نوشتن درباره رسانه ملي به ويژه اين روزها كار آساني نيست، زيرا از يك سو همه از اوضاع نابسامان مالي آن اطلاع دارند و معلوم نيست با تمام حساسيتهاي موجود چرا هيچكس هم هيچكاري نميكند و اما از سوي ديگر برخي كاستيها الحق و الانصاف به بودجه ربط چنداني پيدا نميكند. همه روزه در نقد و حاشيه آنچه در اين مجموعه نشر ميشود، ديگر رسانهها چيزهايي مينويسند، نميدانم بر سر اين پيشنهادات و انتقادات كه اغلب از سر دلسوزي است و راهگشا نيز هستند چه ميآيد؟ آيا مجموعهاي هست تا اينها را ببيند و چنانچه نقدي بجا بود آن را اعمال كند؟ چنانچه اشتباه و خطايي تذكر داده شده بود، از تكرار آن پيشگيري شود و... يا همه دارند عرض خود ميبرند و زحمت عزيزان ميدارند؟!
برنامهسازي براي كودك و نوجوان اگر نگوييم سختترين، بيترديد در شمار سختترين كارها در رسانه ملي است. البته بديهي است درباره برنامهسازي استاندارد حرف ميزنم، نه نشاندن عدهاي بر و بچههاي خردسال گاه با پدر و مادرهايشان و نمايش يك بقالي به جاي برنامه دكاني كه گاه در آن ماكاروني ميفروشند و گاه بستني و گاه .... و عدهاي كودك و بزرگسال هم به طور حضوري در آنجا و هم در قالب ميليونها بيننده در سرتاسر مملكت، زنده اين بازاريابي هنرمندانه! را ميبينند. خوب! تا اينجا ميرسد حرف از دخل خالي ميشود و خرج عالي و درست هم ميگويند. اما كلمات كه ديگر خرجي ندارند. فراموش نكنيد اگر همين برنامههاي كودك در سه دهه گذشته درست ساخته و پرداخته شده بودند امروز ما با بسياري از مشكلات اجتماعي موجود مواجه نبوديم. فراموش نكنيد يكي از اصليترين مربيان اين نسل همين برنامهها بوده و براي نسلهاي بعدي نيز خواهد بود. در برنامه فيتيله، مجري ميخواهد تبليغ يك مؤسسه خيريه را انجام دهد كه گويا قرين به نام مولا علي (ع) است، با نام «گلستان حضرت علي (ع)». دهها بچه آنجا و ميليونها تن هم در سرتا سر مملكت چشمشان به دهان اوست. چند بار ميگويد؛ اين مؤسسه خيريه علي ... و با فاصلهاي اندك اضافه ميكند: عليه السلام و... توضيحاتي ميدهد و يك بار هم در كمال حيرت ميگويد؛ اين گلستان علي مؤسسه ... حالا كودك و نوجوان مخاطب ايشان چه ذهنيتي از مولا علي (ع) براي خودش ميسازد؟
شايد بسياري از شما بگوييد، اين ميتواند نشانه صميميت باشد و نبايد سخت گرفت و... به خدا من هم همه اينها را قبول دارم. پس تربيت مذهبي و احترام به شعائر از كجا بايد آغاز شود؟ فراموش نكنيد اين رسانه نماينده چه كشور و نظامي است و اهدافش چيست؟ باز در همان برنامه به تقليد از «پلاتوهاي حقوق بشري» غربي، ناگهان كودكي پشت تريبون ظاهر ميشود و فرياد ميكشد: «صلح و آرامش حق بچههاست!» يا «نظر دادن حق بچههاست!» چه عيب دارد به جاي اين لوس بازيهاي تقليدي، به هر كدام از آن بچهها حديثي از ائمه اطهار (ع) در ضرورت رعايت حق و حقوق فرزندان و كودكان آموزش داده شود تا هر بار حديث يكي از معصومان (ع) را بخوانند و هم بچهها و هم بزرگترهاي مخاطب برنامه را به نوعي با اخلاق اسلامي در اين مقوله آشنا كنند؟ ببينيد شما از يكسو ظاهر برنامه را كه به ماكاروني و نرمافزار فروشي و .... مردمي. چنانچه لااقل با اجراي درست و كلمات مناسب و درك حساسيت مواجهه با كودك و نوجوان كار را پيش نبري كه محتواي برنامهات نيز تسليم ظاهر و قالب آن شده و بچه اين وسط حيران ميماند كه چه چيز را بايد بياموزد. يا حداقلش آن است كه با اين همه آنتن زنده و برنامهسازي و كذا و كذا، جز آشنايي با همان كالايي كه تبليغش انجام ميشود و ايجاد حرص براي خريد آن، اثري در مخاطب كودك و نوجوان خود نميگذاريم. وقتي ميگويم كلمات خرجي ندارد، چرا كه لااقل از اين راه ميشود يك حداقلهايي را براي از هم نپاشيدن بيشتر چنين برنامههايي فراهم آورد. در عمده برنامههاي كودك و نوجوان ما مشهود است كه سازندگان دغدغهاي ندارند تا ردپايي از ديانت و اخلاق اسلامي در آن باشد.
حال آنكه فصل و وقت ايجاد علاقه و توجه به اين اصول همينجاست. در برنامه مشابه همين فيتيلهها كه «عمو پورنگ» براي بچهها اجرا ميكند، اگرچه آنجا هم كاستيهايي هست و بديهي هم است، اما مثلاً اگر جمعه باشد، به مناسبت گاهي مجري با همان لحن مورد علاقه مخاطبش يادي از امام زمان (عج) ميكند، در مناسبتهاي ديني ديگر به همين ترتيب اغلب برنامه را با دعا تمام ميكند، با همان زبان كودكانه گاهي از بچهها ميخواهد صلوات بفرستند... شايد اگر به برخي از اين آقايان در گذشته ميگفتند ميشود يك برنامه پرمخاطب كودك را با دعا توسط مجري آن و آمين گفتن بچههاي حاضر به پايان برد، مسخرهات ميكردند. اما ديديم كه شد. يعني اين به عهده آن برنامهريز و برنامهساز و هنر اوست كه چگونه اين مفاهيم را وارد برنامه كند، تا هم برنامه و هم آن ارزشها آسيب نبينند كه هيچ بلكه سبب تقويت يكديگر هم بشوند. اما با كمال تأسف يا بسياري در آنجا به اين مهم باور ندارند يا چنين هنر و دغدغهاي در وجودشان نيست. چرا؟ ميبينيد كه فقط درد درد بودجه نيست.