دست هاي هيچ تازه دامادي سنگين به نظر نمي رسد. نمي شود عروس و دامادي را كه در ماشيني گل آذين، كنار هم ، به مردم لبخند مي زنند در حال كتك كاري تصور كرد اما حقيقت اين است كه به گفته دكتر جعفر بوالهري، رئيس انستيتو روانپزشكي تهران، از ميان هر 10 زوج ايراني، دستكم دو زوج ، در آمار خانوادههاي درگير خشونت فيزيكي مي گنجند.
اين روانپزشك مي گويد به اين آمار اگر بخواهيم خشونت هاي كلامي را هم اضافه
كنيم آنوقت اعداد بزرگتر و نگران كننده تر مي شود. او اعتقاد دارد علت
اصلي شيوع پديده همسرآزاري در كشورمان، ناآگاهي زوج ها از مهارت هاي زندگي
است؛ مهارت هايي كه مدتي است بوالهري و همكارانش آنها را در چند استان
كشور،به شكل آزمايشي به زوج هاي درگير مساله همسرآزاري آموزش مي دهند.
شما در يكي از گفتگوهاي اخيرتان اعلام كرديد پديده همسرآزاري در 20 درصد
خانواده هاي كشور ديده مي شود. اين آمار ، هم خشونت فيزيكي را در بر مي
گيرد و هم خشونت كلامي را ؟
گرچه ما در تعريف علمي همسرآزاري هم خشونت فيزيكي و هم خشونت كلامي را در
نظر مي گيريم اما آماري كه من اعلام كرده ام صرفاً درباره همسرآزاري هايي
است كه منجر به ضرب و شتم شده است اما اگر بخواهيم انواع خشونت هاي كلامي
مانند توهين هاي لفظي و بددهني يا انواع ديگري از آزار همسر مانند بي توجهي
و غفلت نسبت به شريك زندگي را هم به آن اضافه كنيم، آنوقت اين آمار بسيار
بيشتر از اين مي شود.
وضعيت شيوع همسرآزاري در كشورهاي ديگر چگونه است؟
همسرآزاري در همه كشورهاي دنيا وجود دارد اما در كشورهاي جهان سوم ميزان آن
بيشتر است براي مثال در بنگلادش شيوع اين آسيب، حدود 50 درصد است.
با توجه به اين كه خشونت فيزيكي ميان همسران در جامعه ملموس تر و عيني تر است به نظر مي رسد كنترل آن هم بايد در اولويت باشد.
دقيقاً همينطور است. ما طرحي براي كاهش همسر آزاري در كشور داريم كه چند
ساليست به شكل آزمايشي آن را در چهار استان ايلام، خوزستان، چهارمحال و
بختياري و گلستان اجرا مي كنيم.
خانواده هاي درگير با مسأله همسرآزاري را در اين طرح چگونه شناسايي مي كنيد ؟
ما از مراجعان به مراكز بهداشتي درماني مي پرسيم كه آيا مورد خشونت فيزيكي قرار گرفته اند يا نه.
بيشتر از مراجعان دچار جراحت جسمي شده اند و به اين مراكز آمده اند، اين سوال را مي پرسيد ؟
خير ما حتي از كساني كه عوارض جسمي ضرب و شتم ندارند هم سوال مي كنيم كه
آيا تا كنون همسرشان به آنها آسيب زده است يا نه.اگر پاسخ اين افراد مثبت
باشد از آنها مي پرسيم كه آيا تمايلي دارند در برنامه هاي مشاوره اي و
كلاس هاي روانشناسي ويژه ما براي كاهش همسرآزاري شركت كنند يا نه و در
صورتي كه باز هم جواب شان مثبت باشد، ما براي شان دوره هاي آموزشي برگزار
مي كنيم و به آنها خدمات مشاوره اي ارائه مي دهيم.
محتواي كلاس هاي ويژه كاهش همسرآزاري چيست؟
در اين كلاس ها به زوج هاف چهار مهارت اصلي را ياد مي دهيم كه مطمئنيم اگر
شركت كنندگان به خوبي همه محتواي درسي شان را ياد بگيرند، ديگر در خانه
درگير نخواهند شد. اين چهار مهارت عبارتند از كنترل خشم، ارتباط مؤوثر ، حل
مساله و حل كشمكش .
