يوزپلنگ ايراني به برزيل نزديك شد. ديروز توافقنامه مشترك سازمان محيط زيست ايران و فيفا به سوئيس ارسال شد تا پس از امضا توسط مقامات فدراسيون جهاني فوتبال، به عنوان سند ملي منتشر شود. با ارسال اين توافقنامه، استفاده از نماد يوز ايراني روي پيراهن تيم ملي فوتبال در جام جهاني برزيل به مرحله عملي شدن نزديكتر شده است. اين اقدام در جهت جلوگيري از انقراض نسل يوزپلنگ ايراني كه تنها تعداد كمي از آنها باقي مانده قرار است صورت بگيرد.
اوايل آبان بود كه پژوهشگران و علاقهمندان محيط زيست كشور از فدراسيون فوتبال درخواست كردند از يوز ايراني به عنوان نماد تيم ملي در جام جهاني برزيل استفاده كنند. انتخاب حيوانات به عنوان نماد مسابقات و تيمهاي ورزشي در بسياري از كشورهاي دنيا مرسوم است. به عنوان مثال نماد بازيهاي آسيايي 1990 پكن خرس پاندا بود و نماد رقابتهاي المپيك زمستاني سوچي روسيه كه در سال 2014 برگزار ميشود، پلنگ قفقاز انتخاب شده است. به همين خاطر محمد درويش، عضو هيئت علمي موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور در اين باره گفت: «بسياري از كشورها از گونههاي باارزش جانوري خود به عنوان نماد تيمهاي ورزشي استفاده كردهاند تا فرصتي براي معرفي اين گونهها و كمك به حفظ و حراست آنها فراهم شود. در حال حاضر فقط 70 قلاده يوزپلنگ آسيايي باقي مانده است كه همه آنها هم در ايران هستند. »70يوزپلنگ باقي مانده زيستگاه امني ندارند، زيستگاههايي كه جادهسازيها، استخراج معادن، حضور دامهاي گسترده و عبور لولههاي نفت و گاز، كيان آنها را تهديد ميكند. جادهها و معادن دو تير خلاص بر زيستگاههاي يوز هستند.
به گفته فعالان محيط زيست اين ايده ميتواند با توجه به تأثير فوتبال روي جوامع ملي و بينالمللي دغدغه ماندگاري 70 قلاده باقي مانده از يوز ايراني را به خانه تك تك ايرانيان ببرد و يكباره جمعيتي 80 ميليون نفري را نگران وضعيت يك گونه به شدت در معرض انقراض قرار دهد.
به گفته يكي از كارشناسان فعال محيط زيست، همين موضوع باعث ميشود تا از فرصت بهوجود آمده براي ورزش ايران، يوز ايراني را تبليغ كرد و براي سفر گردشگران به ايران برنامهريزي انجام داد. آرش نورآقايي در اين باره گفت: «يوز ايراني را قدرتمندترين دونده ميدانند. از سوي ديگر يك ورزشكار يا فوتباليست نيز بايد دونده خوب و چابكي باشد. استفاده از نماد يوز ميتواند اين نگاه رواني را بهوجود آورد كه ميتوان مانند يوز پر قدرت و چابك بوده و خوب دويد. همانطور كه برند وسايل ورزشي پوما، شير كوهي است. » 8آبان هم انجمن يوزپلنگ ايراني در نامهاي خطاب به سرپرست وزارت ورزش و جوانان حمايت خود را از پيشنهاد رئيس سازمان ميراث فرهنگي مبني بر انتخاب يوزپلنگ آسيايي به عنوان نماد تيم ملي فوتبال ايران در جام جهاني برزيل 2014 اعلام كرد. در اين نامه آمده بود: «بدون شك ورزش فوتبال، يكي از پرمخاطبترين موضوعات جامعه، حتي در دورافتادهترين نقاط كشور است و اقدام فوق، نقش بسيار مؤثري در جهت فرهنگسازي براي حفاظت از سومين گربهسان نادر دنيا خواهد داشت. »
سفر بلاتر به ايران، در نيمه آبان باعث شد تا با رئيس فدراسيون جهاني فوتبال براي استفاده از لوگوي يوزپلنگ ايراني روي پيراهن تيم ملي در جام جهاني برزيل رايزني شود. در دومين روز سفر بلاتر به ايران بود كه در جريان بازديد رئيس فدراسيون جهاني فوتبال از موزه تنوع زيست محيطي تهران به همراه معصومه ابتكار رئيس سازمان محيط زيست، پيشنهاد ايران براي استفاده از نماد يوزپلنگ ايراني در مسابقات جام جهاني مطرح شد.
ابتكار درباره اين پيشنهاد گفت: « در مورد مسائل زيستي ايران و همراهي فوتبال با محيط زيست صحبتهايي انجام دادهايم. قرار است در جام جهاني از چهره يوزپلنگ آسيايي كه در معرض خطر قرار دارد، روي لباس تيم ملي استفاده كنيم كه بلاتر هم استقبال كرده است. اميدوارم طي صحبتهايي كه با فدراسيون خواهيم داشت، اين موضوع نهايي شود. »
بلاتر در اين جلسه موافقت ابتدايي خود را با اين طرح اعلام و تأكيد كرد كه از آن استقبال ميكند. او گفت: «از اين موضوع استقبال ميكنيم. خودم از نمايندگان كار در اين موضوع بودم و ارزش اين كار را به خوبي ميدانم. در بازار داغ بينالمللي استفاده از اين موضوعات ميتواند خيلي خوب باشد. اينكه بخواهيد از نماد حيواني، حتي در لباسها استفاده كنيد مورد استقبال ما است. »در همين رابطه قرار شد فدراسيون فوتبال ايران با همكاري سازمان محيط زيست نامهاي را با مضمون درخواست ايران براي استفاده از اين برند در جام جهاني تنظيم و آن را به فيفا ارسال كنند.
ديروز بود كه خبر رسيد اين توافقنامه پس از تنظيم پيش نويس متن آن كه توسط دبيركلهاي فيفا و فدراسيونهاي فوتبال تهيه شده بود، جهت امضا به سوئيس ارسال شد. اين توافقنامه پس از امضاي سپ بلاتر براي تأييد رئيس سازمان محيط زيست دوباره به ايران ارسال ميشود تا در آينده به عنوان سند فدراسيون جهاني فوتبال منتشر شود. در اين توافقنامه قرار شد كه فيفا جهت معرفي نماد يوزپلنگ و توجه جهانيان به حفظ اين گونه ارزشمند، مساعدت لازم را به عمل بياورد. قبلاً نيز چنين توافقنامههايي ميان فيفا و فدراسيونهاي چين و برزيل به منظور حفظ دو گونه جانوري ديگر امضا شده بود.
