يكي از همكاران روزنامهنگارم، پيامكي داده بود به من كه چيزي در باب انگليسي حرف زدن دولتمردان كه خارج از عرف بينالمللي است، بنويس! بعد هم يادآوري كرده بود يكي از اين آقايان در تهران هم ترجيح داده انگليسي سخنراني كند... بله! متأسفانه همين طور است كه اين همكار من نوشته. برخي از اين بزرگواران گويي سخن گفتن به زبان بيگانه را نوعي كمال تلقي ميكنند.
حال آنكه مرسوم است حتي در مراودات بينالمللي اگر يكي از طرفين زبان ديگري را ميداند – به ويژه در مورد زبان انگليسي – ترجيح ميدهد به زبان سرزمين خود سخن بگويد زيرا بديهي است كه همواره هر انساني با زبان مادري خويش توانايي بيشتري براي انتقال خواستهها و مكنونات قلبي خود دارد.
جالب است، آنها كه سرشان به تنشان ميارزد، اغلب اين رويه را رعايت كرده و بر آن اصرار دارند. البته با كمال تأسف در اين زمينه آب در چشمههاي ديگر نيز گلآلود است. مدتهاست صدا و سيما هيچ كنترلي بر كلام مجريان و گفتار فيلمها و سريالهاي خود از باب عدم كاربرد واژگان بيگانه ندارد، به طوري كه كمكم برخي اصرار دارند واژههاي فرنگي را در گفتارشان به كار ببرند و اين را نوعي نمايش فرهيختگي ميدانند.
با كمال تأسف اين رفتار دارد جا ميافتد. لذاست كه گاه كارگرداني اصولاً نام سريالش را مثلاً ميگذارد «ماتادور» فكر ميكند اين نامگذاري كلاس كارش را بالا ميبرد. در برخي شبكهها نظير شبكه بازار كه اين رويه بيداد ميكند. هيچ كس هم نميتواند بفهمد كه رواج اين رفتار ناصواب چه بلايي بر سر زبان اين مردم ميآورد، نميتواند بفهمد كه صدا و سيما نوعي مدرسه و دانشگاه عمومي است و در واقع شما داريد به ميليونها بيننده خود ميآموزيد و آنها را ترغيب ميكنيد كه فيالمثل به جاي برنامه بگويند «پلان» يا به جاي «پيامك»، «اس.ام.اس» و ...
بديهي است وقتي چنين باشد، برخي دولتمردان ما هم هول برشان ميدارد و فكر ميكنند اگر به زباني غيرزبان مادري خويش سخن بگويند، همه انگشت به دهان ميمانند كه: ماشاءالله چقدر اين جناب باسواد است! ... حال آنكه آنها بايد پاسدار اين زبان و فرهنگ باشند چرا كه از آن نمايندگي ميكنند. لابد ميدانيد اولين مسافري كه پول داد و خصوصي با يك سفينه روسي به فضا رفت يك زن ايراني به نام «انوشه انصاري» بود. او چندين دهه است ساكن امريكاست و در خردسالي ايران را ترك كرده است. چند سال پيش هنگام آغاز اين سفر فضايي،خبرنگاران رسانههاي جهان با او مصاحبه كردند و او تأكيد كرد به تمام سؤالات فقط با زبان فارسي جواب ميدهد تا بدانند او يك ايراني است و اولين است تا نام ايران زنده شود. به نظر ميرسد درايت و وطندوستي برخي از شهروندان سابق! اين آب و خاك از برخي بزرگان لاحق بيشتر است!