درباره اين مهارت ها بيشتر توضيح مي دهيد؟
در آموزش كنترل خشم ياد مي گيريد طوري خشم تان را مهار كنيد كه به ديگران
مثلاً همسر يا فرزندتان منتقل نشود و به خودتان هم آسيب نزند. در آموزش
كنترل كشمكش مي فهميد چگونه مي توانيد در مواجهه با فردي كه مي خواهد شما
را به چالش بكشد، از درگيري بپرهيزيد و آرامش تان را حفظ كنيد و با تميز
دادن مسائل منطقي از عاطفي،اجازه ندهيد جدل ادامه پيدا كند يا نگاه تان به
مسأله تحت تأثير احساسات تند قرار بگيرد.
در آموزش حل مسأاله ياد مي گيريد براي حل مشكلات زندگي نيازي به گريه كردن،
فرياد كشيدن، توهين كردن يا متهم كردن ديگران نيست و مي شود در قالب يكسري
مراحل علمي،بهترين راه را براي حل مسأله پيدا كرد.
در آموزش ارتباط مؤثر كه متأسفانه زوج هاي ما در آن بسيار ضعيف هستند، مي
آموزيد شرايط طرف مقابل را عميق تر درك كنيد و آنوقت مي فهميد چگونه بايد
به او كمك كنيد كه شرايط بحراني اش، كنترل شود و جو خانواده را آشفته نكند.
اين مهارت ها رايگان به مردم آموخته شده است ؟
بله ما اين خدمات را با پشتيباني وزارت بهداشت به شكل كاملاً رايگان برگزار كرده ايم. اين پروژه متعلق به وزارت بهداشت است.
مردم در استان هاي ديگر چگونه مي توانند اين مهارت ها را ياد بگيرند ؟
از ديدگاه من ضروري است كه زوج ها اين دوره ها را پيش از ازدواج بياموزند
اما از آنجا كه هم اكنون فرصت افراد بزرگسال محدود است و سخت مي توانند به
مراكز روانشناسي و مشاوره براي آموختن اين دوره ها مراجعه كنند پيشنهاد من
اين است كه چنين مهارت هايي از دوران راهنمايي يا دبيرستان به نوجوانان
آموخته شود تا از همان زمان براي زندگي مشترك در آينده آماده شوند. علاوه
بر اين از محيط مدرسه مي شود براي آموزش اولياي دانش آموزان هم استفاده كرد
با اين روش، ديگر لازم نيست آنها وقت اضافه زيادي را صرف يادگيري اين
مهارت ها كنند.
اين مدل براي كاهش كودك آزاري هم كاربرد دارد؟
كودك آزاري دوره هاي مخصوص به خودش را دارد اما به هر حال ياد گرفتن اين مهارت ها حتما آمار كودك آزاري را هم كاهش مي دهد.
با توجه به پژوهش هايي كه در اين چند سال داشته ايد، به نظرتان اصلي ترين علت همسر آزاري در كشورمان چيست؟
نبود آموزش و نظام تربيتي صحيح براي زوج ها. مطمئن باشيد اگر زن و شوهرها،
مهارت هاي زندگي را بياموزند دست به خشونت نمي زنند. از سوي ديگر
متأسفانه ما ناخواسته در جامعه مان خشونت را تبليغ مي كنيم. مردم ما صحنه
هاي خشن را بي هيچ نگراني تماشا مي كنند و به فرزندان شان هم اجازه مي دهند
ببينند.
خشونت به يك تئوري قالب در همه روابط انساني ما تبديل شده و طبيعتا در
روابط مان با شريك زندگي مان هم همينگونه است.ديروز در فرودگاه از تلويزيون
هاي تبليغاتي داخل سالن، قسمت هايي از يك فيلم سينمايي را ديدم كه در آن
مردي به صورت زني مشت مي كوبيد. اين صحنه بارها و بارها تكرار شد! به نظر
شما تأثير چنين تصويري بر اذهان عمومي چيست؟
مريم يوشي زاده - خبرنگار جام جم آنلاين
