاي كشورمان توانسته بودند شهر آبادان را از حصر يك ساله خارج سازند اما طريقالقدس راهبرد جديد نيروهاي نظامي ايران تحت عنوان همكاري كامل ارتش و سپاه را به نمايش گذاشت كه ذيل طرح موسوم به «كربلا» در قدمهاي بعدي و با انجام عملياتهاي فتحالمبين (كربلاي2) و اليبيتالمقدس (كربلاي3) منجر به آزادسازي بخش قابل توجهي از خاك كشورمان شدند.
بستان، گلوگاه دشمن
شرايط جغرافيايي شهر بستان كه تقريباً در مركز جبهه خوزستان قرار دارد باعث ميشد تا در صورت دستيابي رزمندگان به اين شهر و نواحي اطرافش، ارتباط نيروهاي دشمن در جبهه شمالي و جنوبي خوزستان قطع شود. به اين لحاظ فتح بستان جاي پايي بود براي آزادي شمال و جنوب خوزستان كه تقريباً اين هدف در دو عمليات بعدي يعني فتحالمبين و اليبيتالمقدس محقق شد.
از همين رو حدود دو ماه بعد از فتح بستان كه نيروهاي كشورمان در حال آمادهسازي براي انجام مقدمات عمليات فتحالمبين بودند، ارتش بعث در يك تلاش بيفرجام سعي كرد از تنگه چزابه وارد عمل شود و برگ برنده نيروهاي ايراني يعني شهر بستان را دوباره به تصرف خود درآورد چراكه دشمن دريافته بود بستان جاي پايي براي ايرانيان است كه از طريق آن ميتوانند ضربات خردكننده به آرايش درهم ريخته نظاميشان در شمال خوزستان وارد آورند.
عملياتي در سه مرحله
طريقالقدس تقريباً 22 روز طول كشيد و از هشتم آذرماه تا 30 همين ماه تداوم يافت. در مرحله اول كه به تاريخ 8/9/60 آغاز شد، تنگه چزابه، آزادسازي بستان و مناطق شمالي رودخانه سابله تأمين شدند اما به علت مقاومت شديد و سازمان يافته دشمن در مقابل لشكر 16 زرهي (جناح جنوبي)، عمليات از پيشرفت كمي برخوردار شد و اهداف واگذاري در منطقه جنوب رودخانه سابله تا شرق هورالعظيم تأمين نشدند.
در مرحله دوم، آفند متقابل و غافلگيرانه عراق در شب 13/9/60 از سمت جنوب به شمال و با عبور از پل رودخانه سابله و تصرف سر پل كوچكي در شمال سابله همراه شد كه در اين تك قصد داشت تا خود بستان به پيش براند اما با واكنش سريع و به موقع نيروهاي خودي مواجه و اقدام دشمن با شكست روبهرو شد. در اين واقعه ايستگاههاي شنود ارتش و سپاه نقش اساسي در كشف تك غافلگيرانه دشمن داشتند.
در مرحله سوم نيز تلاش براي طرحريزي عمليات احاطه و انهدام دشمن در منطقه بين جنوب رودخانه سابله تا شمال رودخانه نيسان مد نظر بود كه قبل از به اجرا در آمدن اين طرح، دشمن با زيركي و مهارت اقدام به عقبنشيني اختياري به پشت رودخانه نيسان كرد و يگانهاي خودي به سوي كرانه شمالي رودخانه مذكور پيشروي و تمامي اهداف طرحريزي شده در اين منطقه را تصرف كردند. در نهايت عمليات طريقالقدس در 30/9/60 با وصول به تمامي اهداف خود به پايان رسيد.
بازتاب فتح بستان
همان طور كه اشاره شد طريقالقدس اولين قدم در سلسله عملياتهاي كربلا بود كه با برداشتن قدمهاي بعدي بخش اعظمي از مناطق تصرف شده كشورمان آزاد شد. هرچند در عملياتهاي بزرگ بعدي چون رمضان، والفجر مقدماتي و والفجر يك، تداوم پيروزيهاي گذشته اندكي كند شدند اما نگاهي به روند كلي جنگ نشان ميدهد كه دشمن بعثي پس از عمليات طريقالقدس ديگر طرف برنده جنگ نبود و تا سال پاياني جنگ در لاك دفاعي فرو رفت.
