قرار بود باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا، سفر دورهاي به شرق آسيا داشته باشد تا براي شركت در اجلاس سازمان همكاريهاي اقتصادي آسيا- اقيانوسيه، آپك، به كشور اندونزي برود و بعد از آن هم عازم برونئي و بورنئو شود تا در اجلاس كشورهاي عضو اتحاديه كشورهاي آسياي جنوب شرقي، آسهآن، شركت كند. كاخ سفيد در شامگاه پنجشنبه 3 اكتبر خبر از لغو كامل اين سفر داد و اوباما وزير امور خارجه امريكا، جان كري، را به جاي خود براي شركت در اجلاس آسهآن فرستاد. دليل اصلي لغو برنامه اوباما به تعطيلي دولت امريكا مربوط بود كه به خاطر آن فعاليتهاي بخش زيادي از دولت فدرال متوقف شده و باعث شده تا زمينه سفر او فراهم نشود. به عبارت ديگر، لغو سفر او ناشي از مسئلهاي داخلي و اختلاف نظر كاخ سفيد و كنگره بر سر لايحه بودجه است كه به دليل بينتيجه ماندن آن، بودجهاي در دست دولت نماند تا فعاليت فدرال ادامه يابد اما عدم حضور اوباما در اجلاس آسهآن اين مسئله را ايجاد ميكند كه تأثير آن بر نتيجه اين اجلاس و مسائل بعد از آن چه خواهد بود.
هيچ شكي نيست كه اين سفر دورهاي و به خصوص شركت رئيسجمهور امريكا در دو اجلاس مهم براي اين كشور از اهميت ويژهاي برخوردار است و براي پي بردن به اين نكته تنها كافي است به بيانيه كاخ سفيد توجه شود كه پيش از اين اعلام كرده بود، اين سفر دورهاي بخشي از «تعهد مدام اوباما براي افزايش نقش سياسي، اقتصادي و امنيتي امريكا در آسيا- پاسيفيك» است. نكته مهم ديگر در تكرار لغو سفرهاي اوباما به شرق آسيا است به نحوي كه اوباما پيش از اين نيز مجبور شده بود دو بار سفر خود به شرق آسيا را لغو كند. لغو سفر در آن دو بار هم مثل اين يكي به مسائل داخلي مربوط ميشد كه يكي از آنها به همين موضوع طرح اصلاح بيمه درماني امريكا مشهور به Obamacare مربوط ميشد. هر چند كه اين موضوع از منظر اوباما امري حياتي است و در واقع، كليد موفقيت سياسي آينده دموكراتها در اجراي اين طرح است اما نگاه آن سو در شرق آسيا نسبت به لغو سفر رئيسجمهور امريكا چيز ديگري است. كشورهاي شرق آسيا لغو سفر اوباما را نه از منظر يك مسئله داخلي بلكه در افق بينالمللي مورد توجه قرار دادهاند و اينكه با حضور كشور قدرتمندي با اهداف بلندمدتي مثل چين، لغو سفر اوباما و غيبت او در دو اجلاس مهم اين پرسش اساسي را مطرح ميكند؛ آيا ميتوان به جديت امريكا و شخص اوباما نسبت به تعهدات اعلامي در مورد شرق آسيا اعتماد كرد؟
اوباما در 24 سپتامبر 2010 اعلام كرده بود كه امريكا قصد ايفاي نقش رهبري در آسيا را دارد و به اين منظور است كه متحدان قديمي را تقويت ميكند، روابط تازه را تعميق ميبخشد و با سازمانهاي منطقهاي از جمله آسهآن تعامل جديدي خواهد داشت. اكنون و با گذشت بيش از سه سال، اعضاي آسهآن متعجب از لغو سفر اوباما نميتوانند مثل گذشته با خوشبيني به آن سخنان او فكر كنند بلكه برعكس، اين تصور براي آنها ايجاد شده كه اوباما با لغو سفر خود ديگر به آن نحو به آسهآن نگاه نميكند. تكرار لغو سفرها به طور طبيعي اين نگاه را در ميان اعضاي آسهآن ايجاد كرده و در مقابل، آنها شاهد تعامل رو به فزاينده چين در سطح منطقهاي و بينالمللي هستند. شي جين پينگ، رئيسجمهور چين، برخلاف اوباما نقش جدي در اين حوزه بازي كرد و به اندونزي رفت تا از شركت در اجلاس آپك، يكسري معاملات به ارزش 30 ميليارد دلار را با اين كشور امضا كند. او در مالزي نيز از «مشاركت جامع راهبردي» گفت كه يكي از موارد اين مشاركت در افزايش روابط نظامي با كوالالامپور است و او در نشست آپك از هدف استراتژيك چين در منطقه براي افزايش صلح و ثبات منطقهاي در يك موقعيتي از برد- برد گفت. اين تحركات از سوي رئيسجمهور چين را بايد در ادامه سياست كلان چين نسبت به منطقه جنوب شرق آسيا ارزيابي كرد كه به خصوص در مورد آسهآن باعث شده روابط اقتصادي چين در طول يك دهه، از 2002 تا 2012، از حد 55 ميليارد دلار به 400 ميليارد دلار برسد. چين با اين هدف سعي داشته خود را به عنوان شريك اصلي اقتصادي براي كشورهاي منطقه تعريف كند. به همين دليل است كه كارشناسان منطقه مثل راجيو بيسواس، اقتصاددان ارشد در مؤسسه تحليلاتي IHS، بگويند لغو سفر اوباما موجب تقويت تلاش چين براي دستيابي نفوذ در منطقه است و در ادامه زمينه رقابت امريكا با چين را مشكلتر ميكند. هر چند كه اوباما مسئله مهم داخلي را نميتوانست ناديده بگيرد و مجبور به لغو اين سفر شد اما معلوم است كه اين اتفاق تأثير قابل توجهي در تقابل رو به رشد امريكا با چين خواهد داشت و از طرف مقابل، به نظر ميرسد كه چين بيشترين بهرهبرداري از غيبت رقيب كرده است.
